Voetbalclub Napoli werd vrijdag kampioen van de Italiaanse Serie A. De havenstad Napels beleeft de vierde scudetto nog net zo intens als de eerste. De man achter het vroegere succes wordt daarbij nog steeds vereerd. ‘Maradona was de eerste die in ons geloofde.’
is correspondent Italië, Griekenland en de Balkan van de Volkskrant. Ze woont in Rome.
‘In Napels is voetbal van levensbelang’ legt Nicola Adinolfi (81) vrolijk uit. De tachtiger zit op een campingstoel, naast de rolstoel van zijn echtgenote Antonietta (82), keurig gekapt en in stijlvolle jas. Het echtpaar (‘we zijn 58 jaar getrouwd’) heeft hun plaats vrijdagavond al anderhalf uur voor de wedstrijd tegen Cagliari ingenomen, pal voor het grote scherm op Piazza del Mercato, in de Napolitaanse wijk Pendino.
Anders dan in een groot deel van het centrum zijn hier nog amper Airbnb’s en hippe toeristenbars. Op de balkons van het hoge flatgebouw tegenover het scherm staan grote gezinnen schouder aan schouder. In de uren voor de wedstrijd voetbalt een groep jongetjes met ontbloot bovenlijf tegen een gesloten rolluik als doel. Hun hemelsblauwe Napoli-shirts hebben ze tussen hun broeksband gepropt.
Als Napoli vrijdagavond de nummer veertien van de Serie A verslaat, is de vierde scudetto – het Italiaanse landskampioenschap – binnen. Het maakt dan niet meer uit wat Inter Milan, dat op één punt achterstand staat, ruim 800 kilometer verderop doet in de uitwedstrijd tegen Como.
Het echtpaar Adinolfi heeft levendige herinneringen aan alle drie de eerdere kampioenschappen, in 1987, 1990 en 2023. Want terwijl de jonge fans een populair Napolitaans voetballied inzetten – ‘Mama, weet je waarom mijn hart zo hard klopt? Ik heb Maradona gezien!’ – behoren de tachtigers tot het deel van het plein dat zich de eerste glorieperiode daadwerkelijk herinnert. Het was een andere tijd voor de officieuze hoofdstad van Zuid-Italië, die gebukt ging onder criminaliteit, armoede en drugsproblematiek.
‘Napels is altijd al beroemd geweest’, zucht Adinolfi, ‘Maar lange tijd was dat niet om goede redenen.’ Dat de Argentijnse topvoetballer Diego Armando Maradona in 1984 tóch voor hun kleine club in hun groezelige havenstad koos, veranderde veel: niet in de laatste plaats het Napolitaanse zelfbeeld.
Maradona bracht Napoli naar de top van de Serie A, maar deed in de ogen van de Napolitanen veel meer. ‘Het was een revanche op Noord-Italië’, knikt Adinolfi gelukzalig. Ook de jongere generaties zijn doordrongen van de Napolitaanse voetbalmythologie, waarin Maradona de centrale plek van Verlosser inneemt. Bij de muurschildering van de in 2020 overleden Argentijn, in de smalle straten van de Quartieri Spagnoli, is het voor de wedstrijd druk.
Salvatore Vigilante (24) omhelst zijn vrienden stevig. Hij is een van de gelukkigen die een stoeltje voor de wedstrijd heeft weten te bemachtigen in het Stadio Diego Armando Maradona. De laatste dagen kwam er online een tickethandel met woekerprijzen op gang, waarbij kaartjes van 800 tot 1.500 euro werden aangeboden.
Student Vigilante vertrekt zo naar het stadion, waar hij vlakbij woont, maar hij moest en zou eerst nog even langs het centrum komen. ‘Op pelgrimstocht’, verklaart hij, wijzend naar het metershoge portret. ‘Wij Napolitanen laten steeds meer zien dat we ertoe doen, ook buiten het voetbal’, vindt de student ingenieurswetenschappen. ‘Hij is de eerste die in ons geloofde.’
De verering van de Argentijn was altijd groot, maar nam in de vijf jaar sinds zijn dood toch nog steeds nieuwe vormen aan. Een deel daarvan oogt haast religieus – zo is Maradona in het straatbeeld veel aanweziger dan de Napolitaanse beschermheilige San Gennaro – maar de verering van de voetbalheld kent ook een duidelijke commerciele kant. Er zijn biertjes van het merk Dios met zijn beeltenis te koop, restaurants met namen als Santa Maradona, en een oneindige hoeveelheid voetbalshirts.
Het voetbaltoerisme levert een belangrijke bijdrage aan de Napolitaanse economie. Zo levert het landskampioenschap de regio Campanië 230 miljoen euro aan extra inkomsten op, schat ondernemersvereniging Confesercenti optimistisch in, niet geheel zonder eigenbelang. De scudetto zou volgens hen anderhalf miljoen extra toeristen opleveren, grotendeels uit Italië zelf, maar toch goed voor talloze hotelovernachtingen, pizza’s en glaasjes Aperol Spritz.
Maar zowel voor het grote geld als voor de eeuwige faam moet Napoli vrijdagavond nog wel Cagliari verslaan. Het team van Sardinië is op papier veel zwakker, maar verschijnt tot op het bot gemotiveerd aan de aftrap in Napels. Want tussen de clubs, die zichzelf allebei als underdog beschouwen tegenover de Noord-Italiaanse dominantie, bestaat traditioneel een hevige rivaliteit.
De Napolitanen staan naast hun voetballiefde bekend om hun bijgeloof, en durven daarom voor de wedstrijd veelal geen voorspelling te doen. Wel klinkt er gejoel als op het grote scherm de spelers van rivaal Inter Milan verschijnen, in het nog halflege stadion, pal aan het Comomeer. Ook beelden van het Piazza Duomo in Milaan, nog niet eens halfgevuld en tamelijk sfeerloos ogend, kunnen in Napels op smalende blikken rekenen. ‘Zij haten óns’, zegt Lucia Rizzo (28), met haar neefje Francesco (3) op de arm. ‘Wij zijn niet met hen bezig.’
Al vóór de aftrap gaat er op het Piazza del Mercato een hoeveelheid vuurwerkkaarsen doorheen waar een gemiddelde voetbalclub een heel kampioensfeest mee viert. Dan breekt een periode aan waarin alleen nerveuze sigaretten worden opgestoken. Want terwijl concurrent Inter honderden kilometers verderop op voorsprong komt, staat het in Napels nog 0-0. Napoli domineert, maar mist een aantal grote kansen. Inter neemt de virtuele leiding in de Serie A over, de toeters in Napels worden stiller.
Maar ook vrijdag kent Napels verlossing. Ditmaal is het geen Argentijn, maar een Schot die de stad doet schudden. Met een spectaculaire halve omhaal maakt middenvelder Scott McTominay in de 42e minuut de 1-0. Als spits Romelu Lukaku, ex-Interspeler, er kort na rust 2-0 van maakt, kan het feest definitief beginnen.
De ontlading van het kampioenschap is dit jaar minder groot dan in 2023, toen de ban na een periode van meer dan dertig jaar verbroken werd, maar Napels is nog lang niet blasé. De stad tussen twee vulkanen brult van geluk en spuwt vuurwerk uit smalle steegjes. Hele gezinnen rijden opeengepakt op één scooter overwinningsrondjes.
Het hoort allemaal bij de Napolitaanse cultuur, die student Salvatore Vigilante liefkozend omschrijft als ‘overdreven’, en die buitenstaanders via het voetbalsucces steeds meer beginnen te waarderen. Wie naar Napels komt, zo luidt een populair grapje, huilt twee keer: als hij aankomt, en als hij weer weggaat.
Op het grote scherm tikken de helden in het hemelsblauwe shirt intussen de laatste minuten van het seizoen 2024-2025 weg, dat met gouden letters de Napolitaanse boeken ingaat. Straks mag trainer Antonio Conte, die geschorst was en de kampioenswedstrijd dus vanaf de tribune moest zien, afdalen naar het veld en de beker in ontvangst nemen.
Maar het echtpaar Adinolfi wacht die feestelijkheden niet af. Met nog twee minuten te spelen zet Antonietta haar mondkapje op, om zich te beschermen tegen de dikke rookwolken die boven het Piazza del Mercato hangen. Nicola klapt zijn campingstoel in.
De tachtigers stralen (‘het was bellissimo’), maar hebben genoeg ervaring met de scudetto om weg te zijn vóór de lange nacht van vuurwerkbommen begint, vol knallen die je ingewanden doen trillen. Nicola pakt de handvatten van Antonietta’s rolstoel vast. Tussen de feestende chaos door schuifelt het stel kalm het plein af. Achteruit, om zo lang mogelijk te kunnen blijven kijken naar hun Napoli.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant