Champions League Lang had PSG een onsympathiek, poenerig imago. Maar sinds het aantreden van Luis Enrique vallen niet de grote namen op, maar het voetbal zelf. Zaterdag speelt PSG tegen Internazionale in de finale van de Champions League.
Met z’n tweeën zitten ze in de videoruimte. De wereldster en de coach die er genoeg van heeft. Topscorer Kylian Mbappé, zittend op een van de vele zwarte stoeltjes, voorover geleund, aandachtig kijkend. Hoofdtrainer Luis Enrique staand tegenover hem, het bovenlijf dreigend over de aanvaller heen gebogen. Rusteloos, geërgerd, grofgebekt.
Het is april 2024 en Paris Saint-Germain heeft enkele dagen ervoor in de kwartfinale van de Champions League thuis verloren van FC Barcelona (2-3). Luis Enrique baalt van het optreden van zijn ploeg, zo is te zien in een documentaire die het Spaanse mediabedrijf Movistar vorig seizoen over hem maakte. PSG was laks met druk zetten, liet de bezoekers alle ruimte om op te bouwen.
Dat is mede de schuld van Mbappé, betoogt de trainer in de videoruimte. Hij laat de spits, in Parijs clubtopscorer aller tijden, beelden van de wedstrijd zien. Van hoe Mbappé stilstaand toekijkt hoe enkele meters verderop de centrale verdedigers van Barcelona helemaal vrijstaan op de rand van het strafschopgebied. „Catastrophique”, oordeelt Luis Enrique.
De Spanjaard wil zijn team laten spelen als „een verduivelde pressiemachine” en als één speler dan verzaakt, kan de tegenstander gemakkelijk onder die druk uit voetballen. Het is een boodschap die Luis Enrique voor zijn gevoel al het hele seizoen herhaalt, en die bij Mbappé maar niet lijkt aan te komen. De spits lijkt vooral bezig met aanvallen, met dribbels, met doelpunten. „Natuurlijk ben je een fenomeen”, foetert de coach, „maar dat kan me niets schelen.”
Hooguit anderhalve minuut duurt het voorval, in een documentaire van dik twee uur. Toch is de betekenis ervan niet te missen: de tijd dat supersterren de dienst uitmaakten in het Parc des Princes is voorbij. Na de overname door de huidige Qatarese eigenaar in 2011 kreeg PSG het imago van een zielloze, poenerige club, die dacht alles te kunnen oplossen met nóg meer geld, maar voetballend steeds net tekort kwam.
Sinds de komst van Luis Enrique, in de zomer van 2023 werpt PSG dat onsympathieke imago in rap tempo van zich af. Tegenwoordig valt de Parijse club juist op door de afwézigheid van supersterren, door het verzorgde voetbal, de eenheid die de ploeg uitstraalt, een bijna onstilbare aanvalslust. Wie is de man achter die transformatie, die zaterdag met zijn team in de finale van de Champions League tegen Internazionale speelt?
Op het kolossale trainingscomplex in Poissy, ten noordwesten van Parijs, staat langs de rand van het veld een donkerblauwe hoogwerker. Als de spelers van PSG het veld opgaan voor tactische oefeningen laat Luis Enrique Martínez García (Gijón, 1970) zich door het bakje de lucht in hijsen. Van dik vier meter hoogte kijkt hij dan naar beneden, is te zien in video’s van PSG. Op die manier kan de trainer in één oogopslag alle spelers zien, ook die aan de overzijde van het veld.
Regelmatig neemt hij ook een portofoon mee omhoog. Zijn spelers dragen onder hun shirt dan een kleine luidspreker. Het stelt de coach in staat om een oefening middenin het spel stil te leggen en meteen bij te sturen. Als het even kon, zou hij zijn spelers ook tijdens wedstrijden zo coachen: niet vanaf de zijlijn, maar vanuit zijn werkkamer, terwijl hij intussen de wedstrijdbeelden op zijn computer analyseert.
Luis Enrique is zelf de eerste om toe te geven dat hij een radicale trainer kan zijn. Dwingend, veeleisend, compromisloos. Hij maakt de plannen, en zijn spelers hebben die te gehoorzamen. Een van zijn grote voorbeelden als trainer is niet voor niets Louis van Gaal, die hij als speler bij FC Barcelona meemaakte. „Hij is altijd veeleisend en heel streng, maar ook heel oprecht, heel authentiek”, zei Luis Enrique ooit over de Nederlander in een videostream.
Zijn eigen zelfverzekerdheid kan onuitstaanbaar overkomen, weet ‘Lucho’, zoals zijn bijnaam luidt. Of zoals zijn vrouw Elena in de documentaire zegt: „Mensen vinden hem vaak arrogant, hautain, trots.” Hij trekt zich weinig aan van wat anderen over hem zeggen of denken. Zo loopt hij op koude ochtenden onverstoorbaar rondjes op zijn blote voeten over het trainingsveld, om „verbinding met de natuur” te zoeken. Sinds hij ermee begonnen is geen moment meer last gehad van allergieën, zegt hij tegen de camera.
Op zijn 55ste is hij nog steeds volop met zijn gezondheid bezig. Eindeloos brengen de documentairemakers hem sportend in beeld. Terwijl zijn assistenten hem bijpraten over een Europees duel, gaat het alarm op zijn sporthorloge af. Luis Enrique onderbreekt ze, middenin een zin, en begint zich op te drukken op de rand van de tafel.
Zijn appartement in Parijs ligt vol matjes en gewichten, en aan het plafond heeft hij turnringen laten ophangen om te trainen. „Ik ben een minimalist”, grijnst hij. „Maar Elena vindt het nodig om hier af en toe een bankstel neer te zetten.”
Zo was hij al toen hij zelf nog voetbalde, op het middenveld bij Barcelona. Een speler met een tomeloze inzet, nietsontziend. Die instelling verlangt hij als trainer nu ook. Luis Enrique begon als coach bij het tweede elftal van Barcelona, samen met voormalig teamgenoot Pep Guardiola. Daarna vertrok hij, naar AS Roma en Celta de Vigo, om in 2014 terug te keren als hoofdtrainer van de club waar hij het meest van houdt: FC Barcelona.
Hij kent er zijn beste jaren tot nu toe, op de fundamenten die Guardiola er achterliet. Onder Luis Enrique wint Barcelona nóg vaker dan onder Guardiola , scoort de ploeg nog meer. In zijn eerste seizoen wint hij meteen de Champions League, het landskampioenschap en de Spaanse beker, waarna hij door spelers, coaches en journalisten dat jaar wordt uitgeroepen tot de beste coach van de wereld.
Maar net zo plotseling stopt hij, na drie jaar, omdat hij vermoeid is van „de meedogenloze zoektocht naar oplossingen en manieren om team te verbeteren”. In de vier jaar erop is hij, met wisselend succes, bondscoach van het Spaanse nationale elftal. Misschien is hij meer een clubtrainer, zal hij er later over zeggen. Omdat het overbrengen van zijn filosofie tijd kost.
PSG had hij tot 2023 nooit overwogen, omdat hij niet geloofde in de aanpak van de Qatarese investeerder QSI. „Als je met de beste spelers prijzen zou winnen, had PSG nu acht Champions Leagues moeten hebben”, zegt hij in de documentaire. „Ze hebben er geen één.” Maar als hij in gesprek raakt met mensen bij de club merkt hij dat ook in Parijs dat besef langzaam indaalt en gaat het aanbod van PSG in.
Van clubvoorzitter Nasser Al-Khelaifi krijgt Luis Enrique alle ruimte om te bouwen. De focus op prijzen was verkeerd, zal de investeerder later toegeven. PSG moet eerst een team worden, met een duidelijke filosofie, en dan volgen de resultaten vanzelf, zo is de nieuwe overtuiging. Bij zijn openingsspeech van het seizoen waarschuwt de eigenaar de spelersgroep: Luis Enrique „heeft de macht om te doen wat hij wil.”
De grootste ster van allemaal, Lional Messi, is dan al weg. Hij verruilt Parijs voor Miami. Kort daarop vertrekt ook Neymar, naar Al Hilal in Saoedi-Arabië – met 222 miljoen euro tot op heden nog altijd ’s werelds duurste voetbaltransfer. In hun plaats haalt Luis Enrique jonge, veelal Franse talenten, zoals Ousmane Dembélé, Bradley Barcola en (in het huidige seizoen) Désiré Doué en Khvicha Kvaratskhelia.
Van de wereldsterren blijft alleen Mbappé over, de beste Franse voetballer van zijn generatie. De spits moet het gezicht worden van het nieuwe tijdperk, van een team waar het plezier moet afspatten. Maar al snel in eerste jaar merkt Luis Enrique dat Mbappé niet die „hoeksteen” van zijn elftal gaat worden.
De Spanjaard wil met felle druk spelen, maar de aanvaller onttrekt zich daaraan. En in het opbouwen wil de coach veel minder gestructureerd spelen. Spelers moeten soms ongemakkelijk dicht bij elkaar staan, allemaal aan dezelfde kant van het veld, om zo een overtal te creëren. Een linksvoor moet dus ook spits zijn, een spits moet kunnen inzakken tot hij rechtsback staat. Terwijl Mbappé vooral vasthoudt aan zijn plek in het midden.
Een breuk is dus onvermijdelijk, blijkt gaandeweg het seizoen. En hoewel Luis Enrique zich voortdurend positief uitlaat over Mbappé als persoon, oordeelt hij hard over zijn opstelling als speler. Uiteindelijk is het Mbappé die buigt, en na dat eerste seizoen verhuist naar Real Madrid. De trainer is er laconiek onder. „Ik denk dat we volgend jaar nóg beter zijn”, zegt hij tegen de documentairemakers.
Het is een uitspraak die hij dit voorjaar op een persconferentie nog eens in herinnering brengt, nadat PSG nog betere cijfers kan overleggen dan in zijn eerste seizoen. Genoeg om favoriet Liverpool te verslaan in de achtste finales van de Champions League. Wie uitblonk? Eigenaar Al-Khelaifi moet na afloop het antwoord schuldig blijven. „Ik zou het je niet kunnen zeggen. Er is dit seizoen maar één grote ster: het hele team.”
Source: NRC