Een baan krijgen zonder sollicitatieprocedure: bij een toenemend aantal werkgevers kan het. Zij doen aan open hiring, waarbij de eerste kandidaat die zich voor een functie meldt, wordt aangenomen. Zo ook bij infrabedrijf Pol, waar schoolverlater Sem Pietersen een baan vond.
is economieredacteur. Ze is specialist arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
In een greppel in een buitenwijk van Leeuwarden gaat weer een jongensdroom in vervulling. In de cabine van een Takeuchi-graafmachine beweegt kraanmachinist Sem Pietersen (20) zijn linkerhand geconcentreerd over de stuurknuppel. De grijper van zijn machine bijt zich gretig vast in het zand. ‘Precies zoals in de serie Gold Rush vroeger’, grijnst Pietersen. ‘Alleen graaf ik niet naar goud, maar naar stroomdraden.’
Dat die jongensdroom van Pietersen in vervulling is gegaan, is beslist geen vanzelfsprekendheid. Eigenlijk had Pietersen er de diploma’s niet voor om kraanmachinist te worden. Hij stopte met school in de vierde van vmbo-kader, zijn cv is een onbeschreven blad. Maar gelukkig voor de Fries keek infrabedrijf Pol niet op een papiertje meer of minder: Pietersen kwam er aan de bak dankzij open hiring.
Die wervingsmethode, waarbij de eerste kandidaat die zich voor een functie meldt zonder selectieprocedure wordt aangenomen, is aan een voorzichtige opmars bezig in Nederland. Uit een onderzoek door de Erasmus Universiteit dat woensdag verschijnt, blijkt dat 4 procent van de werkgevers hier ervaring mee heeft, waaronder McDonald’s, La Place en DHL. De gemeente Zoetermeer wierf er zelfs drie klantadviseurs mee.
Open hiring komt, zoals zoveel, over uit Amerika. Daar opende de New Yorkse zenboeddhist Bernie Glassman al in 1982 zijn koekjesfabriek Greyston Bakery, ‘waar mensen niet worden aangenomen om brownies te bakken, maar waar brownies worden gebakken zodat mensen kunnen worden aangenomen’. De sollicitatieprocedure is even simpel als radicaal: wie zelf vindt dat hij geschikt is voor een baan, krijgt ’m. No questions asked.
Diezelfde New Yorkse koekenbakker, inmiddels een miljoenenbedrijf met klanten als Ben and Jerry’s en Whole Foods, klopte vijf jaar geleden aan bij Nederlander Jos Verhoeven, tot diens verbazing. ‘Ze hadden via via gehoord dat die gozer in Nederland wel kennis had van inclusiviteit in het bedrijfsleven’, zegt Verhoeven. ‘En ze vroegen of ik eenzelfde concept in Europa kon opzetten.’
Dat kon Verhoeven wel. Hij is al jaren algemeen directeur van de Start Foundation, een fonds dat investeert in initiatieven om onbenut arbeidspotentieel aan het werk te helpen. Want terwijl de kranten bol staan van ondernemers die zich beklagen over een personeelstekort, staan er in Nederland nog altijd een miljoen mensen aan de kant. Open hiring zou voor die groep weleens kunnen werken, dacht Verhoeven.
Pietersen is zo iemand die ondanks het schreeuwende tekort aan vaklieden niet aan werk kwam. ‘Overal heb je een papiertje voor nodig’, zegt hij, terwijl hij in zijn cabine de plattegrond van het ondergrondse kabelwerk voor zich heeft liggen. ‘Sloopwerker: mbo niveau 2. Zonnepanelenmonteur: niveau 2. Elektricien: niveau 3.’ Uiteindelijk was het een medewerker van het UWV die opperde dat hij het misschien eens kon proberen bij Pol Infratechniek.
Daar was hr-manager Tanya Kooistra kort daarvoor, op advies van datzelfde UWV, aan de slag gegaan met open hiring. Het lukte haar via de traditionele weg niet meer om aan voldoende personeel te komen. ‘We leven in een andere wereld’, zegt ze. ‘Wij als werkgever moeten aan de bak, in plaats van de sollicitant. En die buitenmannen moet je niet meer achter een computer willen zetten, die hebben geen zit in de kont.’
Pietersen werd door zijn vader voor de deur bij Pol afgeleverd. Daar kreeg hij slechts twee vragen: ben je bereid hier je diploma veilig werken te halen en kun je op tijd komen? En zo kwam Pietersen dus zonder procedure aan de slag, eerst als grondwerker. ‘Al na een halfjaar werd ik gebeld’, glundert hij. ‘Of ik óók mijn diploma voor kraanmachinist wilde halen. Ik kon mijn oren niet geloven.’
Dat vijf jaar na de introductie van open hiring 4 procent van de werkgevers ermee experimenteert, vindt Verhoeven enigszins teleurstellend. ‘Ik had verwacht dat de krapte op de arbeidsmarkt meer werkgevers over de streep zou trekken, maar er is veel koudwatervrees.’ Terwijl openhiringkandidaten het niet veel slechter doen: binnen twee jaar krijgt een op de drie een vast contract, tegenover 40 procent van de reguliere kandidaten.
Hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie Janneke Oostrom is niet zo verbaasd over die uitkomst. ‘Werkgevers blijven vasthouden aan de traditionele manier van solliciteren, ook al blijkt uit onderzoeken dat cv’s, motivatiebrieven en niet-gestructureerde gesprekken nauwelijks een voorspellende waarde hebben’, zegt ze. ‘Helemaal niet nu brieven door ChatGPT kunnen worden geschreven.’
Sterker nog: die traditionele sollicitatiemethoden zijn volgens Oostrom vaak ‘een bron van vooroordelen’. Zo blijkt uit praktijktesten dat sollicitanten met een Arabische achternaam op het cv 60 procent minder kans maken om uitgenodigd te worden. VU-onderzoekers ontdekten zelfs dat je nog beter een strafblad kunt hebben wegens een geweldsdelict dan een andere etniciteit. Open hiring kan tegen dat soort vooroordelen helpen, denkt Oostrom.
In Leeuwarden zit na een uur graven een kink in de kabel. Of liever gezegd: het ding is doormidden. Op de plek waar Pietersen zojuist met zijn graafmachine in de weer was, steken nu twee blauwe draden uit de grond. ‘Een internetkabeltje van KPN geraakt’, zegt Pietersen enigszins beteuterd. ‘De werkelijkheid in de grond blijkt toch weer anders dan op het kaartje.’
Voor de Fries geen reden om aan zichzelf te twijfelen. ‘Dit is het risico van het vak en dat wordt op professionele wijze opgelost’, weet hij. Met een blik op de nabijgelegen school: ‘En ik heb gelukkig nog geen boze leerkrachten gezien.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant