Wekelijks duikt Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman in een internationaal fenomeen. Deze week: Europeanen staan niet machteloos tegenover Trump en Poetin, bleek zondag in Roemenië.
is redacteur van de Volkskrant.
Dat er in 2025 een as loopt tussen Washington en Moskou, is nog wennen. De Roemeense journalist Sabina Fati zei over de afloop van de presidentsverkiezingen van zondag: ‘Ondanks alles wat de as Washington-Moskou probeerde, heeft de democratie in Roemenië gezegevierd en blijft het zuidoosten van Europa open voor alle mogelijke steun aan Oekraïne.’
De as Washington-Moskou: dat die term in Roemeense media snel is ingeburgerd kan te maken hebben met een historisch overgeleverde ervaring van een as waarin aartsvijanden bondgenoten werden, zoals de as Berlijn-Moskou van 85 jaar geleden. Dat verleden is zo actueel omdat Poetin via Trump de facto hetzelfde gebied claimt als Stalin destijds via Hitler.
In een notendop: in 1939 sloten Hitler en Stalin een pact waarin oostelijk Europa werd verdeeld. De Roemeense regio Bessarabië ging naar Stalin. In 1941 brak Hitler het pact en viel de Sovjet-Unie binnen. Een Roemeens fascistisch vazalregime zag dat als kans om aan de zijde van de nazi’s Bessarabië terug te veroveren. Tussen 1941 en 1944 vermoordde dit regime in deze regio honderdduizenden Joden. In 1944 lijfde Stalin Bessarabië opnieuw in en maakte er de Sovjetrepubliek Moldavië van. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 ging die republiek verder als onafhankelijke staat, ingeklemd tussen Roemenië en Oekraïne.
Met zijn invasie van februari 2022 beoogde Poetin behalve Oekraïne óók Moldavië weer onder Russische controle te brengen. Sinds 2020 wordt Moldavië namelijk geleid door een progressieve pro-Europese vrouw, Maia Sandu, die met haar bescheiden voorkomen en zachte spreekstijl in de regio de belichaming werd van ‘antipatriarchaal gezag’. Veel Moldaviërs vreesden begin 2022 voor haar val en hadden hun koffers al gepakt om naar Roemenië te vluchten. Het stokken van de Russische opmars in Oekraïne versterkte Sandu’s positie fors. In juni 2022 accepteerde de EU naast Oekraïne ook Moldavië als kandidaat-lid.
Sindsdien probeert Poetin haar bewind op andere manieren te ondermijnen. Een van de tactieken is steun aan extreemrechts in het land waar Sandu van afhankelijk is, Roemenië. Vorig jaar bestierde Moskou de TikTok-campagne van de later gediskwalificeerde kandidaat Călin Georgescu. Dit voorjaar ontstond de absurde situatie dat Moskou zich verbond aan een kandidaat die jarenlang de strijd van Roemeense fascisten tegen het Rode Leger verheerlijkte.
Deze kandidaat, George Simion, deed anti-Russische uitspraken tót hij na de winst van Trump in de VS werd uitgenodigd. Bij terugkeer stopte hij met kritiek op Poetin, keerde zich tegen militaire steun aan Oekraïne én tegen EU-toetreding van Moldavië. Deze kandidaat, berucht om het bagatelliseren van de Roemeense bijdrage aan de Holocaust, kwam ook nog in de gunst van het regime-Netanyahu, na de Israëlische ambassadeur in Boekarest steun voor de nederzettingenpolitiek op de Westelijke Jordaanoever te hebben toegezegd.
Met dank aan de as Washington-Moskou haalde hij in de eerste ronde van de verkiezingen op 4 mei 41 procent. De tweede ronde ging tussen hem en de pro-Europese kandidaat Nicuşor Dan. Maar in Simions campagne kon je denken dat zijn tegenstander de Moldavische president Sandu was. Wie afging op de digitale haat tegen haar, zou kunnen denken dat Sandu in haar eentje een wereldwijd complot van Soros, globalisten en lesbiennes aanstuurde.
Sandu is door de Russische agressie in eigen land evenwel populair. Sinds 1992 kunnen Moldaviërs met in Roemenië geboren grootouders een Roemeens paspoort krijgen. Gevolg: bijna een miljoen Moldaviërs (op een totaal van 2,4 miljoen) hebben in Roemenië stemrecht. 90 procent stemde zondag op Dan. Zo vervulde Sandu een sleutelrol in het stoppen van extreemrechts in het grootste land van Zuidoost-Europa.
Om Sabina Fati te parafraseren: Europeanen staan níét machteloos tegenover de as Washington-Moskou.
In de rubriek Op het tweede gezicht schrijft Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman wekelijks op scherpe en satirische wijze over een buitenlands nieuwsonderwerp. Lees hier het protocol van de Volkskrant.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant