Joseph Awuah-Darko kreeg honderdduizenden volgers, geld en etentjes na het delen van zijn euthanasieplan op Instagram. Alleen zitten er gaten in zijn verhaal. En wat zijn de gevolgen van zijn berichten voor volgers die het zelf mentaal moeilijk hebben?
‘Hi. Ik ben Joseph. Ik ben bipolair. En ik ben naar Nederland verhuisd om legaal een einde aan mijn leven te maken.’ Zo begint de video die begin december 2024 voor het eerst verschijnt op Instagram. Het is een strak gemonteerd filmpje, gemaakt door de 28-jarige Ghanese kunstenaar Joseph Awuah-Darko, die met zijn actie miljoenen mensen zal bereiken. Huilend verschijnt hij in beeld. Met verstikte stem vertelt hij dat hij ondraaglijk lijdt, dat hij er lang over heeft nagedacht en dat hij klaar is voor de dood.
Oftewel: voor euthanasie om psychische redenen. Nederland is een van de weinige landen ter wereld waar dit mogelijk is.
Twee dagen later lanceert de kunstenaar een idee: hij roept zijn volgers op de komende maanden hun favoriete maaltijd te koken en die met hem te delen, ‘nu ik nog tijd over heb op aarde’. Hij noemt het ‘The Last Supper Project’, een niet al te subtiele verwijzing naar het laatste avondmaal van Jezus. Het begeleidende filmpje toont lekker eten, regenbogen en mooie stranden. Op de achtergrond klinkt stemmige pianomuziek.
Zijn idee slaat aan. En hoe. In korte tijd explodeert de aandacht voor de Ghanese kunstenaar. ‘Ik heb duizenden uitnodigingen voor diners ontvangen’, zegt Awuah-Darko tegen de Volkskrant. ‘Mijn agenda zit vol tot aan augustus.’ Bijna elke avond heeft hij etentjes met volgers thuis, zegt hij. Is dat niet zwaar voor een persoon die zo ernstig lijdt aan zijn bipolaire stoornis? ‘Ja, het is intens’, zegt hij, ‘maar doodgaan is dat ook.’
Van de etentjes maakt hij filmpjes, door hemzelf kindness porn genoemd, die hij samen met talloze andere posts, onder meer over suïcide, op Instagram plaatst. Ze worden honderdduizenden, en soms zelfs miljoenen keren bekeken. Eén filmpje vergaarde inmiddels 19 miljoen weergaven. In een paar maanden krijgt hij er honderdduizenden volgers bij. Ook bereikt zijn verhaal de traditionele media: USA Today, BBC, People en The Times interviewen hem, net als de KRO-NCRV in Nederland.
Onder de gastheren zitten ook Nederlandse artiesten. Zo trakteert rapper Akwasi hem op een maaltijd in Amsterdam. Arm in arm staan ze op de foto, een vredesteken makend. In de reacties volgt een bombardement aan hartjes. ‘Bedankt dat je me zo veel over het leven leert’, schrijft iemand.
Het Last Supper Project wordt zelfs zo populair dat Awuah-Darko geld verdient met zijn toekomstige dood. Zo verkoopt hij ‘virtuele etentjes’: mensen kunnen voor 21 dollar een uur via videobellen met hem mee ‘dineren’ – en doen dat ook. Ook organiseert hij diners onder de noemer ‘Fucked Up Individuals’ voor 150 euro per persoon. Daarnaast verkoopt hij betaalde abonnementen op blogs over zichzelf, met titels als ‘I Was Sexually Harassed in Front of Two Friends on Our Way to the Best Falafel Spot in Amsterdam’. Tegen de Volkskrant zegt hij dat hij 370 abonnees heeft die 5 euro per maand betalen.
Maar wie is Joseph Awuah-Darko, de man die zich op sociale media ontpopte als euthanasie-influencer? En wat doet zijn verhaal met mensen die zelf ook worstelen met suïcidale gedachten?
De Volkskrant deed onderzoek naar Awuah-Darko en ontdekte dat zijn euthanasieverhaal boterzacht is: het is onmogelijk dat een Nederlandse arts hem op korte termijn zal begeleiden naar de dood. Experts stellen dat hij een onjuist en te romantisch beeld schetst van euthanasie; ze waarschuwen voor de gevolgen.
Awuah-Darko blijkt daarnaast verwikkeld in meerdere schandalen. Zo zegt een aantal Ghanese kunstenaars dat hij hen honderdduizenden dollars afhandig heeft gemaakt, een van hen begon recentelijk een rechtszaak tegen hem. Zelf beschuldigde Awuah-Darko vorig jaar de Amerikaanse kunstenaar Kehinde Wiley, maker van een wereldberoemd portret van Barack Obama, van seksueel misbruik, waarna verschillende exposities werden geannuleerd.
Ondanks – of misschien wel dankzij – deze affaires groeit zijn volgersschare sneller dan ooit: sinds hij in december zijn euthanasieplan deelde, verdubbelde zijn achterban, tot 572 duizend mensen. Het verhaal over Awuah-Darko is dan ook het verhaal van een man die de tijdgeest haarfijn aanvoelt en Instagram en zijn algoritmen perfect weet te bespelen met een ontzagwekkende stroom gestileerde boodschappen over euthanasie, zelfmoordgedachten, psychische stoornissen en zijn eigen getormenteerde geest. Met zijn boodschap – het taboe op mentale problemen moet verdwijnen – vormt hij een perfecte spiegel van deze tijd, want wie kan daar nou tegen zijn? Maar in hoeverre houdt hij daarbij rekening met kwetsbare volgers?
Het is april 2025 als wetenschapper Mira op een avond een privébericht stuurt aan Joseph Awuah-Darko om hem uit te nodigen bij haar thuis in Amsterdam. Omdat ze denkt dat hij nog maar een paar maanden te leven heeft, voelt ze een sterke drang hem te helpen. Zelf heeft ze borderline en ADHD. ‘Mijn partner en ik wilden graag voor hem koken’, zegt Mira. ‘Hij reageerde nog dezelfde avond.’ Ze wil niet met haar echte naam in de krant, omdat ze niet wil dat Awuah-Darko weet wie ze is – hij heeft immers haar adres.
De dag vóór het etentje gebeurt er iets wat ze later bestempelt als een ‘red flag’. ‘Hij wilde dat we zijn reiskosten van tevoren zouden betalen’, zegt Mira. ‘Dat hebben we toen maar gedaan. Ik dacht: ach, in het ergste geval is hij een beetje vreemd.’
Op Instagram ziet het etentje er gezellig en bruisend uit, maar de werkelijkheid verliep totaal anders, zegt Mira. ‘Toen hij aankwam, begon hij meteen met filmen, zonder te overleggen. Hij zei: kun je even naar de camera zwaaien? Verrast deden we wat hij zei. Daardoor staan we dus vrolijk lachend en zwaaiend op dat filmpje.’
Het grootste gedeelte van de avond zit hij op zijn telefoon, zegt ze. ‘Van de vier uur dat hij er was heeft hij misschien twintig minuten met ons gepraat en ons in de ogen aangekeken. De rest van de tijd keek hij naar zijn scherm: hij was continu aan het filmen en was de video over de avond al aan het monteren.’
Achteraf schrijft hij op Instagram dat ze die avond lange gesprekken hebben gevoerd over de dood. Mira: ‘Maar daar hebben we het misschien drie minuten over gehad. Er was absoluut geen sprake van diepzinnige conversaties. Het grootste gedeelte van de tijd was hij aan het opscheppen en aan het namedroppen. Hij zei dingen als: ik ken Naomi Campbell, ik heb de zoon van Joe Biden gesproken. Tegelijkertijd suggereerde hij dat hij heel bescheiden was.’
Toen Awuah-Darko weg was, keken Mira en haar partner elkaar verbijsterd aan. ‘We hadden zoiets van: what the fuck was dit? Dit was zo bizar. Hij bleef maar doorratelen en toonde geen enkele interesse in ons.’
Voelde ze zich gebruikt? ‘Wel een beetje. Toen ik achteraf alle verhalen zag over mensen die hem hadden ontvangen, dacht ik: oké, dus nu zijn wij een van de honderden mensen die zich in allerlei bochten hebben gewrongen om jou te bedienen.’
Mira begint die avond te twijfelen aan zijn intenties. ‘Toen we doorvroegen over zijn euthanasie zei hij uiteindelijk dat hij zich nog niet eens had aangemeld voor het traject. Het deed me denken aan Belle Gibson, de Australische influencer die pretendeerde dat ze kanker had gehad.’
Toch zegt ze er niets van als het filmpje op Instagram verschijnt. ‘Het is niet leuk om toe te geven, maar hij heeft echt veel meer volgers dan ik en het is best moeilijk om ineens kritiek te leveren als je zo enthousiast lachend op zijn video staat. Zo’n beeld is heel krachtig – dat valt bijna niet tegen te spreken. Hij is ook niet bang om zijn volgers tegen iemand op te zetten, die zijn heel fanatiek. Tegelijkertijd wil ik niet stil blijven.’
Wat het voor Mira nog ingewikkelder maakt, is dat Awuah-Darko waarschijnlijk echt lijdt aan een mentale stoornis. Het voelt niet fijn om iemand aan te vallen die zo kwetsbaar in beeld verschijnt. ‘Ik denk dat hij echt hulp nodig heeft. Maar dat ontslaat hem nog niet van verantwoordelijkheid. Ik weet hoe het is om mentaal te worstelen, maar dat is nog geen excuus om je zo shitty te gedragen.’
Dat Joseph Awuah-Darko om geld en etentjes vraagt, is opmerkelijk. Awuah-Darko, geboren in 1996 in Londen, is een telg uit een van de allerrijkste families van Ghana, met een geschat vermogen van ruim 600 miljoen euro, verdiend in de verzekerings- en pensioenbranche. De familie is katholiek en behoort tot de etnische groep Ashanti. In 2021 ontvingen zijn ouders de Ashanti-koning in hun buitenverblijf.
Awuah-Darko, die zich ook Okuntakinte noemt – een verwijzing naar de heroïsche maar fictieve slaaf Kunta Kinte – etaleerde zijn exorbitante levensstijl lange tijd uitbundig op sociale media. Hij poseerde met peperdure designertassen van Dior, Prada en Chanel, schoenen van Gucci en Balenciaga, kleding van Louis Vuitton en sieraden van duizenden dollars. Ook verspreidde hij foto’s van zichzelf op luxueuze jachten en in schitterende resorts.
Maar het afgelopen jaar veranderde dat. Inmiddels presenteert hij op Instagram vooral een leven dat draait om vriendschap, liefde, knusse etentjes en kwetsbaarheid.
Over Awuah-Darko valt één ding met zekerheid te zeggen: hij heeft een perfect gevoel voor de drama’s van deze tijd. In duizelingwekkende vaart onthult hij alle ellende die hem zou zijn overkomen. Naast zijn bipolaire stoornis zegt hij dat hij seksueel is misbruikt als kind, dat hij twee keer is aangerand als volwassene, ten minste vijf zelfmoordpogingen heeft gedaan, aan complexe PTSS lijdt, ernstige ADHD heeft, automutileert én dat hij ooit teelbalkanker heeft gehad. Ook werd hij gepest als kind, stotterde hij, had hij seks met zijn psychiater en kwam hij onlangs uit de kast als homo.
Zijn volgers slaan precies hierop aan. Op Instagram delen velen hun eigen ervaringen met mentale problemen en suïcidale gedachten. Sommigen proberen hem vurig van euthanasie af te praten. Hij houdt de aandacht vakkundig vast door telkens te benadrukken hoe vreselijk hij lijdt en te suggereren dat de deadline van zijn leven dichterbij komt. Ook is er altijd die spanning: soms lijkt hij te verlangen naar euthanasie en op andere momenten juist weer niet.
Buiten zijn zorgvuldig gecureerde bubbel komt er steeds meer kritiek op de euthanasie-influencer. ‘This man is a well known scammer in Ghana’, schrijft iemand op Reddit, waar een subforum is opgericht om hem te ontmaskeren. Veel volgers zeggen daar dat Awuah-Darko hen na een kritische reactie direct blokkeerde. Op het forum werd onlangs een petitie opgezet om te eisen dat Instagram een onderzoek zou instellen: volgens critici zou hij niet alleen zijn mentale worstelingen te gelde maken ten koste van anderen, maar ook een verleden hebben als oplichter.
Afgelopen zomer beschuldigden meerdere Ghanese kunstenaars die met Awuah-Darko hadden gewerkt hem van fraude en wanbetaling. Awuah-Darko verkocht hun werken als agent voor een commissie van 40 procent, maar volgens de kunstenaars hield hij grote sommen geld achter. Bij elkaar zou het om zeker drie ton gaan.
‘Ik wacht al twee jaar op mijn geld’, zegt kunstenaar Foster Sakyiamah aan de telefoon vanuit Ghana. ‘Elke keer zei Joseph dat er een probleem was met de bank en dat hij binnenkort zou betalen. Het waren allemaal leugens.’ Sakyiamah deed in juni vorig jaar aangifte tegen Awuah-Darko, die volgens een document ruim zeventig werken van hem verkocht. ‘Mijn cliënt krijgt nog 266.527 dollar van Joseph’, zegt zijn advocaat Joachim Baazeng. ‘We onderhandelen nog over een schikking, maar als daar niets uitkomt, zetten we de rechtszaak door.’
Ook de jongere zus van Sakyiamah, Elizabeth, zegt nog duizenden dollars te krijgen. In een overzicht van de accountant van het agentschap staat dat ze omgerekend 31 duizend euro tegoed heeft van negen kunstwerken die Awuah-Darko in 2022 van haar verkocht. ‘Ik beraad me met een advocaat op vervolgstappen.’
De Ghanese kunstenaar Ishmael Armarh zegt nog ruim 62 duizend dollar tegoed te hebben van Awuah-Darko. ‘Het is in Afrika heel moeilijk om te overleven als kunstenaar’, zegt hij telefonisch. ‘Joseph heeft meerdere werken van mij verkocht zonder me te betalen.’
Armarh laat screenshots en audioberichten zien waarop Awuah-Darko meermaals belooft te betalen, maar telkens emotionele redenen aandraagt waarom dit toch niet kan. ‘Gisteravond overwoog ik zelfmoord’, is een van zijn excuses. Ook stuurt hij een foto van een gewonde jongen. ‘Mijn huisgenoot had een fietsongeluk dus ik ben nu met hem in het ziekenhuis.’ Een andere keer verklaart hij in een voicememo dat hij uit huis gezet zal worden.
‘Hij heeft telkens weer nieuwe smoesjes’, zegt Armarh. ‘Eerder kwam hij met het verhaal dat zijn bankrekening was geblokkeerd.’
Zelf wil Awuah-Darko geen commentaar leveren op de zaak, omdat die onder de rechter is. Tijdens een gesprek in een koffiezaak in de Amsterdamse binnenstad zegt hij over de Ghanese kunstenaars: ‘Ze worden gedreven door hebzucht.’ Op de afspraak met de Volkskrant komt Awuah-Darko opdagen in een geheel zwarte outfit, met Prada-sneakers en een gevlochten leren handtas van Bottega Veneta van rond de 2.500 euro. Hij stelt dat de kunstenaars hem zouden ‘afpersen’ omdat hij uit een rijke familie komt. ‘Ik heb nooit de intentie gehad een kunstenaar te ruïneren.’
Advocaat Baazeng zegt een patroon te zien in zijn manier van handelen. ‘Joseph hengelt naar medeleven en vraagt dan om geld. Telkens heeft hij weer iets nieuws. Dit is zijn modus operandi.’
In het voorjaar van 2024 onthult Awuah-Darko dat hij het slachtoffer zou zijn van seksueel misbruik. Op Instagram schrijft hij dat hij is aangerand door een bekende kunstenaar, zonder een naam te noemen. In een filmpje houdt hij demonstratief vellen papier omhoog: ‘Samen kunnen we degenen die hun macht misbruiken ter verantwoording roepen. Meer dan ooit heb ik je hulp nodig. De juridische kosten om rechtvaardigheid te krijgen zijn meer dan ik aankan.’
In het bijschrift meldt hij 200 duizend dollar nodig te hebben. Hij voegt links toe voor donaties, al is niet zichtbaar hoeveel hij binnenkrijgt. Tegen de Volkskrant zegt hij ‘nog geen duizend dollar’ te hebben opgehaald. Het is onbekend wat hij ermee heeft gedaan.
Later stelt Awuah-Darko dat het om de wereldberoemde kunstenaar Kehinde Wiley gaat. Die zou hem in 2021 in Ghana tweemaal hebben aangerand. De eerste keer zou hij zijn ‘betast’ en bij zijn billen zijn gegrepen. De tweede keer zou de aanval ‘veel zwaarder en gewelddadig’ zijn geweest, verder geeft hij geen details. Tegen The New York Times zegt Awuah-Darko dat hij eerst dacht dat zijn ontmoetingen met Wiley ‘liefdevol’ waren, pas na therapiesessies in 2023 zag hij hun verhouding als seksueel misbruik. ‘Ik ben me ervan bewust dat ik niet het perfecte slachtoffer ben’, zegt hij erover.
De Amerikaanse portretschilder, die inmiddels ook door anderen wordt beschuldigd van seksueel geweld, reageert op Instagram dat hij ooit een korte relatie met wederzijdse toestemming met Awuah-Darko heeft gehad en ontkent de aantijgingen met klem. Hij zegt tegen The New York Times dat Awuah-Darko vanaf hun eerste ontmoeting fanatiek probeerde om onderdeel te worden van zijn leven. ‘Deze claims zijn een klap in het gezicht van alle slachtoffers van seksueel geweld’, aldus Wiley.
De Volkskrant had eind mei een afspraak voor een exclusief interview met Wiley, wiens werk sinds vorige week wordt geëxposeerd in Museum Van Loon in Amsterdam. In het interview zouden ook de beschuldigingen aan de orde komen. Wiley weigerde echter de kamer in te komen als ook maar één woord aan de kwestie zou worden gewijd. Daarop braken de verslaggevers het interview af.
Het is onduidelijk wat er waar is van de beschuldigingen. Awuah-Darko deed nooit aangifte. ‘In Ghana is homoseksualiteit verboden’, verklaart hij. ‘Het is daar juridisch niet mogelijk een man te verkrachten.’ Dat de krant naar een aangifte vraagt, noemt hij ‘zeer teleurstellend’. Hij weigert verder te antwoorden. ‘Dat is hertraumatiserend’, zegt hij.
Afgelopen maart stuurt ook de Groningse Chiara samen met een vriendin een uitnodiging naar Awuah-Darko. ‘Ik vond het mooi dat hij met zijn verhaal het taboe op mentale problemen doorbreekt’, zegt Chiara, die alleen met een voornaam in de krant wil. Binnen een dag heeft ze antwoord. Ze spreken af in Groningen voor hem te koken. ‘Normaliter kopen mijn hosts een treinkaartje voor me’, appt hij hen. Hoewel ze zich onder druk gezet voelt, koopt haar vriendin een kaartje voor hem.
Maar op de dag zelf blijkt pas op het laatst dat hij nooit is vertrokken. Hij laat weten dat hij een ‘paniekaanval’ heeft. Als ze enigszins gepikeerd reageren dat ze al zijn begonnen met koken, schrijft hij: ‘DIT IS ZOOO TRIGGERING.’
‘Hij ging heel erg op ons gevoel inspelen’, zegt Chiara. ‘Hij schreef dat we empathie voor hem moesten hebben, dat zijn handen trilden, dat zijn geest zijn lichaam aanviel. Kijk, ik begrijp het allemaal, ik heb zelf ook vaak paniekaanvallen, maar ook dan kun je gewoon tijdig afzeggen. Ik schreef hem terug dat hij geen empathie voor ons had.’
Tot haar verbazing vraagt hij haar vervolgens om een foto te sturen van het eten. ‘Ik zei tegen mijn vriendin: weet je wat, ik stuur een foto met een minuscule tekst verborgen tussen de rijstkorrels’, zegt Chiara. ‘‘He didn’t show up’, had ik heel klein erin gezet. Gewoon, als test. Om te kijken of hij alsnog met het etentje te koop zou lopen.’
Niet lang daarna verschijnt haar foto inderdaad op zijn Instagram-story, met de tekst ‘Dinner 100’ en een hartje. Chiara: ‘Hij had mijn tekst waarschijnlijk niet eens gezien.’
Wat ze ergst vindt, zegt Chiara, is dat veel mensen in Awuah-Darko geïnteresseerd zijn omdat ze hun eigen mentale worstelingen hebben. ‘Hij maakt misbruik van de goedheid van deze kwetsbare mensen.’ Ze vindt het bovendien gevaarlijk dat hij zijn euthanasie zo aantrekkelijk doet lijken. ‘Wat voor een invloed heeft dit op mensen die toch al denken over zelfdoding?’
Van de ruim honderd Last Supper-dinertjes tot dusver zegt Awuah-Darko dat hij vanwege ‘verlammende depressieve episodes’ zo’n vijf keer niet is komen opdagen. ‘Als mensen vonden dat we geen mooie discussies hadden, dan is dat ook prima’, zegt hij verder. ‘Mijn project gaat over verbintenissen tussen vreemden tijdens een maaltijd. Ja, soms is dat onaangenaam. Maar ik heb nooit van een host achteraf gehoord dat ze niet blij waren met het filmpje of hoe ik me had gedragen.’
Wil Awuah-Darko werkelijk sterven door middel van euthanasie in Nederland?
Het is een vraag die alleen hij kan beantwoorden. ‘Als ik morgen, zonder bureaucratie, een dodelijke injectie zou kunnen krijgen, zou ik het dan doen?’, zegt hij. ‘Ja.’
Toch wordt uit zijn antwoorden al snel duidelijk dat euthanasie om psychische redenen de komende jaren niet tot de mogelijkheden behoort. Hoewel de influencer op Instagram aanvankelijk redelijk stellig beweert dat hij hiernaartoe is gekomen om dood te gaan, geeft hij in een gesprek met de Volkskrant toe dat hij mijlenver verwijderd is van dit stadium. Sterker: hij is nog niet eens op een intakegesprek geweest bij het Expertisecentrum Euthanasie, een instelling die zich bezighoudt met euthanasie bij psychisch lijden.
Ook heeft hij geen Nederlandse huisarts, zorgverzekering of een officieel adres waar hij staat ingeschreven – de basisvoorwaarden voor aanmelding. ‘Ik ben nog in het allervroegste stadium’, zegt hij enigszins eufemistisch. Hij wil eerst op basis van het Ghanese verbod op homoseksualiteit asiel aanvragen in Nederland. Dit noemt hij ‘slechts een van de vele hindernissen die ik moet overwinnen op mijn reis’.
Het Expertisecentrum Euthanasie heeft jarenlange wachtlijsten voor euthanasie op psychische gronden. Bovendien zijn de eisen bijzonder streng: een patiënt moet in principe ‘uitbehandeld’ worden verklaard door een arts en bijna alles hebben geprobeerd om beter te worden. Vaak hebben patiënten jaren en jaren van therapieën achter de rug voordat dit duidelijk is.
Is er een psychiater die ooit tegen hem heeft gezegd dat er geen behandeling meer mogelijk is? ‘Nee’, zegt Awuah-Darko. Hij zegt geen medicatie te nemen. ‘Zo’n drie geleden ben ik in Ghana voor het laatst door een psychiater gezien en heeft hij mij lithium voorgeschreven. Dat had niet de gewenste effecten.’ Zelf omschrijft hij zijn aandoening als ‘treatment-resistant bipolar disorder’. Verder denkt hij complexe PTSS te hebben en wil hij dat behandelaren hem deze diagnose geven. Hij is net pas begonnen met een eerste EMDR-behandeling.
Op de vraag of hij zich realiseert dat de kans levensgroot is dat zijn euthanasieverzoek niet eens in behandeling wordt genomen, zegt hij alleen: ‘Ja.’ Hij vult later aan dat hij weet dat het ‘een ingewikkeld proces’ is. ‘Ik ken wel meer mensen die afgewezen zijn.’
Experts zijn uiterst kritisch op het verhaal van de euthanasie-influencer. ‘In mijn optiek geeft het project van Awuah-Darko een totaal verkeerd beeld van de Nederlandse euthanasiepraktijk’, zegt Yvette Schuijt, jurist van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE). Ze noemt de video’s ‘schadelijk’ en ‘sensationeel’.
De kunstenaar speelt volgens Schuijt in op al bestaande incorrecte beeldvorming in het buitenland over euthanasie in Nederland. ‘Hiermee voedt hij het idee dat iedereen hier zomaar euthanasie kan krijgen, dat het een glijdende schaal is en dat er heel makkelijk over wordt gedacht. In werkelijkheid is het juist een erg zorgvuldige praktijk en is het onderwerp hier erg beladen, vooral euthanasie bij psychisch leed.’
Op Instagram zegt Awuah-Darko dat hij ‘niet speciaal’ is, omdat ruim negenduizend mensen per jaar euthanasie krijgen in Nederland. Wat hij er niet bij zegt, is dat de meesten terminaal ziek zijn; vaak hebben ze kanker. Slechts 219 mensen kregen in 2024 euthanasie op psychische gronden.
Psychiater Menno Oosterhoff, die veel ervaring heeft met euthanasie, zegt niet tegen publiciteit over euthanasie te zijn. ‘Ik vind dat we tolerant moeten zijn ten opzichte van mensen die hun leed willen delen. Maar ik begrijp niet zo goed dat mensen moeten betalen voor zijn nieuwsbrieven, of om met hem te eten. Wat gebeurt er met al dat geld? En wat klopt er allemaal van wat hij zegt?’
Ook 113 Zelfmoordpreventie waarschuwt voor de posts van Awuah-Darko. ‘Wij zijn voor openheid over mentale problemen en de vragen over leven en dood die daar soms bij horen,’ zegt senior onderzoeker Lizanne Schweren, nadat ze Awuah-Darko’s profiel heeft bekeken. ‘Tegelijkertijd zien wij ook risico’s, zeker als zulke verhalen via sociale media breed en intens worden gedeeld.’
113 zegt zich zorgen te maken over het toenemend aantal jonge mensen dat op sociale media op een ‘onveilige manier’ over suïcide of euthanasie praat. ‘We weten dat doodswensen, zeker bij jonge mensen, meestal voorbijgaan’, zegt ze. ‘Maar als iemand zijn doodswens op sociale media heeft gedeeld, en een grote groep mensen is hem juist vanwege die doodswens gaan volgen, dan kan het delen van doodsgedachten een andere functie krijgen. Het kan onderdeel worden van de (online)identiteit. Mensen kunnen elkaar gaan versterken in de negativiteit, door alleen maar te praten over problemen, terwijl het belangrijk is dat er ook aandacht is voor gesprekken over herstel.’
Het Expertisecentrum Euthanasie (EE) waarschuwt in hun mediarichtlijn voor het gevaar van romantiseren. ‘Door euthanasie als ‘enige uitweg’ of ‘moedige beslissing’ neer te zetten, kunnen anderen met soortgelijke aandoeningen het idee krijgen dat ook voor hen euthanasie de logische keuze is. Wees je bewust van de impact van berichtgeving op kwetsbare mensen.’
Op sociale media heeft Awuah-Darko zich naast bewondering ook woede op de hals gehaald van mensen die zelf kampen met psychische problemen. Een bipolaire stoornis is geen spannend verhaal, schrijft een man op Reddit die ook bipolair is. ‘Zijn versie van hypomanie – woeste schrijfsessies, jezelf filmen als je huilt, gedetailleerde inzinkingen met pakkende onderschriften – komt niet overeen met hoe het echt voelt om in een manische episode te zitten. Dit is gestileerde pijn. Het is Instagram-kwetsbaarheid. En mensen vreten het.’
‘Het probleem is niet dat je over je suïcidale gedachten praat’, reageert iemand op Instagram. ‘Het probleem is dat je je geplande dood (...) gebruikt als een vehikel om reacties, likes en volgers te vergaren.’
Anderen verwijten hem dat hij mensen triggert. ‘Suicide influencers?’, schrijft iemand. ‘Zijn we daar nu aanbeland?’
‘Ik heb ook een bipolaire stoornis’, reageert een vrouw. ‘In het begin vond ik je content troostrijk, maar de laatste maanden zijn de posts de trigger geweest om meer en meer aan zelfmoord te denken. Het wordt steeds intenser. Dus ik ga je posts op mute zetten.’ Haar reactie krijgt ruim 1.200 likes.
Een andere vrouw vertelt over haar dochter die al haar hele leven met depressies worstelt. ‘Sinds ze jou volgt, praat ze over verhuizen naar een ander land om toegang tot euthanasie te krijgen’, schrijft ze. ‘Ik smeek je om te stoppen met deze posts. Please. Voordat je mijn dochter met je meetrekt.’ In antwoord op de wanhopige moeder aarzelt Awuah-Darko niet om de discussie verder aan te wakkeren: zo vraagt hij in een poll of hij moet stoppen met expliciete berichten over euthanasie: 45 procent blijkt het daarmee eens.
‘Ik ben blij’, zegt een volger die ook bipolair is, ‘dat ik in mijn slechtste periodes nooit posts zoals deze heb gezien, omdat dit (euthanasie, red.) mijn uitweg geweest zou zijn.’ Verschillende volgers zeggen dat zijn berichten hen aanzetten tot suïcidale gedachten of een ‘mental breakdown’. ‘Als ik je posts gezien had toen ik 16 was, had ik euthanasie een geweldige optie gevonden’, schrijft iemand.
Maar Awuah-Darko, die dergelijke berichten soms verwijdert, zegt zich van geen kwaad bewust te zijn. ‘Ik doe dit omdat euthanasie nog steeds taboe is’, zegt hij. ‘Ik wil niemand aanzetten tot iets wat ze niet willen doen. Als mensen vinden dat ik euthanasie romantiseer, dan komt dat omdat er nou eenmaal romantiek zit in het leven en de dood. Mijn filmpjes, inclusief de muziek eronder, zijn een weergave van hoe ik de wereld zie.’
Een deel van zijn volgers worstelt zelf, zegt hij, maar een ander deel volgt hem vooral vanuit ‘een duistere nieuwsgierigheid’. ‘Ik weet dat mensen mijn Instagram bekijken alsof het een aflevering van een CSI is: gaat-ie nou dood of niet?’
De laatste weken lijkt Awuah-Darko steeds explicietere boodschappen te posten over zelfdoding, hoewel hij op de hoogte is van de risico’s. Zo plaatst hij medio mei een video van een vrouw die zichzelf filmt terwijl ze live aan de telefoon hoort dat haar zoon een einde aan zijn leven heeft gemaakt. Haar gegil gaat door merg en been. Hij schrijft erbij: dit is de reden dat ik euthanasie wil in plaats van zelfdoding.
De video levert geschokte reacties op. Een volger die vertelt dat hij meerdere zelfmoordpogingen heeft gedaan, zegt dat hij graag een triggerwarning had gehad. ‘Het is 5 uur ’s ochtends en ik ben alleen’, zegt hij. ‘Ik hoef dit soort dingen niet random op Insta te zien.’
Awuah-Darko antwoordt dat hij het niet eens is met de ‘trigger warning police’. Mensen kunnen zich beter afvragen waarom ze er niet tegen kunnen om dit te zien, vindt hij. ‘De dood hoort bij het leven.’
Een week later deelt hij een privébericht van een vrouw die vrij expliciet vermeldt welke medicijnen ze heeft verzameld om zichzelf van het leven te beroven. ‘God, alsjeblieft, laat het snel gaan. En laat het werken.’ Als mensen hem wijzen op het risico hiervan, schrijft hij dat zijn Instagram is gewijd aan de ‘RAUWE, ONGEFILTERDE TERROR’ in de wereld van psychisch lijden.
De Volkskrant benaderde meerdere familieleden, onder wie zijn broers en vader, vrienden en bekenden, maar ze reageerden niet. Tegen de Volkskrant zegt Awuah-Darko dat hij ‘min of meer vervreemd’ is van zijn ouders, omdat zij zich als katholieken schamen voor hun openlijk homoseksuele zoon. Hij zou al sinds zijn 19de geen geld meer van ze krijgen, zegt hij aanvankelijk. Later stelt hij dat ze wel zijn advocaat betalen in de rechtszaak in Ghana. ‘Dit is een zaak die draait om hun achternaam. Natuurlijk betalen zij de advocaat, wie anders? De paus?’
Het gekke is: in posts stelt Awuah-Darko ook dat hij een deel van zijn inkomsten wil doneren aan Bipolar UK, de Britse organisatie voor mensen met deze ziekte. Desgevraagd zegt Bipolar UK echter nooit contact met Awuah-Darko hierover te hebben gehad. Sterker: ze weigeren zijn geld pertinent. ‘Onze waarden stroken niet met Josephs boodschap dat een leven met een bipolaire stoornis niet de moeite waard zou zijn’, zegt een woordvoerder. ‘The Last Supper Project heeft als een nare trigger voor de bipolaire gemeenschap gewerkt.’
De directeur van Bipolar UK benaderde Awuah-Darko in 2024 – nog vóór zijn euthanasieproject – om te praten over samenwerking, naar aanleiding van een BBC-interview over zijn bipolaire stoornis, aldus de woordvoerder. ‘Maar hij kwam niet opdagen voor de afspraak.’
Opvallend is dat Awuah-Darko kritiek vaak pareert door die deels te erkennen. Zo schrijft hij zich ‘oprecht’ zorgen te maken ‘dat hij een narcist is’. Ook verweert hij zich door te zeggen dat zijn leven messy is en dat hij door zijn stoornis en trauma’s nu eenmaal grillig kan zijn. Zelfs over het delen van zijn euthanasieplan met zijn honderdduizenden volgers zegt hij nu dat het een ‘impulsieve en roekeloze’ beslissing was. Het gestileerde eerste filmpje zou hij in een manie hebben gemaakt. Ter verdediging wijst hij erop dat ook Martin Luther King en Gandhi zich niet altijd deugdzaam gedroegen.
‘Ik ben geen goed persoon’, schrijft hij op Instagram. ‘Maar ik ben geen oplichter.’
Denk je aan zelfdoding? Praat erover op 113.nl.
Bij dit onderzoek is de Volkskrant geholpen door Capitol Terrorists Exposers, een collectief van opensourceonderzoekers uit Nederland en Noord-Amerika. Zij werkten eerder onder meer samen met The New York Times om verdachten van de Capitoolbestorming op 6 januari 2021 te identificeren.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Source: Volkskrant