Elon Musk stopt bij het Amerikaanse departement van overheidsefficiëntie (DOGE). Geld besparen bij de overheid is op zich geen gek idee. Maar Musks aanpak is een "gigantisch mislukt project" geworden waarbij het vooral om theater draaide, zeggen experts tegen NU.nl.
Na 130 dagen legt Musk vrijdag officieel zijn werk voor DOGE neer. "Nu mijn tijd als speciale overheidsmedewerker ten einde loopt, wil ik president Donald Trump bedanken voor de kans om verspilling bij de overheid terug te dringen", schreef Musk daar eerder deze week over op X.
Kort nadat Donald Trump voor de tweede keer president van de Verenigde Staten was geworden, denderde de Tesla-baas bij verschillende overheidsonderdelen naar binnen. DOGE-medewerkers plugden hun computers in en kregen toegang tot belangrijke systemen vol gevoelige data. "Hij is met een sloophamer tekeergegaan", zegt Amerikakenner Diederik Brink over de werkzaamheden van Musk.
Kirsten Verdel, die zich voor een boek verdiepte in de eerste honderd dagen van Trump in het Witte Huis, sluit zich daarbij aan. Beide deskundigen zeggen dat het besparen op overheidsuitgaven niet per se een verkeerd idee was, en dat het bovendien geen nieuw idee is.
"Het moderniseren en efficiënter maken van de federale overheid is geen overbodige luxe. Vriend en vijand zijn het daarover eens", zegt Brink. Verdel: "Het is helemaal geen gek idee om te kijken welke kosten de overheid maakt en wat eventueel minder kan."
Maar 2 biljoen dollar besparen in zo'n korte tijd, wat aanvankelijk Musks doel was, is volgens beide experts onmogelijk. En dat is gebleken. DOGE zelf stelt dat het ongeveer 175 miljard heeft bezuinigd, maar zelfs die fractie van het oorspronkelijke doel wankelt. Zo schreven Amerikaanse media eerder dat de bedragen niet te controleren zijn. "Er is geen bewijs voor", zegt Verdel. Brink sluit zich daarbij aan.
Wie terugdenkt aan het begin van dit jaar, zal zich misschien nog herinneren hoe de bijl in het ene na het andere overheidsonderdeel werd gezet. De meeste onrust ontstond misschien wel toen Musk aankondigde hulporganisatie USAID te gaan ontmantelen. "USAID is een criminele organisatie. Het is tijd dat het sterft", schreef Musk daarover op X.
Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio sprak van een "historische hervorming", waarbij duizenden buitenlandse hulpprogramma's stopgezet werden. Hulporganisaties hadden grote zorgen.
Ook de enorme ontslagrondes bij veel verschillende overheidsorganen sprongen in het oog, zegt Verdel. "Zo'n 250.000 mensen hebben inmiddels hun baan verloren. Sommigen kregen te horen dat ze waren ontslagen en moesten een kwartier later al hun kantoor hebben verlaten." Ook hadden Musk en Trump hun pijlen gericht op regelgeving en toezichthouders.
Volgens beide experts is het bezuinigingsproject van het tweetal niet gelukt. Brink spreekt van een "gigantisch mislukt project". Verdel sluit zich daarbij aan. Dat komt volgens haar doordat er op veel plekken lukraak mensen zijn weggestuurd en belangrijke organisaties zomaar zijn geschrapt. Daarbij lijkt niet goed te zijn nagedacht over consequenties.
"Normaal kijk je rustig wat waar eventueel weg kan. Dat is nu niet gebeurd. Daardoor zagen we bijvoorbeeld meermaals dat ontslagen personeel weer opnieuw moest worden aangenomen, omdat acute problemen ontstonden die niet waren voorzien."
Of Musks werk de Amerikaanse schatkist echt 175 miljard heeft opgeleverd, blijft vanwege gebrek aan transparantie dus onduidelijk. Bovendien zijn de kosten van de schade door Musks werkwijze volgens sommigen op de lange termijn groter dan wat ze nu snel hebben opgeleverd, zegt zowel Verdel als Brink.
Maar daar ging het volgens de experts ook helemaal niet om. Brink: "Het doel van Trump en Musk was niet om het efficiënt aan te pakken, maar om effectief over te komen. Het is theater. Het beeld van Trump die aanpakt is wel gezet. Die overweldigende entree hebben we nooit eerder gezien."
Musk zelf lijkt wel geprofiteerd te hebben van zijn tijdelijke klus voor de regering. Met zijn bedrijven heeft hij voor miljarden aan overheidsopdrachten binnengehaald. Daarnaast heeft hij toegang gehad tot veel gevoelige Amerikaanse data, wat handig kan zijn voor zijn AI-plannen. Daarbij moet wel gezegd worden dat de beurswaardes van zijn bedrijven in de afgelopen maanden gekelderd zijn, wat Musk veel geld gekost heeft.
Dat komt doordat lang niet iedereen gecharmeerd was van zijn manier van doen. "Zo'n beetje de helft van de Amerikanen heeft niet op Trump gestemd en veel van die mensen hebben door Musks acties een hekel aan hem gekregen", zegt Verdel. Verkopen van Tesla liepen terug omdat mensen de elektrische auto's lieten staan.
Musks vertrek is volgens beide experts voor een groot deel te verklaren door de weerstand tegen Musk die in de Amerikaanse samenleving is ontstaan. "Zelfs Trump-aanhangers zijn hem gaan haten om zijn roekeloze manier van werken. Dat is voor Trump een politiek risico geworden", zegt Brink. Verdel denkt ook dat Trump Musk daarom de deur gewezen heeft. Al zullen Trump en Musk elkaar voorlopig niet helemaal loslaten, verwachten beide experts.
Source: Nu.nl algemeen