Het plan om de sociale huren voor twee jaar te bevriezen werd ‘s nachts in elkaar getimmerd, maar blijkt ondoordacht. Toch houden de coalitieleiders eraan vast – vooral om te voorkomen dat Wilders met lege handen staat.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Het NSC-Kamerlid Merlien Welzijn zat donderdag ongemakkelijk op haar stoel in de Tweede Kamer. Ze was er weer, nadat ze eventjes zoek was geweest. In ‘totale verbijstering’ had ze vorige maand kennisgenomen van het plan van de coalitieleiders, inclusief haar eigen fractievoorzitter Nicolien van Vroonhoven, om de huren in de sociale woningbouwsector de komende twee jaar te bevriezen.
Op het eerste gezicht lijkt het een sympathiek plan: geef de meest kwetsbaren op de huurmarkt een beetje lucht. De boodschappen zijn ook al zo duur, steeds meer mensen hebben moeite de eindjes aan elkaar te knopen. NSC’er Welzijn zou de eerste zijn die sympathie heeft voor deze gedachte. Zo’n twintig jaar werkt ze al met minderbedeelden in de sociale huursector.
Maar juist door die ervaring weet het NSC-Kamerlid ook: de huren bevriezen heeft nadelige neveneffecten. Zo lopen woningbouwcorporaties veel inkomsten mis. Daardoor kunnen ze minder investeren in nieuwbouw en onderhoud. Het gevolg: nog langere wachtlijsten voor woningzoekenden en een blijvend hoge energierekening voor huurders in een tochtige woning.
Om een bouwstop te voorkomen, moet je corporaties een flinke zak geld toestoppen. Niet één miljard, zoals de coalitieleiders dachten, maar tientallen miljarden.
Alles over politiek vindt u hier.
Maar die cruciale geldinjectie hebben Geert Wilders (PVV), Dilan Yesilgöz (VVD), Nicolien van Vroonhoven (NSC) en Caroline van der Plas (BBB) over het hoofd gezien tijdens hun nachtelijke onderhandeling over de rijksfinanciën. Wilders was naar binnen gelopen met één eis: de huren bevriezen. De rest was bijzaak. Nu die misser het daglicht heeft gezien, is de vraag: wie durft de fout toe te geven?
Voorlopig nog niemand, lijkt het. En daar is een goede reden voor. Voor Wilders is huurbevriezing een van zijn belangrijkste verkiezingsbeloften. Hij staat met lege handen als hij dit weggeeft. Tot nu toe doet dit kabinet alleen nog maar dingen die zijn kiezers niet willen, zoals extra maatregelen tegen Israël, meer geld voor Oekraïne en de grenzen openhouden. Nog meer inschikken is voor hem geen optie.
Nou is Wilders vaker door de knieën gegaan, maar al die keren kreeg hij er iets cruciaals voor terug. Zo gaf hij het Torentje op, in ruil voor regeringsdeelname van de PVV. Dit keer ontbreekt zo’n lonkend voordeel.
Wilders’ chagrijn over de coalitie neemt met de dag toe. ‘Ik ben klaar met alleen maar concessies doen’, schreef hij bijvoorbeeld op 14 april over zijn coalitiegenoten. Afgelopen dinsdag vroeg Wilders zich hardop af ‘waarom we nog in dit kabinet zitten’.
Dit voert de druk op VVD, BBB en NSC op om een stembusgang te voorkomen. Tegelijk brengt de coalitie zichzelf ook in politieke problemen door vast te houden aan de huurdeal. Zelfs bondgenoten weten nauwelijks nog hoe ze dit moeten verkopen.
Het plan is zó ondoordacht dat het NSC’er Welzijn zichtbaar moeite kost om dit te steunen. ‘Dit is een politiek feit waar ik mee te dealen heb’, zei ze donderdag bedremmeld. Daarmee is zij de personificatie geworden van de aarzeling die veel coalitiegenoten voelen bij de huurbevriezing.
Woonminister en bondgenoot Mona Keijzer (BBB) aarzelt al net zo: zij maakte dinsdagavond een brief aan mede-kabinetsleden openbaar die zó snoeihard is over het huurplan dat de oppositie er een puntje aan kan zuigen. Ze vindt het eigenlijk geen goed idee, staat er met zoveel woorden. ‘Met zo’n brief heb je bijna geen oppositie nodig’, grapte D66’er Hans Vijlbrief.
Vooralsnog zet Keijzer zich ten volle in, bezweert ze. Maar ook aan haar engelengeduld zit een eind, liet ze donderdag doorschemeren. ‘Zolang ik het idee heb dat ik een bijdrage kan leveren, blijf ik.’
Het meest problematische van dit ondoordachte huurplan is echter dat het amateurisme van de operatie afstraalt op de gehele coalitie. Iets verkeerd inschatten is een ding, maar later niet willen toegeven dat een fout is gemaakt, is een tweede.
Door tijdsdruk wordt het beeld er niet fraaier op. De coalitie heeft zichzelf klemgezet door deze ingewikkelde huurdeal vlak voor de deadline van 1 juli te presenteren. Op die datum moet het wetsvoorstel zijn goedgekeurd door de Tweede en Eerste Kamer en moet de Raad van State er advies over hebben gegeven. ‘Het is ongelooflijk krap. Iedereen moet meewerken’, erkent Keijzer.
Lukt dit niet, dan krijgen de huurders die rekenden op een bevriezing alsnog een huurverhoging van 5 procent voor hun kiezen.
Ondertussen is de oppositie niet zomaar van plan om Wilders te helpen met zijn huurbevriezing. GroenLinks-PvdA is vastberaden om alleen in te stemmen als er voldoende compensatie komt voor de corporaties om door te blijven bouwen. Zonder steun van de grootste oppositiepartij lijkt het ondenkbaar dat het plan voldoende steun krijgt in de Eerste Kamer. Kamerlid Habtamu de Hoop (GroenLinks-PvdA) biedt weinig houvast: ‘Het is gewoon een slecht doordacht plan.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant