Oorlog in Oekraïne Nieuwe besprekingen tussen Oekraïne en Rusland leverden, zoals verwacht, weinig op. Twee Amerikaanse senatoren ijveren intussen voor stevige sancties.
Foto Murad Sezer/Reuters
De opzienbarende Oekraïense droneaanval op Russische luchtmachtbases van afgelopen weekend was niet alleen een militaire klap voor Moskou, maar óók een signaal aan Rusland én het Westen: Oekraïne is niet van plan op te geven en heeft nog troeven in handen. De aanval, waarbij diep in Rusland strategische bommenwerpers werden vernietigd, kwam vlak voor nieuwe onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne deze maandag in Turkije.
Voorafgaand werd van de besprekingen in Istanbul weinig verwacht. Rusland heeft zijn aanvallen de afgelopen tijd opgevoerd en ook de diplomatieke aanloop beloofde niet veel goeds. Tijdens een eerdere ontmoeting spraken Rusland en Oekraïne af dat ze hun ideeën over een staakt-het-vuren en een vredesakkoord op schrift zouden stellen en die documenten voorafgaand aan een tweede ontmoeting zouden uitwisselen. Rusland hield zich niet aan die afspraak, ook niet na een telefoongesprek van de Amerikaanse president Donald Trump met de Russische president Vladimir Poetin.
Oekraïne stuurde maandag een grote delegatie naar Istanbul, onder aanvoering van minister van Defensie Roestem Oemerov. Na een uur waren de gesprekken al afgelopen. Oemerov meldde dat is afgesproken alle zwaargewonde gevangen militairen jonger dan vijfentwintig jaar uit te wisselen. Ook zullen de stoffelijke overschotten van zesduizend militairen geruild worden. Daarnaast heeft Rusland een memorandum overhandigd, dat Oekraïne wil bestuderen. Kyiv heeft voorgesteld om over drie weken verder te praten.
Vorige maand spraken de twee landen elkaar voor het eerst in drie jaar direct. Ook toen werd een gevangenenruil overeengekomen, en ook toen kwam het niet tot serieuze gesprekken over een staakt-het-vuren. De Oekraïense president Zelensky had Poetin opgeroepen tot een persoonlijke ontmoeting in Turkije, maar daar was de Russische president niet op in gegaan.
De onderhandelingsposities van beide landen liggen zo ver uit elkaar dat veel experts het vrijwel onmogelijk achten dat de kloof snel wordt overbrugd. Oekraïne denkt dat Rusland probeert om het land tot capitulatie te dwingen. Rusland stelt dat Kyiv nog meer grondgebied zal verliezen als het de Russische voorwaarden voor een vredesakkoord niet snel accepteert.
Oekraïne wil eerst een staakt-het-vuren om dan verder te praten over de toekomst. Moskou wees dat idee maandag in Istanbul opnieuw af. Rusland wil eerst praten over wat het de grondoorzaken van het conflict noemt. Zo eist Moskou een garantie dat de NAVO niet in oostelijke richting zal uitbreiden en dat door Rusland veroverd Oekraïens gebied als Russisch wordt erkend. Beide voorwaarden zijn voor Kyiv niet acceptabel.
Oekraïne verwijt Rusland al maanden dat het niets anders doet dan tijd rekken. De Amerikaanse denktank Institute for the Study of War schreef afgelopen weekend nog dat de Rusland nog steeds gebied wil veroveren in Oekraïne en dat het land zich voorbereidt op een langdurige oorlog en een mogelijk conflict met de NAVO.
Intussen is de houding van het Witte Huis onduidelijk. President Trump heeft zich opgeworpen als bemiddelaar maar bereikt vrijwel niets en raakt gefrustreerd. Eerst zette hij Oekraïne onder druk om zich soepel op te stellen in vredesbesprekingen. Later was hij woedend op Rusland dat te midden van zijn bemiddelingspogingen aanhoudend Oekraïense steden bombardeerde. Poetin is krankzinnig geworden, schreef Trump op sociale media.
Naarmate de weken verstreken kregen de VS in de gaten dat het schadelijk was voor het imago van de president als Poetin hem aan het lijntje hield. Trump waarschuwt sindsdien dat hij overweegt de bemiddelingspoging te staken.
Foto Vasilisa Stepanenko/AP
Twee Amerikaanse senatoren, de Republikein Lindsey Graham en de Democraat Richard Blumenthal lobbyen al enige tijd voor een veelomvattend sanctiepakket dat Rusland alsnog tot inschikkelijkheid moet bewegen. De senatoren willen importheffingen van 500 procent opleggen op goederen uit landen die Russische olie en andere grondstoffen inkopen. Dat zou hard aankomen in landen als China en India die veel grondstoffen uit Rusland afnemen en daarmee een belangrijke bijdrage leveren aan de financiering van Poetins oorlog in Oekraïne.
De senatoren zeggen een royale meerderheid van 82 voorstanders te hebben in de 100 zetels tellende Senaat. Oekraïne is in de sterk gepolariseerde Amerikaanse politiek een van de weinige onderwerpen waarbij beide partijen elkaar kunnen vinden.
Graham sprak maandag in Berlijn met EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen over coördinatie van sancties. De EU werkt aan een achttiende sanctiepakket waarin de financiële sector wordt aangepakt en dat gericht is op het verlagen van de prijs van Russische olie.
De senatoren waren afgelopen weekend ook al in Parijs en Kyiv om voor harde maatregelen tegen Poetin te werven. Ze zien een stevig sanctiepakket als een laatste poging om Poetin tot concessies dwingen voordat Rusland in de loop van de zomer of aan het begin van het najaar een nieuw offensief zou kunnen lanceren. „Mij is op deze reis duidelijk geworden dat hij zich voorbereidt op meer oorlog”, zei Graham over Poetin.
Graham zegt dat zijn sanctievoorstel bedoeld is als steun voor Trumps pogingen Poetin tot concessies te dwingen. Het is ongewis of Trump bereid zou zijn het Poetin écht moeilijk te maken. Gevraagd naar het voorstel van de senatoren zei Trump eind vorige week dat hij het nog moest bestuderen.
Wat kunnen we verwachten van weer vier jaar Trump?
Source: NRC