Oekraïne wist gisteren ver op Russisch territorium aanvallen uit te voeren met drones. Daarbij werden onder meer belangrijke bommenwerpers vernietigd. Wat is er inmiddels bekend over Operatie Spinnenweb? We vragen het correspondent Tom Vennink.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Tom, gisteren maakte de Oekraïense veiligheidsdienst (SBOe) bekend vier luchtmachtbases verspreid over Rusland te hebben aangevallen. Rusland spreekt dat tegen en zegt dat er twee bases geraakt zijn. Wat kunnen we tot nu toe zeggen over deze Operatie Spinnenweb?
‘De SBOe zegt 41 strategische bommenwerpers te hebben beschadigd of vernietigd. Dat is een enorm aantal, een derde van de hele Russische voorraad. Of het aantal geraakte vliegtuigen precies klopt, is op dit moment moeilijk te achterhalen.
‘Wel kunnen we met zekerheid zeggen dat de vier luchtmachtbases geraakt zijn, op basis van satellietbeelden en video’s van Russische burgers uit de getroffen plaatsen. Eén daarvan is Balaja in de provincie Irkoetsk, duizenden kilometers en vijf tijdzones verder dan de frontlinie.
‘Rusland bagatelliseert de schade, zoals het altijd doet na een Oekraïense aanval. Het Russische Ministerie van Defensie heeft wel bevestigd dat er een aanval is geweest, maar zegt deze deels te hebben tegengehouden. Dat is niet wat de satellietbeelden laten zien.
‘De Russische staatstelevisie heeft heel kort bericht over drones bij vliegvelden, maar over schade werd niets vermeld. Het is een enorme blamage voor zowel het Kremlin als het Russische leger dat Oekraïne zo diep in Rusland een operatie heeft kunnen uitvoeren. Russische burgers zullen hier op hun eigen media dus niets van meekrijgen.’
De SBU kwam zelf met het nieuws en lijkt de wereld te willen laten zien waartoe Oekraïne in staat is. Is de waarde van deze infiltratieactie dan vooral symbolisch?
‘Nee, deze aanval is ook militair een zware klap voor Rusland. Rusland heeft maar een stuk of honderd strategische bommenwerpers, waarvan er nu mogelijk een flink deel beschadigd is. De vliegtuigen stammen nog uit de Sovjet-Unie. Ze worden niet meer gemaakt, dus ook als ze nog gerepareerd kunnen worden, zal dat heel lastig zijn en veel tijd in beslag nemen.
‘Tegelijkertijd is de operatie ook van grote symbolische waarde. Het was echt een verrassingsaanval. Rusland is gewend dat Oekraïne met drones aanvalt vanaf Oekraïens grondgebied. Dat zijn dan meestal relatief grote drones die gemakkelijk uit de lucht te schieten zijn. Bij deze actie gebruikte Oekraïne kleinere drones, die naar Rusland waren gesmokkeld in vrachtwagens. De chauffeurs van die vrachtwagens wisten hoogstwaarschijnlijk van niets.
‘Rusland zal naar verwachting militair reageren. Mogelijk met een zware luchtaanval op Oekraïne, die Moskou dan presenteert als vergeldingsactie. De afgelopen dagen zijn de Russische luchtaanvallen al heel zwaar geweest. Afgelopen nacht zijn er weer negen burgers omgekomen in Oekraïne. Als Rusland een nog grotere aanval wil uitvoeren, moet het wel vervanging zoeken voor de vliegtuigen die Oekraïne heeft geraakt.’
Vandaag onderhandelen Russische en Oekraïense delegaties in Istanboel over hun voorwaarden voor mogelijke vredesbesprekingen. Wat betekent deze Oekraïense actie voor hun positie aan de onderhandelingstafel?
‘Deze aanval heeft, denk ik, geen concrete invloed op de onderhandelingen. Bij de vorige gespreksronde, vorige maand, bleek hoe ver beide partijen van elkaar af zitten. Rusland stelt eisen die neerkomen op heerschappij over Oekraïne. President Zelensky kan daar niet mee akkoord gaan, want dat zou een einde betekenen van de Oekraïense soevereiniteit. Deze aanval laat zien dat Zelensky ook niet akkoord hóéft te gaan, dat Oekraïne sterk genoeg is om overeind te blijven. Dat laat Oekraïne ook al drie jaar zien aan het front.
‘Het is ook een duidelijk signaal naar de Verenigde Staten. Donald Trump zegt al sinds zijn aantreden dat Oekraïne geen schijn van kans maakt, dat Zelensky ‘de kaarten niet heeft’ om iets te eisen in de onderhandelingen. Deze aanval is geen directe reactie op die houding van Trump, want hij was volgens Zelensky al anderhalf jaar in voorbereiding. Het is wel een bericht aan de VS: neem ons serieus. Of het ook positief uitpakt voor Zelensky, moeten we afwachten, de VS hebben nog niet inhoudelijk gereageerd.’
Tot slot, Tom, je bracht de afgelopen weken in Oekraïne door. Heerst er daar na deze strategische overwinning een jubelstemming?
‘Een jubelstemming heb je in Oekraïne niet zo snel. Iedereen weet dat dit de oorlog niet gaat beëindigen. Maar er is wel een gevoel van trots, en van wraak. Bij vorige grote aanvallen zagen we dat Oekraïners wat meer zelfvertrouwen kregen. In april 2022 bracht het Oekraïense leger het vlaggenschip van de Russische Zwarte Zeevloot tot zinken. Dat werd een symbool van trots: er werden postzegels gedrukt met het beeld van dat zinkende schip erop, en door het hele land hangen nog posters van die gebeurtenis.
‘Op sociale media zag ik gisteren dat Oekraïeners zich afvragen of de postdienst alweer nieuwe postzegels aan het drukken is. Tegelijkertijd is er ook de vrees voor Russische vergelding. Ik denk dat Oekraïeners bij het volgende luchtalarm iets sneller dan normaal naar hun schuilkelders zullen gaan.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant