Tot ontsteltenis van de Nationale Parken verloren ze in de voorjaarsnota hun gelden voor natuureducatie. De bezuinigingen drukken de stemming, zaterdag tijdens de Dag van het Nationaal Park. ‘Je kunt pas van iets houden als je er iets van weet.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland.
Zo lang ze zich kunnen herinneren, gingen Ole en Ronja van Dantzig mee met boswachters op beversafari, zochten ze sporen en deden ze mee aan nachtelijke luistertochten op zoek naar uilengeluiden. En zie broer en zus nu eens staan in het Nationaal Park De Sallandse Heuvelrug. Op 11- en 17-jarige leeftijd weten hun ouders ze tijdens een weekend weg nog steeds de natuur in te krijgen. ‘Ja, nu ze dit zo vertellen’, zegt moeder Petra met enige trots, ‘is daar wel een zaadje geplant.’
Voor een volgende generatie kinderen lijken de educatieve natuuruitjes er niet meer in te zitten. Begin mei bleek uit de voorjaarsnota dat de 21 nationale parken – van de Biesbosch tot het Drents-Friese Wold en de Duinen van Texel – 24 miljoen euro van het Rijk kwijtraken. Daarmee hebben ze ‘vanaf 1 januari geen middelen meer voor educatie’.
Adri Kodde (76) weet als geboren Amsterdammer hoe het is om op te groeien zonder natuur nabij. ‘Ik kon nog geen roodborstje herkennen’, zegt hij bij het bezoekerscentrum in Nijverdal, waar men wordt begroet met ‘Welkom buiten’. Maar op school blonk Kodde uit in biologie, en zo kwam het na een verhuizing naar Overijssel en veertig lesjaren als biologiedocent toch nog goed met zijn liefde voor de natuur.
Als vrijwilliger trekt de pensionado nu met basisschoolklassen over de Sallandse Heuvelrug, die 150 duizend jaar geleden ontstond door een schuivende ijspartij. ‘Ze hoeven van mij niks te leren’, zegt Kodde. ‘Het gaat om ervaring opdoen in de natuur, het voelen, meemaken.’
Het doel van de nationale parken en IVN Natuureducatie, dat het lesmateriaal en de vrijwilligers verzorgt, is om ieder kind voor het 12de levensjaar ‘een keer onder te dompelen in de natuur’, zoals Jenneke Bredewold (36) van IVN het verwoordt. ‘Dat is helaas geen vanzelfsprekendheid.’ En dus spreekt haar werkgever van ‘treurige’ en ‘bizarre’ bezuinigingen.
Op deze druilerige ‘Dag van het Nationaal Park’ zijn Kodde en Bredewold zaterdag in het bezoekerscentrum niet als enige droevig gestemd. Marian Torenbeek (66) is ronduit woest over de kabinetsplannen, die ervoor zorgen dat duizenden vrijwilligers zoals zij het werk onmogelijk wordt gemaakt.
Zelf coördineert Torenbeek op de Sallandse Heuvelrug de Junior Rangers, jongerengroepen in de leeftijd 12 tot en met 18 die in elf van de 21 nationale parken actief zijn. Torenbeek doet watermetingen met ze op de Regge (‘cijfer 8 uit 10’), ze bouwen broeihopen voor ringslangen en helpen het gebied onderhouden.
‘Weet je wat het is?’, zegt Torenbeek, die een knalroze trui draagt met een grote bij erop. ‘De natuur in Nederland gaat al naar de klote. En dan help je ook nog eens de passie om zeep van de vele mensen die daar vrijwillig iets aan proberen te doen. Zonder het IVN kunnen wij dit niet.’
Je moet bij de jeugd beginnen, is Torenbeeks overtuiging. ‘Want je kunt pas van iets houden als je er iets van weet, maar vooral: als je het al jong ervaren hebt, er bent geweest’, zegt ze. ‘Dan zie je wat het beschermen waard is.’
Met de groepjes jongelui is het ook gewoon ‘heel gezellig in de natuur’, voegt ze eraan toe. Rosalie Zijderveld (22) kan dit beamen. In 2019 behoorde ze tot de eerste groep Junior Rangers op de Sallandse Heuvelrug. ‘De natuur geeft me rust’, zegt Zijderveld, die haar rangerclubje nog altijd ziet. Inmiddels begeleidt ze zelf de volgende generatie. ‘Dit voorjaar hadden we dertig aanmeldingen. Het is zo leuk om te zien hoe mooi zij het vinden. En zo gemeen om dat af te pakken.’
De 21 nationale parken overlappen deels met de ruim 160 Natura 2000-gebieden in Nederland. Maar waar Natura 2000-gebieden vanuit Europa primair zijn aangewezen om bepaalde soorten en leefgebieden te beschermen, richten de nationale parken zich meer op het leren en laten beleven van de natuur. Met doorgaans grote bezoekerscentra, horeca en nabijgelegen toeristische ondernemers die als een soort ambassadeurs de mensen wegwijs maken.
Om de spreiding van bezoekers en onderlinge samenwerking tussen de parken de komende vijf jaar te stroomlijnen, was in april juist een overeenkomst gesloten met het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. De verbijstering over de bezuinigingen, een paar dagen later, was dan ook des te groter. ‘Het kabinet overschrijdt alle grenzen van de redelijkheid en het fatsoen’, concludeerden de parken in een gezamenlijke reactie.
In juni debatteert de Tweede Kamer over de voorjaarsnota. Een petitie waarin Den Haag wordt opgeroepen om de bezuinigingen terug te draaien, werd binnen tien dagen al 21 duizend keer ondertekend.
Bij het bezoekerscentrum in Nijverdal wagen kinderen zich zaterdag op droge momenten op het kabouterpad. Zoals Pieter (4) en een vriendje. Als de twee jongens met een kei ter grootte van een kokosnoot even later proberen te voetballen op het parkeerterrein, zegt vader Marien Wallink de bezuinigingen niet goed te begrijpen. Hij denkt dat daarmee meer verloren gaat dan er wordt bespaard.
‘Als ze iets ouder zijn, zie ik ze hier wel met activiteiten in de natuur mee doen’, zegt hij glimlachend over de jongens. ‘Ze hebben veel energie.’ Dan richt hij zich tot zijn zoon, die de steen niet ver van een auto in een perk wil smijten. ‘Nee, Pieter, rustig neerleggen’, zegt hij, waarna het ding met een boog de struiken in vliegt.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant