Hoe mooi zou het zijn als ouderen en jongeren samen in één complex wonen? De jonge bewoners kijken om naar de ouderen en krijgen andersom levenslessen mee. In Venlo pakte dat niet goed uit. ‘Jongeren zorgen niet voor ouderen; ouderen zorgen voor ouderen.’
is regioverslaggever Zuid-Nederland van de Volkskrant.
Een verhoogde toiletpot, een douche zonder opstaande rand, verbrede deuropeningen zonder drempels en ‘alle ruimte voor een rollator’; de 70-jarige Lou Donders trok drie jaar geleden met zijn vrouw Teej in zijn ruime seniorenflat en dacht: ‘Ik ga hier alleen in mijn kist weer uit.’ Maar nu twijfelt hij.
In 2023 kregen alle bewoners van de Zonsopgang, een immens flatgebouw aan de Maas in Venlo, een brief van hun woningcorporatie Antares. Niet alleen senioren zoeken woonruimte en de woningnood liet de organisatie geen keus: voortaan zouden ook mensen jonger dan 55 jaar in de flat komen wonen: twintigers, dertigers en (éénouder)gezinnen met kleine kinderen.
Tot dan toe werden de ruim 140 appartementen bewoond door tevreden 55-plussers, van wie de helft 70-plus. Een grootschalige renovatie in 2019 had alle woningen dan ook geschikt gemaakt voor senioren, zij het volgens Antares-directeur Roel Versleijen niet voor rolstoelen.
Nu wil de corporatie van de Zonsopgang een ‘vitale flat’ maken. Doordat de jonge nieuwkomers hun oudere medebewoners gingen helpen in het leven (‘boodschappen doen, een schilderijtje ophangen’, aldus Versleijen) zouden die langer zelfstandig in de flat kunnen blijven wonen.
Dat voornemen bestaat niet alleen in Venlo. Zo wil de verhuurder van een seniorenflat in Weesp die omwille van de woningnood openstellen voor jonge gezinnen. Dat kan volgens de woningcorporatie ‘zelfs voor een gezellige dynamiek zorgen’.
In Veenendaal dreigden senioren met een kort geding toen een jong gezin in hun flatgebouw met ‘seniorenlabel’ zou trekken. De oudere bewoners zeiden tegen RTV Utrecht te vrezen voor de komst van nog meer jongeren die ‘in de gang pissen, joints roken en op alle knopjes van de lift drukken’.
Het gezin veroorzaakte geen overlast, maar de senioren hadden wel de aandacht van de verhuurder. Ze kwamen overeen dat 55-plussers voorrang krijgen als een seniorenwoning vrijkomt.
Jongeren en ouderen kunnen samen wel degelijk een hechte woongemeenschap vormen, stellen bewoners van een mantelzorghofje in de Utrechtse wijk Leidsche Rijn, indien iets nieuws voor beide groepen tegelijk wordt gebouwd.
Maar in Breda kiest de gemeente er dan weer voor veertig comfortabele huurappartementen exclusief voor senioren te ontwikkelen. De hoop is dat dit de mentale en fysieke gezondheid van ouderen ten goede komt, waardoor ze langer zelfstandig kunnen wonen. Achterliggend doel: ze laten een woning achter voor jonge gezinnen.
Dat hebben veel senioren in de Zonsopgang in Venlo ook gedaan, sommigen kregen 3.000 euro van de gemeente toen ze hun eengezinswoning in de sociale huursector verruilden voor een kleinere ‘levensloopbestendige huurwoning’ in de, toen nog, seniorenflat. Dat mag voor de doorstroming van de woningmarkt dan noodzakelijk zijn, nu raden ze het hun leeftijdgenoten sterk af.
Want de gehoopte transformatie naar een ‘vitale flat’ is wat deze senioren betreft op zijn zachtst gezegd niet helemaal gelukt. Twaalf van hen consumeren koffie met gebak aan een lange tafel in de ontmoetingsruimte die ze op de begane grond hebben gecreëerd. ‘Jongeren zorgen niet voor ouderen’, klinkt het, ‘ouderen zorgen voor ouderen.’
De klachten van de senioren over hun jonge medebewoners zijn velerlei. ‘Geluidsoverlast’, begint Rikie van de Kamp namens de bewonerscommissie haar opsomming, ‘rondslingerend afval, het bekladden van de liften, dreunende muziek ’s nachts, rondrennende, schreeuwende kinderen en soms agressie, waardoor we ons niet niet veilig voelen.’
Van de Kamp verwelkomt niet langer iedere nieuwkomer, sinds ze het gebruikelijke boekje met tips over wat de buurt en de flat te bieden heeft, inclusief grove verwensingen naar haar hoofd geslingerd kreeg.
Antares besloot ook woningen aan te bieden aan jongeren met een zorgvraag. Daardoor hebben we sinds kort ook een klopgeest, vertellen de ouderen. Het blijkt een jongere met psychische problemen die ’s nachts op muren en vloeren klopt als hij overprikkeld raakt.
Volgens directeur Versleijen vormen de klagende senioren een minderheid in de Zonsopgang, waar volgens hem sinds 2023 zeven 55-minners zijn komen wonen, waaronder twee moeders met kleine kinderen. ‘Bij onze enquête naar woongeluk’, zegt Versleijen, ‘stelden Zonsopgang-bewoners dat ze zich niet kunnen vinden in de kritiek van de bewonerscommissie van die flat.’
‘We snappen dat een woningcorporatie verplicht is iedereen te huisvesten’, zegt Van de Kamp en de hele tafel knikt. ‘Maar met deze mix van leeftijden en levensstijlen worden we allemaal ongelukkig: de jongeren, de kleine kinderen, de mensen-met-een-rugzakje en wij.’ Daar komt bij dat de woningen speciaal voor de senioren geschikt zijn gemaakt. Hoe kinderen op die verhoogde toiletpotten moeten klimmen, is de ouderen aan tafel een raadsel.
De flatbewoners deden hun verhaal bij Omroep Venlo, waarna bewonerscommissies van vier Venlose complexen zich bij de Zonsopgang aansloten. Zo ook de Casinoflat aan de Casinoweg waar al in 2013 de 55-plusgrens werd losgelaten. ‘Sindsdien: een ramp’, vindt bewoner Marian Kint. De zeventiger schat dat in de Casinoflat het percentage senioren van 100 naar 40 à 30 is gegaan. Kint zag de rust en verbondenheid verdwijnen en plaats maken voor onthechting en tragedie – in de flat pleegde een 39-jarige man begin dit jaar suïcide.
Daarom twijfelt Lou Donders dus, zegt hij als hij het bezoek wijst op het fraaie uitzicht over de Maas vanaf zijn ruime balkon. Jongeren zijn in de Zonsopgang nog lang niet in de meerderheid. ‘Maar als we onze zin niet krijgen en er geen stop op 55-minners komt, krijgen we dezelfde problemen als de Casinoflat. Ik weet niet of ik daarop wil wachten.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant