is socioloog en columnist van de Volkskrant.
Het is een maandelijkse luxe: AOW. Vorige week zelfs met vakantiegeld, wat mij herinnerde aan de jaren dat ik als overijverig 18-jarig communistje in een Amsterdamse arbeidersbuurt het ‘volksdagblad’ De Waarheid bezorgde. De voormalige verzetskrant, in 1945 de grootste van Nederland, had nog maar weinig abonnees en was inhoudelijk een armetierig blaadje geworden, maar dat wilde ik niet weten. Ik was loyaal aan mijn ouders die elkaar in ’45 op de redactie hadden leren kennen.
Tijdens de Koude Oorlog adverteerden overheid en bedrijven principieel niet bij de vijand en tussen 1951 en 1971 was De Waarheid voor ambtenaren zelfs verboden. (In een tot mislukken gedoemde poging de geheime dienst BVD te misleiden, stopte ik hem bij onderwijzeressen en stratenmakers in een blanco envelop in de bus.)
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De krant moest het hebben van bedelcampagnes onder de trouwe lezers. Daarom moest ik elk jaar een ‘kerst-’, ‘paas-’ en ‘vakantie-envelop’ bij het dunne blaadje insteken. Een week later haalde ik die weer op; hopelijk hadden de abonnees dan gehoor gegeven aan de dringende oproep om ter bevordering van de wereldvrede dan wel hoger loon een extra gift te doen.
Later op de avond telden we in een morsig CPN-lokaaltje de stuivers, dubbeltjes, kwartjes, guldens en een enkele keer het papiergeld uit al die enveloppen. Eigenlijk een heel goed idee: je vakantiegeld besteden aan iets zinnigs. Ik kan dat geld makkelijker missen dan die straatarme Waarheid-abonnees indertijd, en het goede doel ligt voor de hand, want we zijn in die halve eeuw dan wel onbevattelijk veel rijker geworden, we werden tegelijk onbevattelijk veel armer omdat we onze illusie van Europese veiligheid verloren.
Zoals Arnout Brouwers ons telkens weer voorhoudt wordt in Oekraïne ook voor onze vrijheid gestreden en gestorven. Na een Oekraïense nederlaag zou Poetin zijn imperialistische agressielust elders kunnen botvieren. Naar schatting zijn er sinds de Russische inval zo’n 80 duizend Oekraïense soldaten gesneuveld en ten minste 13 duizend burgers vermoord. Bijna honderdduizend Oekraïense doden, en dus een veelvoud daarvan aan vernietigde levens.
Onlangs woonde ik een indrukwekkend optreden bij van de groep schrijvers die onder de naam Protect Ukraine de afgelopen jaren veelvuldig afreisden om hulpgoederen te brengen als ambulances, dieselkacheltjes, helmen, kogelvrije vesten, lijkzakken, medisch materiaal, terreinwagens en tegenwoordig ook visnetten om drones op te vangen. Hun verhalen, vers van het front, gingen recht het hart in.
Een van de sprekers was Khristiyana, tot 2022 gepromoveerd politicologe, nu tolk, combat medic-instructeur en plaatsvervangend commandant van het Derde Internationale Legioen in Charkiv. Ze vertelde dat het haar en haar collega’s, anders dan hospiks in vroegere oorlogen, nauwelijks nog mogelijk is om gewonden van het slagveld op te halen om in de ziekenboeg te behandelen.
Dat komt door de duizenden drones die, in de woorden van schrijver Jaap Scholten, ‘boven het front hangen als malariamuggen boven een poel’. Op grote afstand daarvandaan zit – veilig – een piloot te wachten tot er een target in beeld verschijnt om zijn drone op af te sturen. Omdat Russen extra worden beloond voor een dooie medic, lopen die aan het front een groot risico. Alle dertig door Khristiyana opgeleide medics zijn gesneuveld. Elke medic minder betekent meer onnodig stervende soldaten.
Khristiyana ‘behandelt’ gewonden nu via een radioverbinding vanuit Charkiv. Ze ziet de gewonde soldaat vanuit een drone en kan meestal niets anders dan toekijken hoe hij doodgaat. Ze zegt dat ze bij hem blijft, dat hij niet alleen is. Nadat hij de laatste adem heeft uitgeblazen, gunt ze zichzelf vijf minuten; daarna belt ze zijn familie. Identificatie van lijken op het slagveld gaat eveneens met behulp van drones. Die kunnen soms pas na maanden veilig worden gerepatrieerd; een ‘zwart aangevreten lichaam, dat uit elkaar valt zodra je het aanraakt,’ schreef Tommy Wieringa, die haar interviewde.
Protect Ukraine heeft op verzoek van Oekraïense mariniers een ‘aquadrone’ ontwikkeld waarmee over het water hulpmiddelen kunnen worden aangevoerd en gewonden opgehaald. Verder wil men grondrobots leveren om gewonden van het front te evacueren. Dit soort innovatieve projecten om te helpen zonder helpers wordt grotendeels gefinancierd met crowdfunding.
Evacuatiedrones – het lijkt wel sciencefiction. Maar nu zulke wondertoestellen bestaan, die gewonden van het front terugbrengen naar hun basis, waardoor ze niet in eenzaamheid in de modder hoeven te sterven of kunnen worden behandeld, moet Oekraïne daarover beschikken natuurlijk.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns