De VS gaan visa van Chinese studenten ‘agressief intrekken’. Dat heeft minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio woensdag aangekondigd. De maatregel vormt een verdere escalatie van Trumps aanval op Amerikaanse universiteiten, die de ruim kwart miljoen Chinese studenten in Amerika hard treft.
is China-correspondent van de Volkskrant.
Aan de Amerikaanse ambassade in Beijing is weinig te zien: een dranghek, een stalen hek, een hoge bakstenen muur. Vier banieren springen in het oog, met de leuzen Freedom, Opportunity, Equality en Innovation.
Toch houden honderden Chinezen aan de overkant van de straat de blik strak op het complex gericht. Daarbinnen wordt op deze donderdagochtend beslist over het lot van hun familie of vrienden, die een visumafspraak hebben.
De 22-jarige Yu hupt op een drafje de stoep op, een mapje documenten onder zijn arm. ‘Ik ben erdoor!’, roept hij opgelucht, en toont het groene vel dat zijn studievisum bevestigt. In september begint hij aan een master aan de University of Pennsylvania, een ook in China vermaarde Ivy League-universiteit.
Hij denkt dat de studie in de VS zijn horizon zal verbreden, en hem na terugkeer in China ook een hoger startsalaris zal opleveren. Omdat hij eerder computerwetenschappen studeerde – een opleiding die ‘tegenwoordig gevoelig ligt’ – was hij wel wat nerveus of hij nog een visum zou krijgen. ‘Maar niet zo zenuwachtig als mijn ouders’, lacht hij. Zijn ogen sperren zich. ‘Ik ga ze nu direct bellen!’
Waarschijnlijk is Yu’s blijdschap van korte duur geweest. Terwijl hij in de ambassade zijn visum ontving, kondigde de Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio aan dat de VS de visa van Chinese studenten gaan intrekken, inclusief die van hen ‘met banden met de Chinese Communistische Partij of die in kritieke vakgebieden studeren.’ De criteria voor visumaanvragen uit China en Hongkong zullen ook worden aangescherpt.
Eerdere aanvallen van de Trump-regering op het Amerikaanse hoger onderwijs hadden ook al een grote impact op Chinese studenten die in Amerika studeren. Vorig jaar waren dat er nog ruim 277 duizend, waarmee Chinezen de een-na-grootste groep buitenlandse studenten waren. Ze vormen een belangrijke inkomstenbron voor Amerikaanse universiteiten, omdat ze merendeels het volledige collegegeld betalen.
Afgelopen donderdag verbood de Amerikaanse regering Harvard om nieuwe buitenlandse studenten aan te nemen, onder andere omdat die universiteit zou ‘collaboreren met de Chinese Communistische Partij.’ Op dinsdag werd Amerikaanse ambassades wereldwijd ook opgedragen om geen nieuwe afspraken voor studievisa in te plannen.
Dat laatste nieuws zorgde voor grote onrust onder de Chinese ouders van een internationale school in Beijing. Moeder Liu (52), wiens dochter in het najaar aan een studie in Californië begint, vertelt aan de telefoon dat haar dochter haar studievisum al binnen heeft. Maar ze schat dat ongeveer de helft van haar dochters klasgenoten die op Amerikaanse universiteiten zijn toegelaten, nog midden in de visumprocedure verkeert.
Ze beschrijft dat in een chatgroep van ouders schok en paniek overheersen. ‘Trump is helemaal gek geworden’, schreef een andere moeder. Zelf is Liu bijzonder geschrokken over het feit dat de Amerikaanse overheid ook sociale media-uitingen van Chinese studenten gaat onderzoeken. ‘Voorheen stond Amerika voor vrijheid, en vrijheid van meningsuiting.’ Net als alle andere geïnterviewden wil ze alleen met haar achternaam in de krant, om te voorkomen dat haar opmerkingen tot haar zijn te herleiden. ‘Dit is niet het Amerika dat ik dacht te kennen.’
De laatste jaren is het aantal Chinese studenten in Amerika geleidelijk afgenomen, onder meer door de oplopende geopolitieke spanningen tussen de twee landen en het verscherpte toezicht op sommige Chinese studenten. Het aantal Chinese studenten in Amerika bereikte in 2019 een piek van 370 duizend. Onder ouders uit de Chinese middenklasse bleef de waarde van een Amerikaanse opleiding niettemin altijd onbetwist.
De aanloop naar een opleiding aan een Amerikaanse universiteit vergt grote offers van Chinese families. Private scholen die Chinese kinderen voorbereiden op een Amerikaanse universiteit volgen een heel ander curriculum, en zijn vaak peperduur. Zo spendeerde Liu ongeveer 120 duizend euro aan de vierjarige middelbareschoolopleiding van haar dochter. ‘Dat is wat het straks per jaar kost, om daadwerkelijk in de VS te studeren.’
Maar de Amerikaanse droom van Chinese ouders lijkt nu in een klap te zijn vervlogen. Xu, die tot dusver alleen Amerikaanse universiteiten overwoog voor zijn 17-jarige zoon, zegt nu van koers te wijzigen. Bovenaan zijn lijstje staan nu Canada, het Verenigd Koninkrijk, en Australië. ‘Ook Nederlandse universiteiten, zoals de Universiteit van Amsterdam, overwegen we nu,’ vertelt de 45-jarige vader in een telefoongesprek. ‘De onzekerheden in Amerika zijn gewoon te groot.’
Ook Liu heeft inmiddels spijt dat ze haar dochter niet heeft aangespoord om te kiezen voor de universiteit in Toronto, waar ze ook was toegelaten. Maar Liu troost zich met de gedachte dat een studie in Amerika voor haar dochter in ieder geval een ‘leerzame ervaring’ zal zijn: ‘Dan kan ze met eigen ogen zien hoe een migratieland en een rechtsstaat zich staande houdt onder druk.’
Dit is de eerste bijdrage van onze nieuwe correspondent in China.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant