is columnist voor de Volkskrant.
Toen ik me voor een podcast over geld verdiepte in, welnu, geld, leerde ik de term ‘schaarstementaliteit’ kennen. Sommige mensen groeien op met de overtuiging, vaak ook door de realiteit waarin ze leven, dat bepaalde dingen schaars zijn. Geld, liefde, spullen, veiligheid, of gezondheid. De overtuiging dat er altijd te weinig van is, heeft er invloed op hoe die mensen denken en doen, en hoe paniekerig ze, bijvoorbeeld, met geld omgaan.
Dit is even de korte samenvatting van een pure leek.
Het eerlijke boek Het verhaal van mijn schaarste gaat over dit probleem, en is geschreven door een Nederlandse journalist, Marieke Groen, die zichzelf ‘connaisseur van schaarste’ noemt. Haar boek begint met haar geldschaarste. Groen meldt zich bij de gemeente om een uitkering aan te vragen, en de man achter de balie vraagt na een blik op haar inkomsten: ‘Mevrouw, hoe kunt u hier in hemelsnaam van leven?’
Maar haar verhaal gaat niet alleen over haar tekort aan geld, maar ook over de diepe liefdesschaarste in haar ouderlijk huis, de schaarste die zij zichzelf oplegde met eten, en haar schaarste aan sociale contacten en goede gezondheid.
Groen groeide op in een gezin met genoeg geld. Haar ouders waren allebei leraar, daar kon je in die tijd nog van leven. Maar ze hadden een schaarstementaliteit die ze op de kinderen overbrachten op een nare manier.
Toen de moeder van Marieke erachter kwam dat ze haar beugel niet altijd droeg, moest ze voortaan de beugeltandarts zelf betalen. Na twee keer ging dat al bijna niet meer, ze betaalde er met dubbeltjes en kwartjes.
Dit is het eerste verhaal in een lange reeks schaarste, en schaarsteschaamte. Haar ouders dwongen Groen veel te vroeg om uit huis te gaan, en vanaf toen moest ze rondkomen van te weinig geld. Het was ook niet echt ‘uit huis gaan’, schrijft Groen, en ze citeert Jeanette Winterson: ‘Uit huis gaan kan alleen plaatsvinden omdat er een thuis is om van weg te gaan.’
Pas als Groen in aanmerking komt voor studiefinanciering, voelt ze zich beter: ‘Studeren met een beurs was legaal, en wat belangrijker voor me was, normaal. Ik wilde niets liever dan normaal zijn.’ Maar ze moet stoppen met haar studie omdat ze niet rondkomt van de beurs.
Schaarste aan geld kan leiden tot schaarste aan een opleiding. Schaarste aan ouderliefde kan leiden tot schaarste aan liefde voor jezelf, is een andere, logische les die ik uit het boek haalde. Schaarste aan geld leidt tot nog veel meer vormen van schaarste: doordat Groen vaak met een uitkering thuiszat, maakte ze weinig mee. ‘Ik had al heel lang geen verhalen meer.’
Dit verhaal had ze wel. En ze heeft er een belangrijk, verdrietig boek van gemaakt.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant