Ik kan niet meer ademen, schreeuwde George Floyd vijf jaar geleden, politiemensen duwden zijn hoofd tegen de grond. Beelden om bij te willen wegkijken – maar nee, de wereld keek massaal toe hoe de onschuldige, zwarte Floyd om het leven kwam, werd massaal woedend, het leidde ertoe dat er op 1 juni dat jaar, een week na zijn dood, tussen de vijftien- en twintigduizend mensen samenkwamen op de Dam, om onder de vleugels van de Black Lives Matter-beweging te protesteren tegen institutioneel racisme.
Hoe zorg je ervoor dat zo’n moment van strijdlust en saamhorigheid meer wordt dan slechts een moment, dat er iets in beweging wordt gezet, dat er een verandering ontstaat? Het zijn die vragen die boven Vijf jaar na Black Lives Matter, Echo’s van De Dam zweven, zondagavond te zien bij Omroep Zwart, een documentaire waarin betrokkenen reflecteren op de anti-racismebeweging van toen, nu en de toekomst.
Over dat verleden van vijf jaar geleden: nooit eerder waren er zoveel Nederlanders op de been om te protesteren tegen racisme, en dat midden in de coronatijd, weten we het nog, hoe burgemeester Halsema onder vuur kwam te liggen omdat ze de demonstratievrijheid een groter goed achtte dan het waarborgen van die 1,5 meter afstand.
Het was een dag van trots en hoop, beaamt activist Naomie Pieter in de documentaire. ‘Met deze mensen wil ik een samenleving vormen’, zegt ze over de demonstranten, maar ja, die idylle is vijf jaar later nog altijd ver weg. Het voelt alsof we twee stappen vooruit hebben gezet, en tegelijkertijd één stap terug, stelt voormalig Bij 1-politicus Sylvana Simons.
Ja, één stap terug, want: terug naar het heden, en naar de totstandkoming van deze film. Journalist en documentairemaker Amber Kortzorg vertelde aan de Varagids dat de NPO het onderwerp ‘erg belangrijk’ vond, maar ‘helaas geen ruimte zag in het schema’.
Nadat ze maanden had aangedrongen, de bazen had herinnerd aan hun eigen taakstelling, namelijk te ‘geloven in een inclusieve organisatie die de kracht van diversiteit gebruikt om tot betere resultaten te komen’ én dankzij medewerking van Omroep Zwart, kon de film er toch komen, wat de meerwaarde van deze omroep maar weer aantoont.
Bewonderenswaardig, hoe de sprekers in de documentaire zowel strijdbaar als hoopvol zijn, blij zijn met elk beetje winst dat behaald is. Simons benadrukt dat ze niet vindt dat er een impasse gaande is binnen de beweging, nu die saamhorigheid na de dood van Floyd zo ver weg lijkt. Er is slechts sprake van een moment van bezinning en hergroepering – om na te denken over nieuwe tactieken, opnieuw strijdlustig te worden.
Echo’s van de Dam is een documentaire die daaraan bijdraagt, die optimistisch woedend durft te zijn. Dit is een marathon, geen sprint, zegt Pieters, enigzins uitgeput – je zou het haar en de andere activisten toch gunnen eens te mogen stoppen met rennen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant