Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Een nieuwe politieke partij meldt zich bij de Kiesraad. Ze heeft een sober blauw logo en baseert zich op het heilige boek dat haar leden bindt. Mannen en vrouwen zitten bij bijeenkomsten apart, met een dun gordijntje ertussen — voor concentratie, niet uit minachting. Vrouwen mogen zich niet kandideren voor een politieke of bestuurlijke functie. Dat is uit liefde: bescherming van de mooie taak die de vrouw door God gegeven is, bescherming tegen de vuige arena die Politiek heet. Hun stem telt, zeker wel, maar hun naam op een lijst? God verhoede.
Je kunt de verontwaardiging uittekenen. Een weer lustig briesende Geert Wilders, Kamervragen, ingezonden brieven, talkshows vol imams en islamologen. Maar wacht even... Deze partij bestaat. Ze heet SGP.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Zaterdag verwierp ze op haar congres een motie die bevestigde wat wettelijk is verplicht: dat vrouwen passief kiesrecht hebben en zich kunnen kandideren voor een politieke functie. Het hoofdbestuur ontraadde de motie want het bewaren van de eenheid binnen de partij is ‘een zeer belangrijk Bijbels uitgangspunt’.
De feiten opgefrist: In 2005 spande het Bureau Clara Wichmann een rechtszaak aan tegen de SGP. Clara Wichmann won. In 2012 bevestigde de Hoge Raad dat de SGP handelt in strijd met artikelen 1 en 4 van de Grondwet (verbod op discriminatie en recht op passief kiesrecht) en met het VN-Vrouwenverdrag.
Gedwongen paste de SGP haar statuten aan. Sindsdien mogen vrouwen zich formeel verkiesbaar stellen, in de praktijk is het lokaal zeldzaam en landelijk ongewenst. De motie ingediend door het Vlissingse raadslid Lilian Janse werd dus afgewezen. Kennelijk voelt men zich gesterkt door niet alleen de Heer, ook door de wereldse macht.
Want kijk: niemand grijpt in. Geen Kamerbreed debat, geen minister die subsidie intrekt, geen publiek oproer. Een moslimpartij met deze standpunten zou worden weggezet als achterlijk, vrouwonvriendelijk en antidemocratisch. Bij de SGP heet het trouw aan traditie.
En daar wringt het. We hebben in Nederland dus geen gelijkheid voor iedereen. We hebben gedoogde ongelijkheid voor mannen in driedelig grijs die Efeziërs uit het hoofd citeren. Voor wie wijs formuleert in onberispelijk Nederlands. Beleefdheid en anciënniteit (de SGP is Nederlands oudste partij) zijn een vrijbrief voor discriminatie. ‘Staatsrechtelijk geweten’ galmde uit de echoput van de politieke journalistiek.
Ondertussen buigt de Tweede Kamer zich over de nieuwe Wet op de politieke partijen die democratische grondwaarden moet verankeren. Geen subsidie voor partijen die discrimineren, belooft het voorstel. Maar de SGP-praktijk blijkt slimmer dan de wet.
Net zo daadkrachtig democratisch laat minister Judith Uitermark van Binnenlandse Zaken het bestel open voor partijen die naar hun aard ondemocratisch zijn, zoals eenmanspartij PVV. Mooi stel trouwens, SGP en PVV: de ene baseert haar verzet tegen emancipatie op geloof, de andere misbruikt religie als legitimatie van haar intolerantie.
Misschien is de werkelijke paradox dat de roep om vrijheid — van godsdienst, van vereniging — steeds vaker wordt ingezet om ongelijkheid of ondemocratische partijen te beschermen. Dat onze open democratie ruimte biedt aan wie haar kernwaarden wil ondermijnen. Dat we ons systeem laten misbruiken om het steeds verder te sluiten.
Wat rest, is een ongemakkelijke vraag: waarom meten we met twee maten? Waarom noemen we iets bij de een onderdrukking, en bij de ander overtuiging? Dat terwijl een vastberaden vrouw in Zeeland, trouw SGP-er en ervaren gemeenteraadslid, bidt om het teken dat ze zich straks ook voor de landelijke lijst kandidaat mag stellen. Ze zal het niet krijgen. Niet voordat de mannen erover hebben gestemd.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.