Na zes roerige maanden moeten presidentsverkiezingen deze week de Zuid-Koreaanse politiek in rustiger vaarwater brengen. Wie zijn de belangrijkste kanshebbers en waar staan ze voor? Vijf vragen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
Waarom gaat Zuid-Korea naar de stembus?
De in ongenade gevallen president Yoon Suk-yeol had nog tot 2027 moeten regeren, ware het niet dat hij een half jaar geleden door zijn eigen toedoen ten val kwam. Yoon riep onverwachts de staat van beleg uit en beval de arrestatie van oppositieleden. De Zuid-Koreaanse democratie bleek echter bestand tegen de vreemde staatsgreep van de voormalige openbare aanklager; Yoon werd afgezet.
Terecht, oordeelde de rechter in april. Dat vonnis maakte de weg vrij voor nieuwe presidentsverkiezingen die het einde markeren van zes maanden politieke chaos en ontwrichting van het dagelijkse leven door de massale demonstraties in het land.
Wie heeft de beste kansen?
Na Yoon zijn er nog twee andere presidenten weggestuurd. De stoelendans om de ministersposten bezet te houden, is iedereen in het land wel beu. Zuid-Korea is dus toe aan een president die staat voor stabiliteit en herstel van het gehavende imago. Een politicus die het klappen van de zweep kent, heeft daarom de beste kansen.
Met 50 procent van het electoraat (volgens de peilingen) gaat Lee Jae-myung, de door de wol geverfde leider van de liberale Democratische Partij, aan kop. In 2022 verloor de 61-jarige Lee met een miniem verschil van Yoon. De felle linkse jurist probeert nu behoudende kiezers voor zich te winnen door zichzelf neer te zetten als een gematigde man van het midden.
Lee roept echter weerzin op wegens zijn dramatische manier van politiek bedrijven en de schandalen rond zijn persoon. In 2023 ging hij in hongerstaking uit protest tegen maar liefst vijf rechtszaken tegen hem. Lee wordt onder meer beschuldigd van corruptie en liegen tijdens zijn vorige verkiezingscampagne, wat in Zuid-Korea een strafbaar feit is. Van de rechtszaken hierover heeft Lee geen last, want die zijn voorlopig uitgesteld.
Zuid-Koreanen die de komende vijf jaar politieke voorspelbaarheid willen, zullen waarschijnlijk voor Lee kiezen; de grote meerderheid van zijn partij in het parlement, verzekert Lee automatisch van steun voor zijn plannen. De Democraten hebben als oppositiepartij diezelfde meerderheid de afgelopen jaren gebruikt om vrijwel alle voorstellen van Yoons regering te blokkeren, maar die dwarsliggerij is niet meer nodig als hun voorman president wordt.
Hoe is Yoons partij eraan toe?
Yoon is uit zijn People Power Party (PPP) gestapt om de partij niet in de weg te zitten tijdens de verkiezingscampagne. De gewezen president wacht een rechtszaak wegens rebellie, een misdaad waarop in Zuid-Korea de doodstraf of levenslang staat.
Ook zonder Yoon worstelt de PPP met zijn giftige politieke erfenis. De selectie van een presidentskandidaat was geen verheffend tafereel: een kundig technocraat werd platgewalst door de 73-jarige Kim Moon-soo. Die was als minister zo loyaal aan Yoon dat hij als enige kabinetslid weigerde Yoons machtsgreep te veroordelen. Dat doet het goed bij de harde kern van Yoon-aanhangers binnen de partij, maar daarbuiten is Kim minder populair.
Welke problemen liggen er op het bordje van de nieuwe president?
De Zuid-Koreaanse democratie was robuust genoeg om Yoons aanval af te slaan, maar de polarisatie die aan het politieke drama ten grondslag lag is nog even intens als altijd. Nu al slaat Moon alarm dat Zuid-Korea ‘een dictatuur’ wordt als Lee wint. Alleen een ‘wedergeboorte’ van de PPP kan Zuid-Korea voor die ramp behoeden, aldus Moon.
Beide kandidaten schermen met plannen om de macht van presidenten middels grondwetswijzigingen aan banden te leggen, maar eerst willen ze iets doen aan de kwakkelende economie. Kim denkt dat belastingverlaging en een kleinere overheid de oplossing is, terwijl Lee het tegenovergestelde van plan is: met een basisinkomen voor elke Zuid-Koreaan wil hij de overheidsuitgaven juist flink opschroeven.
Hoe staat Zuid-Korea er internationaal voor?
Wie er deze week ook wint, de nieuwe president moet geopolitiek stevig aan de bak. Seoul heeft door het gebrek aan leiderschap nauwelijks werk gemaakt van de relaties met de in januari aangetreden Amerikaanse president Donald Trump. Terwijl andere Aziatische regeringsleiders in Washington de deur platlopen om te onderhandelen over de Amerikaanse importheffingen op hun producten, heeft Seoul nog geen echt antwoord op de extra 25 procent die de Verenigde Staten Zuid-Korea hebben opgelegd.
De achterstand moet nu worden ingelopen, temeer omdat Seoul voor zijn militaire bescherming tegen de met kernkoppen bewapende doodsvijand Noord-Korea afhankelijk is van de VS. Op dit dossier staan Moon en Lee tegenover elkaar.
Met besprekingen met de Amerikaanse ambassadeur draait Lee op internationaal vlak al warm. Net als eerdere Democratische presidenten wil hij de onder Yoon verharde relaties met Noord-Korea, Rusland en China opwarmen. Aan deze balanceeract tussen zijn militaire bondgenoot in Washington aan de ene kant en China, de belangrijkste handelspartner van Zuid-Korea, aan de andere kant, krijgt Lee een flinke kluif.
De conservatieve, ultrarechtse Kim zou het als president in Washington een stuk gemakkelijker hebben. Wat hem betreft zetten de VS hun kernwapens zo dicht mogelijk Seoul. Mocht Trump meer geld eisen voor de bescherming van de circa 28 duizend in Zuid-Korea gestationeerde Amerikaanse militairen, dan hoeft hij maar te kikken en Kim staat met zijn chequeboek klaar.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant