Netanyahu’s voornemen om generaal David Zini tot nieuwe baas van Israëls binnenlandse inlichtingendienst te benoemen, leidt tot veel kritiek. Hij heeft geen ervaring met inlichtingenwerk en zou mordicus tegen een deal zijn om de gijzelaars vrij te krijgen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dat zou hij een of meerdere keren hebben gezegd in bijeenkomsten van de generale staf van het leger, melden Israëlische media. ‘Ik ben tegen een gijzelaarsdeal. Dit is een eeuwige oorlog’, citeren zij Zini.
Die woorden zullen weerklank hebben gevonden bij premier Netanyahu, die heeft gezegd dat het vernietigen van Hamas het belangrijkste doel van de oorlog is, boven de vrijlating van de gijzelaars. Een gijzelaarsdeal kan volgens Netanyahu hooguit leiden tot een tijdelijk staakt-het-vuren.
Het nieuws over Zini leidt bij een groot deel van de families van de gijzelaars tot woede: ‘Als de berichtgeving klopt, zijn het schokkende en weerzinwekkende opmerkingen van iemand die binnenkort misschien beschikt over het lot van de gijzelaars’, aldus het Hostages Families Forum.
De Shin Bet en de Mossad, de buitenlandse inlichtingendienst, zijn nauw betrokken bij de onderhandelingen over de gijzelaars. ‘Het aanstellen van een directeur van de Shin Bet die Netanyahu’s oorlog belangrijker vindt dan de terugkeer van de gijzelaars is een groot onrecht en verraad van het hele Israëlische volk’, aldus de families van de gijzelaars.
Met de voordracht van Zini hoopte Netanyahu de maandenlange machtsstrijd om de Shin Bet te hebben gewonnen. Die machtsstrijd kwam in de openbaarheid toen Netanyahu in maart directeur Ronen Bar ontsloeg.
Volgens Netanyahu was hij het vertrouwen in Bar kwijt, onder meer omdat de Shin Bet de aanslagen van Hamas op 7 oktober niet wist te voorkomen. Bar meende echter dat er sprake was van belangenverstrengeling. Netanyahu zou persoonlijke loyaliteit hebben geëist van Bar, ook als juridische kwesties in het nadeel van de premier zouden uitvallen, en Netanyahu was verbolgen dat de Shin Bet naaste medewerkers van hem onderzocht vanwege corruptie.
Het hooggerechtshof stak een stokje voor het ontslag van Bar, dat niet goed gemotiveerd zou zijn. Bar kwam daarna met een document vol brisante beschuldigingen aan het adres van Netanyahu, die de Israëlische democratie in gevaar zou brengen door te morrelen aan de onafhankelijke positie van de Shin Bet. Uiteindelijk trok de premier toch aan het langste eind: Bar maakte zelf bekend per 15 juni op te stappen.
Dat leek de weg vrij te maken voor de benoeming van een nieuwe baas van de Shin Bet, waarmee Netanyahu beter overweg zou kunnen. Afgelopen week besloot hij majoor-generaal David Zini voor te dragen, die nu het opleidingscentrum van het Israëlische leger leidt. Maar dat voornemen leidt niet alleen tot kritiek bij de families van de gijzelaars. Ook de juridische top van Israël, oppositiepolitici en impliciet het leger zijn kritisch over de benoeming en de gang van zaken.
Hoewel Zini’s voorganger Ronen Bar uiteindelijk zelf opstapte, concludeerde het hooggerechtshof afgelopen week definitief dat Netanyahu’s initiële poging om hem te ontslaan onrechtmatig was. Er was sprake van een belangenconflict, omdat de Shin Bet Netanyahu’s getrouwen onderzocht op corruptie, luidde het vonnis.
Daarop zei procureur-generaal Gali Baharav-Miara, een criticaster van Netanyahu, dat de premier geen nieuwe baas van de Shin Bet mocht benoemen zolang zij onderzoekt welke juridische implicaties de uitspraak van het hooggerechtshof heeft. Daar trok Netanyahu zich echter niets van aan.
Daarna deed ook het leger, Zini’s huidige werkgever, een duit in het zakje. In een verklaring gaf chef-staf Eyal Zamir in zoveel woorden toe dat hij niet op de hoogte was dat Zini zou worden benoemd: ‘De chef-staf benadrukt dat elke dialoog tussen leden van het leger en de politiek gevoerd dienen te worden met goedkeuring van de chefs-taf.’
Zini’s benoeming zou beklonken zijn in een kort gesprek in de auto van Netanyahu, die twee weken geleden legerbasis Tze’elim bezocht. Zini wordt in de komende dagen uit zijn functie ontheven, aldus Zamir.
Ook over de capaciteiten en ideologie van Zini zijn twijfels. Zini heeft een zeer lange staat van dienst in het leger. Hij wordt geprezen omdat hij op 7 oktober zelf ten strijde trok tegen Hamas-militanten bij kibboets Mefalsim. Ook schreef hij in maart 2023 al een rapport dat de Gaza-divisie van het leger niet goed voorbereid zou zijn op een verrassingsaanval.
Toch heeft hij amper ervaring met inlichtingenwerk, zeggen critici. Zijn voorganger Ronen Bar was tientallen jaren actief voor de Shin Bet voordat hij directeur werd; een gebruikelijkere route om de baas van de organisatie te worden.
Zini zou afgelopen voorjaar in beeld zijn geweest om chef-staf van het Israëlische leger te worden. Netanyahu zou daarvan hebben afgezien omdat Zini ‘te messianistisch’ was. Daarmee wordt verwezen naar kolonisten die op religieuze gronden vinden dat het hele bijbelse joodse gebied aan de staat Israël toebehoort. Zini, zoon van een rabbijn, woont met zijn gezin met elf kinderen in een nederzetting op de geannexeerde Golanhoogten, die Israël in 1967 veroverde op Syrië.
Dat bezwaar lijkt nu in ieder geval geen argument meer te zijn geweest voor Netanyahu, wiens regering vol zit met messianistische kolonisten. Het heeft er alle schijn van dat de premier het belangrijker vindt om iemand aan zijn zijde te hebben die zijn oorlogsdoelen volledig onderschrijft.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant