Sportief directeur Beat Zehnder maakte het allemaal mee: de komst en het vertrek van Mercedes, BMW en Red Bull, onverwachte podiumplaatsen en natuurlijk de overwinning in de Grand Prix van Canada in 2008 met Robert Kubica. Maar er waren ook zware tijden: het team balanceerde meermaals op de rand van faillissement. Nu komt er na 601 Grands Prix een einde aan zijn onafgebroken aanwezigheid in de paddock, want na Monaco gaat hij verder in een functie op de fabriek. Als Director of Signature Programs and Operations zal hij zich richten op de uitbreiding van de faciliteiten en het opzetten van een testteam.
"Ik heb een opleiding gevolgd als monteur van de grootste scheepsmotoren ooit gebouwd. Gigantische motoren met meer dan 110.000 pk, zo’n 14 meter hoog", vertelt Zehnder, die ondanks zijn 33 jaar in de paddock aanvankelijk helemaal niets met autosport had, in een exclusief gesprek met Motorsport.com. "Het grappige was dat die dingen midden in Zwitserland werden gebouwd. Zodra een serie motoren werd afgeleverd voor een schip – of het nou een cruiseschip was of een olietanker – reisde er altijd twee jaar een monteur mee. Dat leek me fantastisch, de wereld rondreizen. Maar toen kwamen ze erachter dat het toch goedkoper was om motoren aan het water te bouwen en werd de productie in Zwitserland stilgelegd."
Sauber was met Mercedes actief in sportscars voor de entree in F1.
Foto door: Sutton Images
"Ik ging altijd met de fiets naar het werk, maar op een dag had ik een lekke band en moest ik de trein nemen. In de krant zag ik een advertentie van PP Sauber AG: ze zochten een monteur voor een raceteam. 'Wees bereid om de wereld rond te reizen.' Dat wilde ik! Ik belde meteen. Peter Sauber nodigde me uit voor een gesprek, maar dat duurde maar tien minuten: ik was twintig, had geen ervaring en geen interesse in motorsport. Ze deden aan sportwagenraces, en ik had geen idee wat Group C-auto's waren. Hij wees me af, terecht. Maar het liet me niet los, en drie weken later belde ik opnieuw. Toen nam hij me wel aan: hij had mensen nodig om auto’s te bouwen."
MS: Niet veel mensen zouden Peter na een afwijzing opnieuw bellen. Maar jij gaf niet op.
Zehnder: "Ja, het was misschien wel de zwaarste periode voor het team, maar ook de mooiste. We waren jong. Ik was werknemer nummer negen. We hadden Peter Sauber, een teammanager, een technisch directeur, een secretaresse en vijf monteurs. We bouwden de hele auto zelf. Drie weken na mijn start moest ik meteen mee naar de race in Jerez."
MS: Mercedes stopte met sportwagens en ging met McLaren verder in de Formule 1. Peter besloot toen ook in F1 te stappen.
Zehnder: "Dat zagen we totaal niet aankomen. We hadden een goed project met Harvey Postlethwaite als technisch directeur en Mike Gascoyne als zijn assistent. Toen Mercedes ermee stopte, vertrok Harvey. Mike bleef nog even. We reden niet in 1992, maar begonnen ons wel voor te bereiden. De infrastructuur voor sportwagens is totaal anders dan voor F1."
MS: In 1993 was Sauber meteen competitief. Zevende bij de constructeurs met Karl Wendlinger en JJ Lehto als coureurs.
Zehnder: "We konden een half jaar testen, dat hielp. In de openingsrace in Kyalami vielen veel auto’s uit. Wendlinger had zonder elektrisch probleem wellicht op het podium gestaan. Het was een kleine ploeg, zo'n 120 à 150 mensen, en er is enorm hard gewerkt."
MS: 1994 was een gitzwart jaar voor de Formule 1: Ratzenberger en Senna overleden, Wendlinger crashte zwaar in Monaco. Hoe moeilijk was dat jaar?
Zehnder: "Oh, het was vreselijk. Ik wilde stoppen na Imola, want ik was nieuw in de racerij en het was voor mij een compleet nieuw scenario. Ik kende Ratzenberger van de sportwagens. Wat me woedend maakte, was dat bij Alboreto's pitstop een wiel loskwam en als een projectiel door de pitstraat vloog, waarbij monteurs gewond raakten. Maar niemand dacht eraan de race te stoppen. Ik schreeuwde tegen Peter: 'Stop de race!' Na afloop zei ik dat ik ermee kapte. Maar Peter praatte lang met me, en uiteindelijk bleef ik."
"Tien dagen later werd het nog zwaarder, toen crashte Karl in de chicane in Monaco. Ik stond naast hem toen ze hem uit de auto haalden. Het zag er slecht uit: hij trilde, had schuim op zijn mond. Twee weken later raakte Montermini gewond in Barcelona. Geen fijne periode."
"Maar we leerden er veel van. Wij waren het eerste team met hoge cockpitranden. Peter vocht daarvoor. De FIA wilde het eerst niet toestaan omdat het niet binnen het sjabloon viel. Peter zei: 'Laat ons rijden of we trekken ons terug voor de rest van het seizoen.' We verloren daardoor wel 3 à 4 kilometer per uur aan topsnelheid, maar uiteindelijk gaf Max Mosley toestemming."
De crash van Karl Wendlinger in Monaco in 1994 was een dieptepunt in het bestaan van Sauber.
Foto door: Motorsport Images
MS: Hoe cruciaal was Peter Sauber destijds?
Zehnder: "In alle opzichten. Hij was een voorbeeld. Zijn naam betekent 'schoon' in het Duits. Hij was goed voor zijn personeel, reed niet in dure auto's. Doordat hij met beide voeten op de grond stond, kon hij partners overtuigen. Misschien overdrijf ik, maar Toto [Wolff] zit hier dankzij Peter. Mercedes kwam dankzij Peter terug in de internationale autosport, nadat ze ruim 30 jaar gestopt waren na het incident in Le Mans in 1955. Red Bull en Petronas stonden in 1995 al op onze auto. Met Red Bull hadden we een meningsverschil over een coureur – Marko wilde Bernoldi, maar wij kozen uiteindelijk voor Raikkonen. Daardoor gingen we uit elkaar. Maar we hadden ook Credit Suisse, BMW... zonder Peter was het team lang geleden al opgeheven."
MS: BMW stapte eind 2009 uit het project en dat was moeilijk voor het team. Jij moest hotelkamers uit eigen zak betalen?
Zehnder: "Toen Peter het bedrijf aan BMW verkocht, bezat hij 33 procent van de aandelen. De rest was in handen van Credit Suisse. Met de winst die hij uit de aandelen had, moest hij het hele bedrijf terugkopen. Bovendien was het bedrag dat we voor de V6 betaalden, drie keer zo hoog als voor de V8. Dat maakte ons kapot."
"En ja, dit verhaal klopt. In 2016 misten we de eerste test en Peter zei dat we de tweede test niet konden betalen. Peter wilde de tweede test overslaan, maar ik vond dat gelijk staan aan een faillissement. Dus betaalde ik de vluchten en hotels voor de tweede test in Barcelona. Ik garandeerde met alle creditcards die ik had dat we materiaal konden huren voor de eerste race in Melbourne. Ik gebruikte al mijn creditcards, zelfs die van mijn vrouw – die was niet blij… Maar uiteindelijk kregen we alles terug. Peter investeerde zelf ook. Dit duurde van 2013 tot 2016. Op een gegeven moment was het op."
MS: Tot Longbow Finance van Finn Rausing het team overnam in 2016. Dat moet een opluchting zijn geweest?
Zehnder: "Absoluut. Finn steunde Marcus Ericsson al jaren - en daarvoor Björn Wirdheim al, dus we wisten dat hij het serieus nam Hij was een fan. De eerste keer dat ik hem ontmoette, wist hij meer over de historie van Sauber dan ik. Hij kende zelfs Peters projecten uit de jaren 60 en 70. We hadden geluk dat hij zich meldde."
De enige zege van Sauber werd als fabrieksteam van BMW behaald in de Canadese GP van 2018.
Foto door: Motorsport Images
MS: Na Mercedes en BMW gaat Sauber nu samenwerken met een derde Duitse autofabrikant, na jaren een onafhankelijk team te zijn geweest. De historie van het team is een achtbaan geweest.
Zehnder: "Het is een achtbaan geweest, zoals bij veel teams - met uitzondering van de grote autofabrikanten. Kijk naar Jordan, hoe vaak zijn zij niet van naam gewisseld? Dankzij de veranderde F1 is de marktwaarde van teams enorm gestegen. Met een autofabrikant heb je andere mogelijkheden, naast de financiële steun. Het gaat om procedures, systemen, tools. Het is een andere wereld."
"Iedereen in Zwitserland en Neuburg weet wat op het spel staat. We zijn hier om races te winnen. Niet volgend jaar of het jaar erna, maar we hebben een duidelijk plan uitgestippeld en we zullen er alles aan doen om dat uit te laten komen. We gaan enorm investeren in een nieuwe simulator en nieuwe simulatietools. We hebben 200 man aangenomen in de laatste twee jaar en we gaan er nog 200 aannemen in de komende achttien maanden. We zijn ook een nieuwe campus aan het plannen, want je hebt wel de ruimte nodig als je 1000 medewerkers wil hebben."
MS: Als je terugkijkt op de afgelopen 33 jaar, wat zijn dan de memorabele momenten?
Zehnder: "De meeste zijn niet publiceerbaar! [lacht]. Johnny Herbert was hilarisch, het was ongelofelijk hoe hij het team in de maling kon nemen. En Kimi Raikkonen was ook speciaal... Bij zijn eerste test in Mugello kon hij zijn nek niet recht houden. Het is fysiek gezien waarschijnlijk het zwaarste circuit dat er is. Hij reed een paar ronden, waarna hij 45 minuten moest rusten en een massage van fysio Josef Leberer nodig had. Michael Schumacher kwam zelfs naar ons toe: 'Wie is die jongen? Zijn wagenbeheersing is ongelofelijk.' We zijn verder gegaan met hem, maar we zeiden wel dat hij eerst fysiek aan de slag moest met Josef. Hij was zo geïrriteerd, omdat hij al een feestje had gepland met zijn vrienden in Finland. De eerste twee dagen sprak hij helemaal niet met Josef...
"Maar Kimi was heel gefocust. Bij zijn eerste race in 2001 was hij 10 minuten voor de pitlane open ging nergens te vinden. Hij lag onder de tafel, onder een deken. Hij zei: 'Geef me nog vijf minuten!' Daarna reed hij naar P6 en zei: 'Welja, er zitten er nog vijf voor me…'"
MS: Leberer, de legendarische fysio van Ayrton Senna, bleef van 1997 tot zijn pensioen twee jaar geleden bij Sauber. Jij bent er ook nog. Hoe belangrijk is loyaliteit voor jou en voor Sauber?
Zehnder: "Natuurlijk heb ik aanbiedingen van andere teams gehad. Toen BMW de overname van Sauber aankondigde in 2005, kreeg ik vijf minuten later al een baan aangeboden door Dietrich Mateschitz. Ik was Peter echter zo dankbaar dat hij me de kans gaf om mezelf te ontwikkelen en Peter zei ook dat hij me nodig had voor de transitie naar een fabrieksteam. Daarna heb ik contact gehad met andere teams, maar de timing was nooit goed. Ik wilde niet weglopen toen we financieel in zwaar weer zaten. Zwitserland is een prachtige plek en loyaliteit is belangrijk voor me."
Beat Zehnder met Sauber's nieuwe teambaas Jonathan Wheatley.
Foto door: Andy Hone / Motorsport Images
MS: Je zei dat je monteur bent geworden omdat je de wereld rond wilde reizen. Je hebt wat dat betreft absoluut de nodige avonturen beleefd.
Zehnder. "Dat denk je, maar met de huidige kalender is er echt geen tijd om eerder af te reizen of langer te blijven. Ik ben meer dan 25 keer in Melbourne geweest, maar ik heb de stad nooit gezien. Ik ben zo'n 100 keer in Barcelona geweest, maar ik heb de binnenstad maar één keer bezocht. Verder wil je gewoon af en toe thuis zijn."
MS: Terwijl je je voorbereidt op de komst van Audi, reis je na 601 opeenvolgende Grands Prix niet meer af naar iedere race. Wat vind je van zo'n grote verandering in je leven?
Zehnder: "Dat weet ik nog niet. Ik heb twee opties. Ik kan thuis twee tv-schermen gebruiken met op het ene scherm toegang tot strategie-tools en de ander met de race-uitzending, terwijl ik veel vrienden uitnodig. De andere optie is dat ik met een bootje het meer bij Zürich op vaar, de race helemaal negeer en mijn telefoon uitschakel. We zullen zien."
"Het wordt zeker een nieuw hoofdstuk van mijn leven. Mijn vrouw is blij. Ga ik huilen? Dat denk ik niet. Ik heb pas één keer gehuild in de racerij en dat was toen we in 1991 met drie ronden voorsprong aan de leiding reden in de 24 uur van Le Mans, om na 21 uur uit te vallen. Ik blijf af en toe races bezoeken omdat ik aan beloftes moet voldoen, maar Monaco is mijn laatste reguliere race."
MS: Is een pensioen überhaupt een optie voor iemand als jij?
Zehnder: "Nee! Ik heb nog veel te doen. Ik dacht dat mijn nieuwe functie rustiger zou zijn, maar ik ben verantwoordelijk voor de complete infrastructuur voor volgend jaar, waaronder Audi's nieuwe hospitality. We hebben het over veel projecten. Laten we kijken wat de toekomst brengt. Eén ding is zeker: vervelen ga ik me niet binnen het bedrijf!"
Source: Motorsport