Een wetsvoorstel waardoor criminele motorbendes sneller verboden kunnen worden krijgt kritiek. Tegenstanders zijn bang dat de wet kan worden gebruikt tegen andere organisaties en activisten. Ook experts hebben zorgen.
Als Extinction Rebellion de A12 blokkeert voor het klimaat, is dat een strafbaar feit. Net als wanneer boeren uit protest mest op de snelweg dumpen.
Maar kunnen actiegroepen daarom verboden worden? En wie mag dat bepalen? Daarover breekt de Eerste Kamer op dit moment het hoofd.
Het gaat om een wetsvoorstel dat ministers de mogelijkheid geeft om criminele organisaties te verbieden, zonder tussenkomst van een rechter. De wet is vooral bedoeld voor criminele motorclubs. Ze werd in 2018 ingediend door een groep Kamerleden van PvdA, VVD, CDA, SGP en ChristenUnie.
Het voorstel, dat de Tweede Kamer in 2020 al heeft aangenomen, staat nu onder druk. GroenLinks-PvdA en de ChristenUnie hebben zich tegen het eigen plan gekeerd omdat ze er niet meer achter staan. Ook andere partijen twijfelen. Het is lang niet zeker dat het voorstel steun krijgt van genoeg partijen.
Eerste Kamerleden van D66, CU en BBB vroegen zich deze week tijdens een debat af of de wet nog wel nodig is. De laatste jaren zijn al zeven criminele motorbendes verboden door de rechter, zoals Hells Angels, Hardliners en Satudarah. Moeten we wel willen dat de politiek erbij betrokken wordt, vroegen meerdere senatoren zich af.
Met de wet kan de minister van Justitie straks bepalen welke organisaties een gevaar vormen voor de samenleving. Dat daar vervolgens geen oordeel van een rechter aan te pas komt, maakt het een stuk makkelijker om een bepaalde club te verbieden. Tijdens het debat werd ook een vergelijking getrokken met tekenen van een decreet.
"Er is een kans - hoe klein ook - dat er misbruik van gemaakt kan worden", zegt BBB-senator Robert van Gasteren. Zijn partij is de grootste in de Eerste Kamer, maar heeft nog geen duidelijk standpunt ingenomen.
Volgens de initiatiefnemers is de wet wél nodig, omdat sommige clubs die verboden worden een nieuwe club oprichten. Zij vinden dat de wet een aanvulling kan zijn op het huidige systeem en zeggen dat er sneller mee kan worden opgetreden tegen criminele organisaties.
De zorgen van de tegenstanders zijn begrijpenlijk, vindt Joep Koornstra, universitair docent staats- en bestuursrecht. Hij promoveerde op de vrijheid van vereniging aan de Rijksuniversiteit Groningen. De politieke kleur van degene die aan het roer staat in Nederland kan ineens bepalend worden voor het lot van organisaties, schetst hij.
Daarvoor waarschuwt ook Goede Doelen Nederland. De branchevereniging van maatschappelijke organisaties is bang dat een minister straks een niet-criminele groep kan verbieden - van een boerenprotestorganisatie tot een klimaatclub.
In het voorstel staat namelijk dat organisaties verboden kunnen worden als ze "stelselmatige strafbare feiten" plegen, "fundamentele rechtsbeginselen aantasten" en de samenleving "ontwrichten". Het zijn ruime begrippen die op meerdere manieren in te kleuren zijn, zeggen experts. Terwijl in de Grondwet staat dat een vereniging alleen beperkt kan worden als die voorwaarden heel duidelijk zijn geformuleerd.
Neem een snelwegblokkade: "Voor de een is die 'ontwrichtend', voor de ander niet", zegt Koornstra. Door de vage formulering is het wetsvoorstel, zoals het er nu uitziet, volgens hem "in strijd met de Grondwet".
Andere landen met vergelijkbare wetten, zoals Frankrijk en Duitsland, hebben strengere normen in hun wetgeving opgenomen, vertelt Koornstra. Ook hier is dat mogelijk, bijvoorbeeld door "stelselmatig plegen van misdrijven" in de wet op te nemen.
Maar het blijft de vraag of het überhaupt nodig is om de minister deze bevoegdheid te geven, in plaats van de rechter, zei de Raad van State in 2019 al. "Zo'n wijziging zou alleen moeten worden doorgevoerd als daarvoor zwaarwegende redenen zijn." Maar die lijken te ontbreken, oordeelde de RvS.
Dinsdag wordt er in de Eerste Kamer gestemd over het wetsvoorstel.
Source: Nu.nl algemeen