DEN HAAG - Den Haag maakt zich op voor de NAVO-top en de komst van de Amerikaanse president Donald Trump naar de stad. Het brengt herinneringen naar boven aan het bezoek van oud-president Barack Obama, tien jaar geleden. Den Haag dreigde toen een waardevol fotomoment met Obama mis te lopen. 'We wisten dat de foto belangrijk was.'
Op spectaculaire wijze zet Barack Obama in maart 2014 voet op Nederlandse bodem. Hij bezoekt het land, omdat Den Haag een paar dagen in het teken staat van de Nuclear Security Summit-top, kortweg de NSS-top. Die is, net zoals de NAVO-top komende 24 en 25 juni, in het World Forum aan de Johan de Wittlaan.
Met de Air Force One komt Obama op 24 maart 2014 aan op Schiphol, waar helikopters op hem staan te wachten. Maar die brengen hem niet direct naar Den Haag. Ze vliegen eerst naar Amsterdam en landen, op haast filmische wijze, middenin de hoofdstad op het Museumplein.
Het zal een bliksembezoek worden van niet meer dan een half uur, maar het heeft grote impact. Obama bezoekt in die dertig minuten het Rijksmuseum en de foto waarop de Amerikaanse president poseert voor schilderij de Nachtwacht van Rembrandt gaat de wereld over. De foto wordt onder meer gebruikt voor een advertentie van het Rijksmuseum in de New York Times
Tandenknarsend slaat Den Haag de indrukwekkende entree van Obama gade en moet toezien hoe Amsterdam strijkt met de eer van zijn komst. Want is het niet Den Haag die de NSS-top faciliteert? Zijn het niet de Hagenaars die deze dagen moeten inschikken en te maken krijgen met alle veiligheidsmaatregelen?
Maar de Hofstad heeft ook wat te bieden, weten Benno Tempel, toenmalig directeur van het Kunstmuseum en oud-burgemeester Jozias van Aartsen. In het Kunstmuseum, dat dan nog het Gemeentemuseum heet, prijkt de wereldberoemde Victory Boogie Woogie van kunstenaar Piet Mondriaan aan de muur.
'Mijn mening is, en ik weet dat die gedeeld wordt door minister-president Mark Rutte, dat de Amerikaanse president niet in dit museum kan zijn, zonder de Victory Boogie Woogie te zien', zegt Van Aartsen aan de vooravond van de komst van Obama naar het Kunstmuseum. In het museum staat de afsluitende persconferentie gepland met Obama en Rutte.
'Je moet je voorstellen dat een foto met Obama voor de Victory heel belangrijk is voor een museum als het Kunstmuseum', zegt Tempel, terugblikkend op tien jaar geleden. Hij is inmiddels geen directeur meer van het Kunstmuseum, maar van het Kröller-Müller Museum in Park De Hoge Veluwe.
'De Victory is een van de allerbelangrijkste stukken uit de collectie van het Kunstmuseum en een topwerk van een Nederlandse kunstenaar, dat in Amerika is gemaakt', zegt hij.
'Het is natuurlijk fantastisch als je een foto kunt krijgen met een Amerikaanse president die internationaal een mooie uitstaling heeft, charmant en humaan is en mensen met elkaar verbindt. Hij was toentertijd een nieuwe hoop voor de toekomst. We wisten dat we met zo'n beeldmerk allerlei voordelen konden spinnen.'
Maar door tijdsgebrek dreigt de foto aan de neus van Den Haag voorbij te gaan, terwijl de hoofdstad al is voorzien. Tempel: 'Wij vonden het fantastisch dat de foto voor de Nachtwacht was genomen, een prachtige stuk uit de 17e eeuw. Maar wij vonden dat het belangrijkste Nederlandse stuk uit de 20e eeuw deze aandacht ook verdiende.'
Tempel voelde geen afgunst of jaloezie richting Amsterdam. 'Niet vanuit het museum', zegt hij. 'Wij zagen het meer als een aansporing om het ook te proberen. Ik heb daarom nog contact gehad met Wim Pijbes, die toen directeur van het Rijksmuseum was.'
'Hij vertelde dat hij eigenlijk een beetje brutaal was door Obama naar zich toe te trekken richting de Nachtwacht. Wij hebben dat niet letterlijk zo gedaan, maar we hebben wel die brutale schoenen aan durven trekken.'
Dat blijkt nodig, want de afsluitende persconferentie duurt maar en duurt maar. De tijd tikt weg en daarmee de kans op de felbegeerde foto. De spanning bij Tempel en Van Aartsen loopt op.
'Obama was op z'n Obama's', vertelt Tempel. 'Hij was ontspannen en bleef praten en praten. Ook premier Rutte nam zijn tijd. Dus de persconferentie liep enorm uit, maar wij wilden dat fotomoment.'
Maar dat zien de mensen om Obama heen niet zitten. 'Die vonden dat het wel lang genoeg had geduurd en hadden zoiets van: laten we maar gaan.'
Toch lukt het, door vakkundig optreden van Jozias van Aartsen. 'Hij had al veel ervaring opgedaan als minister van Buitenlandse Zaken', zegt Tempel. 'Achter de schermen had Van Aartsen aangepapt met de Amerikanen en Obama wist er daarom van.'
'Dus toen Obama van het podium kwam hebben we hem… nou ja, je zou bijna kunnen zeggen, meegetrokken, naar het zaaltje waar de Victory hing.'
Dat zaaltje lag meteen naast de looproute van Obama. 'Dat hadden we natuurlijk goed uitgedokterd. Om de Victory maar zo dicht mogelijk bij het podium te krijgen, hebben we zelfs de collectie omgehangen.'
Obama laat zich meevoeren naar de Victory. 'Dat deed hij subliem', zegt Tempel. 'Hij deed dat heel charmant en nam er de tijd voor. Althans, het gesprekje duurde ongeveer vijf minuten, maar dat was vele minuten meer dan we ooit hadden gedacht.'
Na deze vijf minuten is het voor het gevolg van Obama echt klaar. 'Toen trokken zijn mensen hem zo'n beetje onder onze handen vandaan. Wij zijn, zoals het protocol voorschreef, met hem meegewandeld naar de uitgang om afscheid te nemen', vertelt Tempel.
'Toen draaide hij zich nog om en zei: u heeft een fantastisch museum en ik kom graag nog een keer terug met mijn vrouw en kinderen als ik wat meer tijd heb. Nou ja, dat moment van meer tijd moet nog steeds aanbreken, denk ik', zegt hij glimlachend.
Achteraf gezien heeft het fotomoment de impact gekregen die Tempel verwachtte. 'Het museum wordt er tot op de dag van vandaag op aangesproken en ik krijg ook nog steeds de vraag hoe het was om Obama te ontmoeten.'
'Het blijft levend, ook dankzij internet. Want als mensen mij of het museum googelen dan komen ze ook de foto met Obama tegen. Het draagt nog steeds bij aan de roem en zichtbaarheid van het Kunstmuseum.'
Of het Kunstmuseum net zoveel moeite gaat doen voor een fotomoment met Donald Trump valt te betwijfelen. 'Je kan zeggen dat Obama sexy is, een man met charisma, met uitstraling en iemand die verbindend is en hoop kweekt', vindt Tempel.
'Trump is natuurlijk een ander soort politicus. Hij creëert chaos en probeert daar zijn voordeel mee te doen. Dat werkt deels polariserend. Dus ik heb als grap wel een appje gestuurd naar mijn collega's in de Haag met de vraag of zij weer met de president op de foto gaan bij de Victory. Ik heb nog geen antwoord gekregen.'
Staatshoofden en regeringsleiders komen op 24 en 25 juni naar Den Haag om onder andere de veiligheid in de wereld te bespreken. Bekijk hieronder onze explainer over de NAVO-top:
Lees alles over de NAVO-top in ons dossier
Source: Omroep West Den Haag