Het politiek effect van operatie Spinnenweb kan moeilijk worden overschat. Net nu het Kremlin voortdurend benadrukt dat Oekraïne de strijd beter kan staken, slaat Kyiv terug.
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
De even opzienbarende als gedurfde Oekraïense droneaanvallen op doelen duizenden kilometers achter de frontlijn waren onmiddellijk wereldnieuws, maar werden in Rusland zelf slechts mondjesmaat – en zonder beelden – gemeld in de televisiejournaals. Die volstonden met het voorlezen van een kort communiqué van het ministerie van Defensie, met de geruststellende boodschap dat alles onder controle was en dat de aanvallen geen noemenswaardige schade hadden aangericht.
Het politieke effect van operatie Spinnenweb is moeilijk te overschatten. Terwijl experts zich wereldwijd buigen over de exacte omvang van de aangerichte schade en de mogelijke gevolgen daarvan, is duidelijk dat Kyiv met deze actie de Russische zelfverzekerdheid over het verloop van de strijd tegen Oekraïne een gevoelige knauw heeft toegebracht.De Oekraïense actie komt juist op een moment dat het Kremlin allerwegen probeert aan te tonen dat Rusland aan de winnende hand is en Kyiv zich maar beter kan neerleggen bij alle Russische eisen.
De Russische delegatie bij de tweede gespreksronde tussen Rusland en Oekraïne in Istanbul deed dat maandagmiddag opnieuw, en ongetwijfeld niet voor het laatst, concludeerde de Russische krant Komsomolskaja Pravda na afloop van dat korte overleg: ‘Bij iedere nieuwe ontmoeting kunnen we de Oekraïners een nieuwe kaart laten zien: kijk eens hoeveel jullie nog meer hebben verloren door jullie koppigheid.’
Moskou hulde zich in een diep stilzwijgen toen de reikwijdte van operatie Spinnenweb duidelijk werd. Zelfs oud-president Dmitri Medvedev, die er doorgaans snel bij is om via Telegram Oekraïne of diens Europese partners neer te sabelen, hield zich opmerkelijk stil. President Vladimir Poetin ging maandag over tot de orde van de dag, zo leek het. De site van het Kremlin toonde zijn ontmoeting met de Russische ombudsvrouw voor kinderrechten en Poetins videoboodschap over de 70ste verjaardag van de ruimtevaartbasis Bajkonoer.
Dat is op zichzelf geen verrassing. Poetin reageert zelden onder druk van de gebeurtenissen en neemt doorgaans de tijd voor zijn antwoord. Dat verklaart ook het zwijgen van de staatsmedia, die niet in detail over dit soort calamiteiten kunnen berichten zonder daarvoor eerst het groene licht gekregen te hebben.
Diezelfde media meldden zondagochtend aanvankelijk dat het instorten van een brug boven op een passagierstrein in de provincie Brjansk en van een spoorbrug in de provincie Koersk het gevolg waren van explosies. Ze baseerden zich daarbij op een verklaring van de Onderzoekscommissie, een Russisch equivalent van de Amerikaanse FBI. Maar nog geen anderhalf uur later was de tekst van de verklaring gewijzigd. De verwijzing naar ‘explosies’ was verdwenen, de officiële lezing hield het verder bij ‘ongevallen’, zonder verwijzing naar Oekraïne.
Operatie Spinnenweb herinnert aan eerdere gedenkwaardige Oekraïense operaties, zoals het tot zinken brengen van de Russische kruiser Moskva op 14 april 2022 en de aanval op de Kertsj-brug tussen Rusland en de Krim op 8 oktober 2022. Die laatste actie was net als de droneaanvallen van zondag lang van tevoren voorbereid. Poetin sprak toen een dag later van een ‘terreurdaad’ gepleegd door Oekraïne. De daaropvolgende nacht was Oekraïne het doelwit van een massale luchtaanval, waarbij 23 doden vielen.
Maar de jongste Oekraïense droneaanval heeft Rusland in het hart geraakt. Strategische diepte was eeuwenlang een troefkaart van het Russische rijk en later de Sovjet-Unie. Zo nodig kon militaire en andere infrastructuur tot ver achter de Oeral worden verplaatst, onbereikbaar voor iedere tegenstander, zoals ook tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Oekraïense droneaanval heeft laten zien dat die gedachte definitief tot het verleden behoort en dat in feite geen doel onbereikbaar is.
Dat klinkt ook door in de vaak geschokte en woedende reacties op Russische sociale media, in talkshows en ook in de politiek. Het venijn richt zich daarbij niet alleen tegen Oekraïne, maar ook tegen de Russische legerleiding, de politie en de veiligheidsdiensten, die dit niet hebben weten te voorkomen. Sommige Telegramkanalen roepen op tot onmiddellijke personele wijzigingen. Parlementslid en oud-militair Andrej Goeroeljov spreekt van ‘het falen van al onze veiligheidsdiensten’.
Waar het Kremlin en de officiële media vooralsnog blijven zwijgen over de pijnlijke operatie, roepen Ruslands zogeheten militaire bloggers op tot harde tegenmaatregelen, tot de inzet van tactische kernwapens aan toe. ‘Vandaag is voor onze reputatie waarschijnlijk de slechtste dag sinds de tragische herfst van 2022’ constateert het Telegramkanaal MIG Rossii, in een kennelijke verwijzing naar de aanslag op de Kertsj-brug. Aleksandr Kots, oorlogscorrespondent van de Komsomolskaja Pravda, noemt de Oekraïense aanval van zondag ‘een zwarte dag voor onze strategische luchtstrijdkrachten’ en roept op tot represailles: ‘Met volle kracht terugslaan, ongeacht de gevolgen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant