Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Google heeft sinds kort een betweter in dienst die het niet beter weet – dat zijn de ergste. Overbodige suggesties, toch blijft-ie zichzelf opdringen in de vorm van een stom sterretje dat meekijkt bij het schrijven van een e-mail, of van deze tekst. Die natuurlijk altijd beter kan, daarom vertrouw ik op een geweldig ervaren en humane eindredacteur, maar dat is kennelijk ouderwets.
Onderwijl loert het sterretje mee in mijn scherm, als een opdringerige overheid, en spreekt me hoffelijk toe. Serviliteit veinzende betweters – nog erger (sterretje zegt: maak er ‘servilismo’ van). Sterretje stelt zich op als kameraad, terwijl het de vijand is van iedereen die vrijuit wil schrijven en denken, want die twee horen bij elkaar.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Hé Gemini, wat moet ik met dat stomme sterretje? ‘Volgens de tekst die je bekijkt, irriteert het sterretje je omdat het ongevraagd advies geeft en meekijkt met wat je doet. Het lijkt erop dat je het ervaart als opdringerig en onnodig.’
Wat de betweter bedoelt met ‘de tekst die ik bekijk’ is deze tekst. Het sterretje leest mee. Deze woorden liggen al ter inzage terwijl ze nog bezig zijn een column te worden, een vorm van voorkennis die in de gewone wereld strafbaar is. Wie inzage heeft is onbekend, het sterretje staat uiteraard pal voor de privacy, maar beschikt wel over ‘human reviewers’ die toegang hebben. Staat gewoon in de voorwaarden, heel transparant.
Profiteer er nou maar van.
Nee bedankt, en trouwens: het werkwoord ‘irriteren’ wordt hier door het sterretje verkeerd gebruikt. Het moet ‘ergeren’ zijn. Zo glipt machinaal gefabriceerde taal de krant in, ook dat is stom. Straks ergert niemand zich meer aan slordig schrijven want ach, wat maakt het uit.
Deze tekst ontstaat in Google Docs; een eigen tekstverwerker is ook ouderwets, net als het veilig opslaan van je columns op een harde schijf. Alles in de cloud. Mijn to-dolijst staat ook in Google Docs, net als het document met columnonderwerpen dat ik inmiddels aanvul met onzin om het sterretje af te leiden.
Wat wil je dan? Pen en papier? Dat sterretje maakt jouw werkdag beter, en alles wat ongewoon is wordt uiteindelijk gewoon. Kunstmatige intelligentie, wen er maar aan, iedereen is enthousiast. Bovendien kan het sterretje brainstormen, dus de tijd die ik verspil met nadenken komt vrij voor andere werkzaamheden.
Een jaar geleden liet ik ChatGPT een column schrijven en het resultaat was stom, precies wat je van een machine verwacht. Een jaar later probeer ik het opnieuw met exact dezelfde prompt (ook zo’n woord dat z’n eigen mooie betekenis is kwijtgeraakt) en het resultaat is stom, precies wat je van een machine verwacht. De computer is het afgelopen jaar geen meter opgeschoten en blijft maar opgepompte, platgeslagen taal maken. Afkomstig uit de geheime fabrieken der kunstmatige intelligentie, die van iedereen transparantie afdwingen, maar niet van zichzelf. Die jatten gewoon wat er te jatten is, en maken mooie sier met andermans eigendom.
Meta bijvoorbeeld, plunderde mijn boeken in drie talen. Gelukkig overweegt de Auteursbond juridische stappen, waartegen dure advocatenkantoren zich handenwrijvend zullen verzetten. Inbrekers bij daglicht: ze noemen zichzelf chic ‘disruptief’, maar dat blijkt een synoniem voor parasiteren.
Kunstmatige intelligentie wordt gemaakt door bedrijven die geen verantwoording afleggen. Wat ze drijft is onduidelijk; vermoedelijk geld, succes en macht. Een jaar geleden nog was de computer een column laten schrijven een geinig experiment, en waren de AI-bedrijven even apolitiek als amoreel. Een jaar later steunen de mensen achter de machines een rare president – oppassen wat je schrijft nu, het systeem leest mee.
Zie je wel: sterretje maakt van ‘rare’ alvast ‘ongewone’.
Hé sterretje, waarom was Sundar Pichai bij de inauguratie van Donald Trump? ‘Dit is een algemene praktijk voor leiders van grote bedrijven om hun respect te tonen voor de nieuwe regering en om de relatie met de politiek te onderhouden.’
Aha.
Hé sterretje, wat vind jij nou eigenlijk van mijn gezeur? ‘Ik heb geen gevoelens of meningen, ik ben hier om te interageren met gebruikers. Ze helpen me om te begrijpen wat mensen bezighoudt. Dus maak je geen zorgen.’
Begrijpen wat de mensen bezighoudt: tot voor kort hadden we daar mensen voor.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns