De lezersbrieven! Over de bezuinigingen op natuureducatie, democratie en de Verenigde Staten, de toekomst van NSC, de communicatieve stijl van Jaap van Zweden en de (on)vrije wil.
Opgegroeid op het platteland leerde mijn vader me al jong wat er buiten groeit, loopt en vliegt. Dat een kievitsei er anders uitziet dan dat van een grutto of eend. Bij onze eigen kinderen werd er na het voorlezen ’s avonds ook altijd nog het vogelboek gepakt. De oudste zoon wist zo op de peuterschool al het verschil tussen ‘zwemsijsjes’ en ‘vliegsijsjes’; hij kon moeiteloos een bergeend, taling, fuut of wilde eend aanwijzen. Op boswandelingen wezen we hen op wat er op de grond groeide, sporen van dieren, het verschil tussen beuk, eik, els, wilg enzovoort.
Kortom, bij de verontwaardiging over de bezuiniging op natuureducatie mis ik de rol van de opvoeder. Er wordt veel bij de overheid neergelegd, maar een ouder kan ook zelf met de kinderen eropuit gaan. Daar is geen boswachter voor nodig, toch?
Meerten van der Laan, Meeden
Mooi interview met Vicente Valentim over hoe bewegingen als die van Pim Fortuyn en Geert Wilders ontstaan en het zwijgend bestaan van radicaal rechts zichtbaar en invloedrijk maken. Weinig mensen blijken bereid de liberale democratie tegen die invloed te verdedigen. Zou het dan helpen om het weer over ‘constitutionele’ en ‘rechtsstatelijke’ democratie te hebben?
De term ‘liberaal’ roept zaken op als (handels)vrijheid en vrijzinnigheid. Een ‘rechtsstaat’ daarentegen beschermt die vrijheid tegen machtige personen, groepen en geloven, zo nodig door inzet van politie en leger.
Liberale democratie is tandeloos.
Pim Ligtvoet, Amsterdam
Ik zou Arie Elshout willen beantwoorden met twee uitspraken. De eerste is van politicoloog Rosan Smits: ‘Fascisme begint met taal, niet met tanks. Met democratische verkiezingen, niet met een staatsgreep. En het krijgt vrij baan, dankzij mensen die denken dat het allemaal niet zo’n vaart zal lopen – tot het dat ineens wél doet.’ Dat lijkt me een goed antwoord op Arie’s oproep om af te wachten.
Wat betreft zijn idee dat het allemaal zo’n vaart niet zal lopen, is er de wet van Dornbusch: ‘Een crisis laat veel langer op zich wachten dan je zou denken, maar als zij er is dan gaat zij veel sneller dan je ooit had kunnen vermoeden.’
Ad van der Borght, Slagharen
Nicolien van Vroonhoven, de nieuwe leider van de in de peilingen weggevaagde NSC, meent dat ‘een partij die op principes is gebouwd een solide basis heeft’. Dat lijkt mij wat al te optimistisch, wanneer we naar de politieke realiteit kijken. Een goede basis voor een politieke partij bestaat tegenwoordig uit effectbejag, pragmatisme, inwisselbare principes en afwezigheid van visie. U mag zelf de partijen invullen op wie deze criteria van toepassing zijn.
Martin van den Berg, Utrecht
Carlo Maria Giulini, Simon Rattle, Bernard Haitink, Claudio Abbado, Iván Fischer en Frans Brüggen: voorbeelden van topdirigenten die bescheidenheid, communicatieve en muzikale vaardigheden combineren om samen met hun musici topprestaties neer te zetten. Kom op Jaap van Zweden, zo kan het ook. C’est le ton qui fait la musique!
Rob Faltin, ex-lid Koninklijk Concertgebouworkest, Amsterdam
Eric Winter sluit zijn tirade tegen Diederik Samsom af met: ‘De traditionele partijen, waar Samsom zo hoog van opgeeft, hebben al jaren niets substantieels tot stand gebracht en slechts wat aangerommeld.’ Nee, dan is dit kabinet met drie niet-traditionele partijen lekker bezig…
Bart Westmaas, Eelde
Frustrerend hoe Irene Beuker Orloff vrouwen met goede anticonceptie als ‘altijd beschikbaar’ omschrijft. Als het goed is, bepalen wij altijd zelf wanneer we ‘beschikbaar’ zijn. Daar verandert een sluisje en klepje helemaal niks aan. Het zorgt er alleen voor dat we ons niet dag en nacht, 24 uur, zorgen hoeven te maken om een ongewenste zwangerschap.
Loes van der Werf, Nijmegen
Mooi interview met Lieke Asma, psycholoog en filosoof. Zij bestrijdt met verve dat de wil volledig onvrij zou zijn. Maar zij doet dat met redeneringen die de relatieve vrijheid om te doen wat wij willen aantonen. Daarmee omzeilt zij des Pudels Kern, namelijk dat wij wel min of meer vrij zijn om te doen wat wij willen, maar niet om te willen wat wij willen. Die wil is volledig bepaald door wetmatigheden en toeval, en kun je alleen veranderen als je daarvoor in de wieg bent gelegd. Moderne neurologische inzichten hebben we voor dat besef helemaal niet nodig...
Linie Plukker, Wijchen
Terwijl de brugklasleerlingen na de les hun telefoon uit de telefoontas in het lokaal pakken, hoor ik Sander naar een klasgenoot roepen dat hij deze week gemiddeld per dag maar vijf uur en drie kwartier schermtijd had. Zo weinig had hij nog niet vaak op zijn schermpje gekeken, hoor ik hem vertellen. En het is ook lang geen ‘record’. Vorig schooljaar vertelde een leerling uit de derde klas dat hij een gemiddelde had van elf uur. Elf uur!
De stroom aan berichten in de media, met tot nu toe het essay van Micha Wertheim als recentste oproep tot het creëren van een stukje bewustwording, maken duidelijk dat er iets moet veranderen. De schermfocus neemt gevaarlijke proporties aan bij (met name) jongeren in de opbouw van hun leven en aanstaande carrières. Maar dit stukje bewustwording is als een minuscuul spatje op een gloeiend beeldscherm. Snel afvegen en weer door. De techmiljardairs staan aan het roer, net als de grootmachten in tabaks- en gokverslaving, die overleggen hoe ze jongeren nóg meer verslaafd en afhankelijk kunnen maken. De zorgen van ouders en collega’s zijn terecht.
Scholen doen hun best om de telefoon steeds meer uit te bannen. De overheid kijkt toe. Hoe overtuigen we onszelf en elkaar ervan dat ons leven in bijna alle facetten inmiddels gedomineerd wordt door een scherm? De vele kattenfilmpjes, pranks en challenges zorgen voor tijdelijk vermaak. Tegelijkertijd houden ze ons uren per dag bezig. Kostbare tijd die kortstondige euforie genereert, maar op de langere termijn ziekmakend, afstompend en zorgelijk zal zijn gebleken.
Pascal Cuijpers, docent vo, Herten
Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Het belangrijkst is dat een brief helder en duidelijk is. Wie een origineel en nog niet eerder verwoord standpunt naar voren brengt, maakt grotere kans te worden gepubliceerd. Een brief die mooi en prikkelend is geschreven, heeft ook een streepje voor. Kritiek op de Volkskrant wordt vaak gepubliceerd, op-de-man-gespeelde kritiek op personen plaatsen we liever niet.
Iedere brief wordt gelezen door een team van ervaren opinieredacteuren en krijgt een kans. En wekelijks worden ongeveer vijftig brieven geselecteerd. Over de uitslag kan helaas niet worden gecorrespondeerd. Wij zijn er trots op dat onze lezers mooie en goede brieven schrijven, waarvan we elke dag een levendige rubriek kunnen samenstellen.
Source: Volkskrant