Het Surinaamse presidentschap gaat hoogstwaarschijnlijk naar Jenny Simons, een 71-jarige veteraan uit de partij van wijlen Desi Bouterse. Maar op haar voorganger wil ze niet teveel lijken.
doet vanuit Paramaribo verslag van de presidentsverkiezingen in Suriname.
De laatste stemmen moeten nog altijd worden geteld, maar in Suriname staat al een nieuwe president in de startblokken. Het is de 71-jarige Jenny Simons, leider van de populistische Nationale Democratische Partij, opgericht door Desi Bouterse. Ze gold als de belangrijkste rivaal van regerend president Chan Santokhi.
Dinsdagavond, in een propvol zaaltje van het Marriot-hotel in de hoofdstad Paramaribo, presenteerde Simons zichzelf en haar beoogde regeringspartners. Ze smeedde een megaverbond van liefst zes van de zeven politieke partijen: NDP, NPS, Abop, PL, A20 en BEP. Zij hebben volgens de voorlopige uitslag samen 34 van de in totaal 51 zetels in het parlement, wat nodig is om een president te benoemen.
Simons studeerde in de jaren zeventig geneeskunde in Paramaribo. Anders dan veel landgenoten vertrok ze rond de onafhankelijkheid niet naar Nederland, maar ging ze werken bij het ministerie van Volksgezondheid. Ze is al decennia verbonden aan de NDP. Sinds 1996 tot 2020 zat ze voor de partij in het parlement, de laatste tien jaar als parlementsvoorzitter.
Een jaar geleden, na de vlucht van Bouterse, kreeg zij de leiding van de partij in handen. Sindsdien zoekt ze manieren om afstand te creëren tot haar voorganger. ‘Wij hebben geleerd van het verleden’, zei ze vorige week tegen deze krant. Haar partij liet de staatskas na eerdere regeerperioden meermaals leeg achter. ‘Dat is het grootste verschil met mijn voorganger (Bouterse, red.): ik vind niet dat je structureel meer geld moet uitgeven dan je binnenkrijgt.’
Ze ging de verkiezingen in met de slogan ‘w’o kenki a systeem’ (we gaan het systeem veranderen), waarmee ze oproept tot een nieuwe bestuurscultuur, zonder corruptie en vriendjespolitiek. Haar eigen partij nam onlangs een ethische code aan, waarmee de NDP volgens Simons een toonbeeld moet worden van ‘integriteit en verantwoordelijk leiderschap’.
Met de beloftes om corruptie te bestrijden en beter op de staatskas te letten kiest Simons in woord voor een nieuwe weg. De grote vraag is in hoeverre dat campagneretoriek is; in andere opzichten verschilt ze amper van Bouterse.
Ook Simons blijft de Surinaamse samenleving voeden met wantrouwen tegen instituties. Ze beschuldigt rechters al jaren van het voeren van politieke processen, onder meer tegen partijprominenten van de NDP. Een week voor de verkiezingen betichtte ze de regering zonder bewijs van grootschalige verkiezingsfraude. De beschuldigingen vallen in vruchtbare aarde in Suriname, waar het gemiddelde opleidingsniveau niet hoog ligt.
De praktijk zal uitwijzen of Simons als president ook daadwerkelijk moeilijke keuzes durft te maken. Suriname krijgt vanaf 2028 weliswaar grote olie-inkomsten, maar de komende drie jaar is het nog geen feest: het land zucht nog altijd onder de hoge schulden uit de tijd van Bouterse’s presidentschap. De NDP is gewend om het geld te laten rollen om de kiezer gunstig te stemmen, uitdaging voor Simons wordt om die reflex te bedwingen.
Corruptie is in de Surinaamse samenleving wijdverspreid, en ook in deze coalitie zullen partijen en hun loyalisten willen profiteren van regeringsdeelname. Een coalitie overeind houden terwijl er geen geld is, dat is voor iedere regering een opgave; laat staan als er zes coalitiepartners zijn.
Ook wordt gauw duidelijk hoe graag Simons de bestuurscultuur wil veranderen. In het verleden is vaker geopperd om van ministers en parlementariërs te registreren welke bezittingen ze hebben. Op die manier wordt het iets makkelijker om te controleren of politici zich verrijken. Geen enkele regering heeft daar werk van gemaakt. Simons heeft bij kiezers de indruk gewekt zulke transparantie juist heel belangrijk te vinden.
Het nakomen van haar beloftes zou het vertrouwen in de Surinaamse instituties kunnen versterken. Dat is hard nodig, want de kiezer is buitengewoon cynisch gestemd. Wie op straat de kiezer spreekt, merkt dat er wordt geschamperd over politici, die enkel verkozen willen worden om de eigen zakken te vullen. Het tegenvallende opkomstpercentage van de verkiezingen – volgens de voorlopige uitslag nu 67 procent, terwijl dat bij de drie voorgaande verkiezingen 75 procent was – is een indicatie dat kiezers afhaken. Suriname snakt naar een ander soort politiek, en Simons heeft beloofd die te bieden.
Dinsdag benadrukte Simons nogmaals dat ze behoefte heeft aan een schone lei. ‘Laten we onszelf in de spiegel kijken en hand in eigen boezem steken. (...) Zaken zijn goed gegaan, zaken zijn fout gegaan. Wat belangrijk is voor Suriname is een nieuwe kans.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant