In de VS studeren terwijl bekend is dat je deelnam aan een pro-Palestina demonstratie? ‘Dan kún je je visum kwijtraken’, zegt Christward Gradenwitz, directeur van Fulbright Nederland, dat uitwisselingen met Amerikaanse universiteiten financiert. Door de regering-Trump moet hij op eieren lopen.
is chef van de wetenschapsredactie van de Volkskrant.
Fulbright is sinds 1946 één van de grootste verstrekkers van studentenbeurzen voor uitwisselingen met de Verenigde Staten, maar onder de regering-Trump staat alles op losse schroeven. Zo werd 40 procent van de Amerikaanse Fulbright-studenten die naar Noorwegen zouden gaan al geweigerd door de Verenigde Staten, omdat ze onderzoek doen op het terrein van klimaatverandering of diversiteit. Ook voor de Nederlandse tak van Fulbright zijn het onzekere tijden. ‘We moeten continu wijzen op het wederzijds belang’, zegt Christward Gradenwitz, directeur van Fulbright Nederland.
Een Nederlandse student wil in de Verenigde Staten klimaatonderzoek doen. Kan dat nog met een Fulbright-beurs?
‘De Trump-regering heeft een extra laag toegevoegd aan de reguliere selectieprocedure voor Fulbrighters. De Amerikaanse regering wenst geen funding te geven aan onderzoek op bepaalde terreinen, met name niet voor climate change. Mochten er om die reden door Fulbright Nederland geselecteerde Nederlanders geweigerd worden, dan gaan wij alsnog proberen hun verblijf uit andere bronnen te financieren. Fulbright heeft vanaf zijn oprichting pal gestaan voor academische vrijheid. Dat is voor Fulbright Nederland nu niet anders.’
Er gaan momenteel dus nog wel Nederlandse studenten naar de Verenigde Staten met een Fulbright-beurs, en vice versa?
‘Zeker, vanuit Nederland gaan jaarlijks minimaal 20 studenten naar de Verenigde Staten en ook 20 in de andere richting. Bovendien hebben we een tussenjaar-programma waar ook minimaal 20 studenten aan deelnemen. Een Fulbright beurs voor een jaar in Amerika komt neer op maximaal 50 duizend dollar. De Nederlandse en Amerikaanse overheid betalen allebei de helft, ook het twaalfkoppig bestuur bestaat voor de helft uit Nederlanders en Amerikanen.
‘Het draait allemaal om wederzijds begrip kweken. Dat veelbelovende jonge mensen elkaars land tot in de vezels leren kennen en van elkaars kennis en ervaring kunnen profiteren. Dat ‘veelbelovend’ gaat niet alleen over goede cijfers maar ook over je levensverhaal, bijvoorbeeld of je grote obstakels hebt overwonnen. Dat past natuurlijk ook goed bij de Amerikaanse gedachte.’
De regering-Trump dreigt met zware bezuinigingen en zelfs het schrappen van internationale studentenprogramma’s. U bevindt zich in zwaar weer.
‘Voor komend collegejaar zitten we nog goed, voor het jaar daarna wordt het spannend. De begroting daarvoor wordt nu opgesteld op Capitol Hill. We zijn druk aan het lobbyen natuurlijk.’
Wat zou u tegen Trump zeggen als u hem een paar minuten kon spreken?
‘Dat Fulbright ook cruciaal is vanuit het perspectief van Make America Great Again. Diverse Nobelprijswinnaars aan Amerikaanse universiteiten studeerden ooit in het buitenland met een Fulbright-beurs. Met zo’n beurs zorg je voor een uitwisseling van de beste internationale talenten, daar profiteert iedereen van.
‘Zelf studeerde ik ooit met een Fulbright beurs aan Harvard. Ik herinner me hoe de professor daar de zaal vol internationale studenten als een dirigent bespeelde. Hup, nu even het perspectief van Aziatische studenten op de staalindustrie, nu het Amerikaanse, nu het Europese. Alsof je in een orkest speelt dat naar de top van zijn kunnen wordt geleid. De interactie brengt bij iedereen het allerbeste naar boven.’
Trump wil internationale studenten van Harvard weren. Hoe kijkt u daarnaar, als Harvard-alumnus?
‘Het is voor iedereen een ongewisse situatie nu. Ik kan niet anders dan blijven wijzen op het wederzijds belang.’
Stel een Nederlandse student wil in de Verenigde Staten studeren en hij of zij maakt zich sterk voor het lot van de Palestijnen, of voor diversiteit. Wat raadt u zo’n student aan?
‘Wij helpen studenten zelf in vrijheid een keuze te maken. Ze moeten zelf een afweging maken tussen hun ambitie en hun geweten. Fulbright Nederland zal nooit studenten vragen afstand te nemen van bepaalde grondrechten, zoals het recht op demonstratie en het recht op vrijheid van meningsuiting.
‘Niettemin moeten studenten begrijpen dat als je naar de VS gaat en van jou bekend is dat je aan een pro-Palestina-demonstratie hebt deelgenomen, je mogelijk in detentie komt of je visum kwijtraakt. Je moet ook weten dat bij de grens je mobiel kan worden doorgelicht. Studenten moeten in ieder geval kennis hebben van de onderwerpen die nu gevoelig liggen bij de Amerikaanse overheid.
‘Neem diversiteit. Hoezeer wij dit in Nederland ook omarmen, de Trump Administration kijkt daar geheel anders naar. Als een student, ondanks alles, toch besluit te gaan, dan reiken wij vanuit Fulbright Nederland alle informatie aan die nuttig is om te hebben, zodat hij of zij zo min mogelijk in gevaar komt.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant