De benodigde miljardeninvesteringen in defensie en veiligheid moeten deels worden betaald door de staatsschuld te laten oplopen en deels door hogere belastingen voor grote bedrijven en rijke burgers. Dat staat in een ‘plan voor een veiliger Nederland’ dat GroenLinks-PvdA maandag heeft gepresenteerd.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
In dat plan verbindt de partij haar steun aan structureel hogere defensie-uitgaven aan een vijftiental uitgangspunten die moeten garanderen dat de uitgaven zo doelmatig mogelijk worden gedaan, en zoveel mogelijk in en met Europese landen.
Om te onderstrepen dat de investeringen in defensie absoluut niet ten koste mogen gaan van sociale uitgaven, bepleit de partij dat een hoger defensiebudget gepaard moet gaan met het bouwen aan ‘een nieuwe verzorgingsstaat en investeringen in verduurzaming en energie-onafhankelijkheid’.
De miljarden die volgens GroenLinks-PvdA nodig zijn voor defensie-investeringen kunnen deels worden gevonden in het laten oplopen van de staatsschuld, die voor dit jaar wordt geraamd op 46,6 procent van het bruto binnenlands product, ruim onder de EU-norm van 60 procent.
Daarbij kan Nederland ook gebruikmaken van de extra ruimte die de Europese Commissie nu biedt door de ‘nationale ontsnappingsclausule’ van toepassing te verklaren op extra defensie-investeringen (waardoor het jaarlijkse begrotingstekort van lidstaten tijdelijk groter mag zijn dan de norm van 3 procent).
Daarnaast pleit de grootste oppositiepartij voor een ‘solidariteitsbijdrage’ om de extra investeringen te betalen. Om draagvlak te behouden voor investeringen in defensie noemt GroenLinks-PvdA het ‘onvermijdelijk’ dat ‘een eerlijke bijdrage’ wordt gevraagd van hen ‘die het meest profiteren van stabiliteit en veiligheid: winstgevende bedrijven en de rijkste Nederlanders’.
Als eerste stap stelt de partij voor de bankenbelasting te verhogen, de belastingkorting te schrappen voor bedrijven die eigen aandelen inkopen, en een ‘financiële speculatietaks’ in te voeren. Deze maatregelen zouden 2,6 tot 3,8 miljard euro per jaar opleveren, claimt GroenLinks-PvdA.
De partij stelt ook verschillende maatregelen voor om te verzekeren dat de investeringen waar voor hun geld opleveren. Zo moet er een investeringsplan komen, waarin ook staat hoe het toezicht op de uitgaven is geregeld. Daarnaast wil GroenLinks-PvdA inzetten op deelterreinen waarin Nederland sterk is, ‘zoals de maritieme en logistieke capaciteiten’. Ook kan Nederland ‘toonaangevend zijn in de drone-, sensor-, cyber- en ruimtevaarttechnologie’.
Een opmerkelijk onderdeel van het plan werd dit weekend al naar buiten gebracht door partijleider Frans Timmermans: de ambitie dat de overheid een belang neemt in strategisch relevante defensiebedrijven. Het plan vermeldt daarover: ‘We werken toe naar een percentage van ten minste 25 procent of meer als dat nodig is. (...) Met een percentage van 34 procent beschikt de staat over een blokkerende minderheid, en met 51 procent verkrijgt de staat strategische zeggenschap.’
Via een overheidsbelang in defensiebedrijven, stelt Timmermans, profiteert de hele samenleving van toekomstige winsten in de defensie-industrie. ‘Ook kunnen we afspraken maken om onnodige prijsstijgingen te voorkomen. Deze bedrijven krijgen voorrang bij orders en komen in aanmerking voor meerjarige contracten en hogere aanbetalingspercentages.’
Behalve voor de modernisering van de krijgsmacht, die vooral in Europese context moet plaatsvinden (met zo min mogelijk aankopen in de VS en geen in Israël), pleit GroenLinks-PvdA ook voor langjarige en structurele steun aan Oekraïne. Niet via de ad-hocbesluiten die nu elk jaar moeten worden genomen, maar zoals andere landen het doen, waaronder het Verenigd Koninkrijk: door een vast bedrag per jaar toe te zeggen ‘zolang dat nodig is’.
Ook wil de partij dat er definitief een einde komt aan de aankopen door Europese landen van olie, gas en verrijkt uranium uit Rusland. ‘Dat valt niet uit te leggen.’ Binnen een jaar moet worden toegewerkt naar een complete stop op olie- en gasaankopen uit Rusland.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant