is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
Vakantie is soms precies wat nodig is om thuis te waarderen. Ik was de afgelopen week in een Spaans familieresort met crèche, al was mijn wederhelft sceptisch – volgens haar is alles beter in Zweden. En verdomd: waar onze dochter thuis bij de deur staat te trappelen om naar de voorschool te gaan, belde het piepjonge crèchepersoneel al snel of we onze dochter toch maar op wilden halen. Het hele gezin kijkt dus weer uit naar de nieuwe werkweek, met vijf dagen gratis voorschool van topkwaliteit.
Wat in het ene Europese land een vanzelfsprekendheid is, is in het andere een kostbare uitzondering. Nergens in Europa gaan kinderen zo weinig naar de kinderopvang als in Nederland, en dat zit hem natuurlijk al in dat woord: kinderopvang. Daarin weerklinken tijdelijkheid en noodzaak, wij Nederlanders vangen immers alleen mensen op uit noodzaak, zoals asielzoekers.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
In Nederland wordt door decennia van welvaart en christendemocratie een voorschool nog altijd niet gezien als een basisbehoefte, maar als een keuze die ouders kunnen maken als zij zo nodig beiden willen werken. Maar door het overweldigende bewijs van de positieve effecten van een voorschool voor 1- tot 4-jarigen en een onder deeltijddecadentie zuchtende welvaartsstaat, begint ook in de conservatieve Hollandse polder door te dringen dat er dingen moeten veranderen, en wordt er de laatste jaren gesproken over het vrijwel gratis maken van de kinderopvang.
Dat het huidige kabinet heeft besloten de invoering hiervan te verschuiven naar 2029 is vervelend voor ouders van nu en straks, maar heeft ook een paar voordelen. Allereerst lijkt het verstandig de domrechtse storm uit te zitten en de invoering van een nieuw stelsel over te laten aan een competent kabinet. Daarnaast is er tijd nodig om het écht goed te doen, waarbij twee zaken cruciaal zijn: het nationaliseren van de huidige kinderdagverblijven en het opleiden van veel méér en betere voorschoolleraren.
Ooit was de keuze voor private aanbesteding met publieke subsidies in de kinderopvang wellicht begrijpelijk om snelheid te maken, maar met het toenemende belang van een goede voorschool is dit systeem onhoudbaar. De toeslagenaffaire maakte al duidelijk dat de overheid geen geld moet uitdelen, maar minder oog is er voor waar dat overheidsgeld terechtkomt: bij de private equity-partijen die de laatste jaren massaal kinderdagverblijven hebben opgekocht. Zoals we het onacceptabel vinden dat scholen winst zouden mogen maken, zo zouden we dat ook moeten vinden voor voorscholen.
De cowboys die nu de sector domineren mopperen al jaren over meer publieke bemoeienis, omdat ze geen ‘schooltje willen spelen’. Terwijl dat juist exact is wat de huidige opvang zou moeten doen: een integraal deel van de schoolcarrière worden. Daarvoor zal de portemonnee moeten worden getrokken, maar het zal het waard zijn. Zoals economenvakblad ESB al concludeerde: ‘daadwerkelijk innovatieve en hoogwaardige kinderopvang komt niet voort uit concurrentie en ondernemersvrijheid, maar juist uit samenwerking en publieke coördinatie’.
Om tot kwalitatief hoogstaande vroegschoolse educatie te komen, dienen veel hogere eisen te worden gesteld en moet een leger aan pedadogen worden opgeleid. De extreem belangrijke eerste levensjaren van een kind zijn immers het laatste waarop de maatschappij zou moeten beknibbelen. Dat de toegang tot een kwalitatief goede voorschool voor alle gezinnen nog niet geregeld is in 2025, is dan ook een schande.
De progressieve oppositie zou er goed aan doen om alvast een plan klaar te hebben liggen voor iets waar niemand tégen is, wanneer het er eenmaal is: iedereen in Zweden, tot de extreemrechtse Zwedendemocraten aan toe, is dolblij met de voorschool. Dat gun ik Nederlanders nou ook.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.