schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt. Deze week: wat moet je doen om je kind mooie herinneringen te bezorgen?
Meghan Markle, de hertogin van Sussex, werkt aan een ‘tijdscapsule’ voor haar kinderen, zo vertelde ze in een podcast. Elke avond stuurt ze berichten met herinneringen en foto’s naar de mailadressen die ze speciaal aanmaakte voor haar kinderen Archie (5) en Lilibet (3). Tegenwoordig leggen veel ouders de nadruk op ‘making memories’: een mooie ontwikkeling of ziekte van deze tijd?
In een opiniestuk voor de Britse Vogue kraakt auteur Claire Cohen de traditie van Markle. ‘Elke dag moet een potentiële ‘kernherinnering’ zijn voor onze kleine schatten. En als je je niet druk maakt over wat hun volgende fantastische dagje uit of activiteit zal zijn, dan laat je ze in de steek.’
‘Het is goed dat ouders zich ervan bewust zijn dat het belangrijk en leerzaam is om als gezin dingen te ondernemen’, zegt Maartje Luijk, hoogleraar pedagogiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. ‘Alleen: als je bezig bent met hoe een kind daar láter op terugkijkt, dan ben je júist niet in het moment aanwezig.’
Het legt veel druk op ouders om elke minuut te laten tellen. ‘Je moet leuke dingen bedenken en die op een originele manier vastleggen. Als dat niet lukt, voel je je een slechte ouder.’
De ‘making memories’- trend is geen compleet nieuwe ontwikkeling, benadrukt de hoogleraar. In de jaren vijftig werden Amerikaanse ouders in voorlichtingsmateriaal al aangespoord dat ze moesten genieten van hun kroost en dat ze voor ‘plezier’ en ‘geluk’ moesten zorgen’. Die ‘genietverplichting’ waaide later over naar Europa.
Het is een misvatting dat ouders de herinneringen van hun kinderen kunnen bepalen. ‘De herinnering is als een hond die gaat liggen waar hij wil’, zei Cees Nooteboom ooit, aldus psycholoog Douwe Draaisma, schrijver van Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt (2001).
De eerste herinneringen ontstaan vaak rond de leeftijd van 3 en 4 jaar, tegelijk met de ontwikkeling van taal, en hebben vaak met negatieve emoties te maken. Draaisma: ‘Het geheugen is een evolutionair instrument, waardoor schrik, angst en schaamte eerder worden opgeslagen dan aangename zaken.’
Hoewel het geheugen van baby’s prima werkt, zijn kinderen rond hun 8ste vrijwel alles van voor hun 3de of 4de weer kwijt. ‘Dat noem je ‘vroegkinderlijke amnesie’.’ Hoe kan dat? ‘Je kunt het vergelijken met een tuin waarin nieuwe planten de oude overwoekeren. Het brein geeft in die eerste jaren voorrang aan motoriek en hechting, niet aan het opslaan van gebeurtenissen.’
‘Dat is de paradox: die eerste jaren zijn belangrijk in de hechting en de ontwikkeling van het emotionele leven van een kind, tegelijk laat het nauwelijks oproepbare herinneringen na.’
Herinneringen vastleggen via e-mail is niet nodig. ‘Om een goede opvoeder te zijn, zo weten we uit onderzoek, is het belangrijk dat je ziet wat je kind nú nodig heeft’, zegt Luijk. ‘Dat je adequaat reageert als er iets spannends of verdrietigs gebeurt.’ Het gaat om die voelsprieten, niet de enerverende uitjes.
Mooie momenten hoeven niet spectaculair te zijn. ‘Ik ben vroeger in de Efteling geweest, maar daar weet ik niks meer van. Ik herinner me vooral dat ik verstoppertje speelde op het plein bij ons huis’, aldus Luijk.
Doe als fotograaf Kors van Bennekom en leg niet alleen de spannende tripjes vast, maar juist het alledaagse. ‘In het schitterende fotoboek De Familie van Bennekom, zie je hoe zijn vrouw thuiskomt met de boodschappen of geeuwt voor de spiegel na het ontwaken’, zegt Draaisma.
Voor wie zich nu schuldig voelt over alle onvoltooide fotoboeken: dat is niet nodig. ‘Foto’s en filmpjes hebben de neiging in plaats van de herinneringen te komen’, zegt Draaisma. Gun je kind z’n eigen herinneringen – hoe onverwacht of onbeduidend die ook lijken.
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft over grote en kleine levensvragen voor de Volkskrant. In de opvoedrubriek ‘Iedereen doet maar wat’ behandelt ze elke week kwesties waar ouders tegenaan lopen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant