DEN HAAG - Minieme kleurverschillen in het gezicht, door die te bestuderen kun je achterhalen of een video 'deepfake' is of echt. Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) in Den Haag ontwikkelde de methode, die bloedstroomdetectie heet, om in de toekomst in te zetten bij forensisch onderzoek.
De technieken voor het maken van deepfake video's verbeteren zo snel dat voor een leek, maar ook voor professionals, bijna niet meer te achterhalen is of een video nou echt of nep is. Juist in een tijd van politieke spanningen en online misleiding is het belangrijker dan ooit om nepvideo's te kunnen herkennen.
Onderzoeker Zeno Geradts van het NFI gebruikt biologische eigenschappen van het gezicht om nepvideo's te kunnen ontmaskeren. Bij iedere hartslag verkleurt de huid van een mens minimaal doordat de adertjes uitzetten en weer inkrimpen.
Met het blote oog is de kortstondige verandering van kleur niet zichtbaar, maar met apparatuur is het wel waar te nemen. 'Deze methode richt zich op het gezicht', legt Geradts uit, 'maar voor het detecteren van deepfakes kun je ook andere onderdelen van het lichaam onderzoeken'.
Het team van Geradts analyseerde 79 punten in het gezicht waarop het kleurverschil per hartslag goed te meten is in drie verschillende situaties. Eén waarbij de proefpersoon stil zat, één met veel beweging en één waarbij er weinig licht was op het gezicht.
Vooral de plekken rond de ogen, het voorhoofd en de kaak zijn geschikt om te meten, omdat de bloedvaten daar dicht onder de huid liggen. Wat voor kleur de huid heeft, maakt niet uit voor het waarnemen blijkt uit onderzoek.
In deepfake video's ontbreekt die veranderende bloedstroom in het gezicht en daaruit blijkt of een video echt of nep is.
Het idee voor deze methode ontstond al in 2012, toen het NFI werd gevraagd om gruwelijke video's te onderzoeken die circuleerden op het internet. 'We wilden weten of mensen in zogenoemde 'snuffmovies' echt om het leven waren gekomen', vertelt Geradts.
'Toen las ik een Amerikaanse studie waarin werd uitgelegd dat je iemands hartslag kunt afleiden uit video, aan de hand van kleurveranderingen in het gezicht. Ik wist meteen: dit kan iets betekenen.'
Toch duurde het jaren voordat de technologie uitvoerbaar werd omdat de beeldkwaliteit van video's niet goed genoeg was. Tegenwoordig is de beeldkwaliteit zoveel beter dat het nu wel kan.
Geradts verwacht bloedstroomdetectie in te gaan zetten bij forensisch onderzoek naar de authenticiteit van video's. 'Nu zijn dat nog maar een paar zaken per jaar, maar we verwachten dat dat aantal zal toenemen de komende jaren door de snelle ontwikkelingen van AI. We willen daarop voorbereid zijn.'
Het NFI traint nu een AI-model (kunstmatige intelligentie) om de bloedstroomdetectie in te kunnen gaan zetten. Pas als het ook wetenschappelijk is gepubliceerd, mag de methode worden ingezet bij forensisch onderzoek. 'Hopelijk is de publicatie na de zomer.'
Vanaf 2026 is de methode dan te gebruiken. Geradts presenteert de methode komende week op een Forensisch Wetenschapscongres in Ierland.
Source: Omroep West Den Haag