is econoom en publicist.
Het oplossen van grote problemen is door het kabinet uitgesteld. Nee, niet tot Sint Juttemis. Althans, als dat zo is, moet dat nog blijken. Maar tijdens het recente overleg over de Voorjaarsnota kwamen de coalitiepartijen niet tot overeenstemming over belangrijke onderwerpen als de stikstofcrisis, de woningschaarste en de bekostiging van defensieuitgaven.
Men volstond daarom met het hapsnap aanpassen van de bestaande begroting, gebruikmakend van plakband, paperclips, Tipp-Ex en een stukje rondzwervend elektrasnoer. Het is nu wachten op de volgende ronde, de besluitvorming over de begroting voor komend jaar. Lukt het dan wel om spijkers met koppen te slaan?
Omdat optimisme (volgens de filosoof Karl Popper dan toch) een morele opdracht is, wil ik een voorbeeld geven van een ‘groot werk’ dat de afgelopen decennia door de politiek is verricht. Ter inspiratie van het kabinet, maar ook om ons burgers moed in te praten dat het heus niet zo hoeft te zijn dat er in Den Haag alleen maar vliegen worden afgevangen, onzin wordt beweerd en knollen worden verkocht alsof het citroenen zijn. Kundige politici weten maatschappelijke problemen op te lossen. Kijk maar.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen. Reageren? Email: frank@frankkalshoven.nl
Het grote werk waar ik op doel was moeilijk. Het vereiste lef. Er moest maatschappelijke weerstand worden overwonnen. Maar het was nodig. En het is gelukt. De feitelijke pensioenleeftijd, meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek onlangs, is in 2024 gestegen tot boven de 66 jaar. Twintig jaar geleden gingen Nederlanders nog gemiddeld met 61 jaar met pensioen. Nederlanders werken dus de facto vijf jaar langer door. Dit levert arbeidsinkomen op, en belastinginkomsten, en scheelt AOW- en pensioenuitkeringen. Zo leveren oudere werkenden een grote bijdrage aan het draaglijk houden van de kosten van de vergrijzing.
Hoe uitzonderlijk is dit, Europees gezien? Nou, lees ik in een studie van eind vorig jaar hierover van het Europese statistiekbureau Eurostat, de trend is in heel Europa hetzelfde: tot op steeds hogere leeftijd doorwerken. Gemiddeld in de hele Europese Unie (in 2023) gaan werkenden met pensioen als ze 61,3 jaar oud zijn. Maar Nederlanders horen wel tot de langste doorwerkers, samen met de Denen, Zweden, Ieren en Spanjaarden.
Als je als land, als politiek, als kabinet zo’n hervorming voor elkaar kunt boksen, dan kun je ook nog wel wat andere problemen oplossen. Ik sloeg aan op een opmerking van Jeroen Hinloopen onlangs in NRC. Deze onderdirecteur van het Centraal Planbureau geeft als zijn mening te kennen dat Nederland ‘bestuurlijk incompetenter’ lijkt te zijn geworden. En daar geeft hij goede voorbeelden van, waaronder ons onvermogen om het belastingstelsel onder handen te nemen. Treurig genoeg.
Maar als je pakweg 10 miljoen werkenden vijf jaar langer kunt laten doorwerken, dan kun je toch ook een belastingstelsel hervormen? En vijftigduizend boerenbedrijven de weg naar de toekomst wijzen? En het onderwijs fiksen? De woningmarkt hervormen? Succesvol klimaatbeleid voeren en de natuur beschermen? Ja, dat kan Nederland. Natuurlijk kan dat. Het vereist consensuspolitiek in onze consensusdemocratie.
Nederland is de afgelopen jaren natuurlijk helemaal niet bestuurlijk incompetenter geworden. De competentie is er nog steeds, óók om ‘grote werken’ te verrichten. Deze wordt alleen sterk onderbenut. De aanloop naar de begroting van komend jaar is voor coalitie en kabinet een nieuwe kans om te laten zien dat ze deze competentie onder de knie hebben. Gebeurt er dan weer niets, dan valt de opdracht van Popper optimistisch te zijn misschien wel niet meer vol te houden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns