Op de drempel van de verkiezingen trekken Surinaamse politici nog een sprintje. Op de allerlaatste campagnebijeenkomst proberen ze weifelende kiezers over de streep te trekken. En daar gooien ze alles voor in de strijd. ‘Iedereen wordt rijk!’
is verslaggever voor de Volkskrant. Verslag uit Paramaribo
De 74-jarige Martunos Jubithana stemt niet met zijn gevoel. ‘Ik stem met mijn hart.’ En de eerste politicus die zijn hart veroverde was de inmiddels overleden ex-dictator en oud-president Desi Bouterse. ‘Ik woon in een dorp. En daar was geen licht en ook geen asfalt. Dankzij Bouterse heeft hij wegen voor ons gemaakt. Licht gebracht. Sindsdien heb ik altijd voor hem gestemd. En ik ga het zondag weer doen.’
Zondag gaat Suriname naar de stembus voor een van de belangrijkste verkiezingen in tijden. Het land krijgt vanaf 2028 een duizelingwekkende stroom aan inkomsten, dankzij de vondst van olie voor de kust. Het geld stroomt straks de Surinaamse schatkist in – naar schatting 18 tot 28 miljard dollar – en dat wil elke politicus maar al te graag uitgeven.
Twee partijen gaan in de belangrijkste peiling nek aan nek. Een daarvan is de Vooruitstrevende Hervormings Partij (VHP) van president Chan Santokhi. Zijn regering heeft sinds 2020 fors bezuinigd en daarmee versterkte hij de economie, maar maakte zich niet geliefd onder het volk.
En daar speelt de grootste oppositiepartij behendig op in. De populistische Nationale Democratische Partij (NDP), opgericht door Bouterse, geeft graag af op de bezuinigingen. Het land is ‘economisch kapot’, zegt lijsttrekker Jenny Simons, de eerste vrouw die in Suriname serieus kans maakt op het presidentschap.
Vrijdagavond bereikt de verkiezingscampagne haar climax. Duizenden aanhangers verzamelen zich in de hoofdstad Paramaribo voor een slotbijeenkomst. Ze zijn steevast uitgedost in t-shirts in de kleuren van hun partij.
Bij de NDP is de sfeer het minst hartelijk. Er wordt al vroeg op de avond gedronken, journalisten worden argwanend bejegend. De partij is opgericht door Bouterse, een beroepsmilitair, en van dat verleden neemt het nog geen afscheid: over het terrein lopen mannen in soldatenkledij.
Horeca-medewerker Mireille Adel (40) staat met een wijntje in de hand. Zondag stemt ze om economische redenen op de NDP: vroeger zette ze elke maand 4 duizend Surinaamse dollar (omgerekend 95 euro) opzij, en nu kan ze niets meer sparen. ‘Als ik nu iets groots moet kopen, doe ik dat op afbetaling. En dat is altijd duurder.’
De NDP is met Simons de enige grote partij met een vrouw als lijsttrekker, en dat is voor Adel een extra reden om op hen te stemmen. ‘Iedere keer hebben we een man als president: laat zij nu bewijzen dat ook vrouw het kan.’ Ze denkt dat het land ervan opknapt, want als alleenstaande moeder van drie kinderen kent ze de kracht van een vrouw. ‘Een man heeft een vrouw nodig om een huishouden te runnen, maar een vrouw heeft geen man nodig. Je kan het zelf doen.’
De slotbijenkomsten worden vooral bezocht door partij-aanhangers, die het beschouwen als een avondje uit. Ze worden getrakteerd op cake, bara’s, loempia’s en rijst met kip; de speeches van politici worden afgewisseld met danseressen en brassbands.
Over de hoofden van hun aanhangers, via de televisiezenders en YouTube-streams, richten de lijsttrekkers zich tot de weifelende kiezers. Ze doen grote beloften. ‘W’o kenki a systeem’, zegt NDP-leider Simons, waarmee ze oproept tot een nieuwe bestuurscultuur, zonder corruptie en vriendjespolitiek. Daarmee probeert ze zich te profileren tot een verantwoordelijke bestuurderspartij.
Een paar kilometer verderop, op het terrein van de VHP, gooit president Santokhi het juist op de populistische tour. ‘De olie is gevonden toen Chan in de regering was,’, buldert Santokhi. ‘Om aan jullie terug te geven! Iedereen wordt rijk!’ Achterin de zaal steekt Eduards Jurno (24) zijn vuist in de lucht. ‘Hij is echt een goede leider.’
Om geld te verdienen maait Jurno het gras van huiseigenaren en grondbezitters. Vroeger was hij NDP-aanhanger, dit is de eerste keer dat hij op de VHP gaatstemmen. ‘De NDP heeft die hele chaos gecreeerd’, zegt hij, doelend op de regering Bouterse die het land overlaadde met schulden. ‘Laten we de president nog een kans geven.’
De verwachtingen zijn hooggespannen. Suriname moet er over vijf jaar uitzien ‘net als Nederland’, zegt zijn vriend Roberto Asantiba (24). Jurno valt hem bij. ‘En als hij het slecht doet, stemmen we hem bij de volgende verkiezingen weer weg. Dat is hoe we het in Suriname doen.’
Zondagochtend om 7.00 uur is het moment daar. Dan mogen krap 400 duizend kiesgerechtigden op 673 plekken, in het hart van Paramaribo tot het diepe binnenland, hun stem uitbrengen. Met samengeknepen billen zal Suriname op de uitslag wachten, want hoewel er tientallen oliemiljarden op het spel staan, laat de uitslag zich slecht voorspellen: in het land worden weinig peilingen uitgevoerd.
Wie de grootste zal worden is nog onduidelijk, maar één grote winnaar van de verkiezingen lijkt er al wel te zijn. Het is de Nationale Partij Suriname (NPS), de oudste partij van het land. De NPS groeit in een peiling van 3 naar 10 zetels, met name vanwege een invoering van het evenredig kiesstelsel. Dat zou betekenen dat het de derde grote partij wordt en bepaalt wie het aan een meerderheid helpt, de VHP of NDP.
Nergens is de sfeer vrijdagavond dan ook zo opgewekt als op het NPS-kantoor. Honderden aanhangers staan te dansen op de muziek van New Style, een kaskawi band. Achterin, in een werkkamer, zit lijsttrekker Gregory Rusland (65).
Hij is geen politicus die graag op de dansvloer staat. Wel heeft hij uitgebreid nagedacht hoe het landsbestuur straks moet veranderen. Het belangrijkste: stoppen met vriendjespolitiek. ‘We moeten op zoek naar mensen die de beste kwalificaties hebben. Daar zullen we als land binnen drie tot vijf jaar profijt van hebben. Maar als we doorgaan met het benoemen van friends and family, dan komt Suriname nooit vooruit. Dan blijven we in die rommelige toestand.’
NDP-leider Jenny Simons deed de wenkbrauwen fronzen toen ze deze week in een interview in de Volkskrant de regering beschuldigde van ‘massieve verkiezingsfraude’. ‘Als het economisch niet goed gaat met die bevolking, verliest de regering aanhang. Dat is gewoon een wetmatigheid, en ik heb nog nooit een uitzondering gezien. Als de VHP meer dan 14 zetels haalt, is er gefraudeerd’. Vrijdagochtend herhaalde de partij die bewering.
De Surinaamse verkiezingen worden door gemonitord door 1.000 lokale en 125 internationale waarnemers, onder meer uit de Europese Unie en de Organisatie van Amerikaanse Staten. Die hebben daar vooralsnog geen aanwijzingen voor.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant