Nederland gaat ‘de komende dagen en weken intensief bespreken, in kabinet en parlement’ tot welke verhoging van de defensie-uitgaven het bereid is. Dit zei premier Dick Schoof woensdag in Brussel op bezoek bij Navo-chef Mark Rutte. Aan alle aangescherpte Navo-eisen voldoen betekent een groei naar zowat een verdubbeling van het jaarlijkse defensiebudget.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Schoof deed zijn toezegging als ‘trotse’ gastheer van de aankomende Navo-top, eind juni in Den Haag. Rutte zei ‘brede steun’ te zien onder de Navo-bondgenoten voor verhoging van de hogere defensie-uitgaven. Om de komende jaren aan alle Navo-vereisten te voldoen, zou Nederland jaarlijks 16- tot 19 miljard extra aan defensie moeten uitgeven, schreef minister van Defensie Ruben Brekelmans dinsdagavond aan de Kamer. De huidige begroting bedraagt 22 miljard euro. De Navo-plannen vloeien voort uit de toegenomen dreiging in Europa en de noodzaak de collectieve verdediging en afschrikking weer op te bouwen, na jaren van verwaarlozing.
Die plannen betekenen concreet dat lidstaten veel meer parate eenheden beschikbaar moeten hebben die sneller moeten kunnen worden uitgezonden, langer ontplooid kunnen blijven (wat voldoende aflossingscapaciteit betekent) en beter moeten zijn uitgerust. Dat vereist grote investeringen in materieel en nieuw personeel.
Dit alles vergt uiteindelijk, op termijn, een defensiebudget van 3,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Dat is geen verrassing, nadat Navo-chef Mark Rutte al had aangekondigd dat zulke investeringen nodig zullen zijn. Brekelmans schrijft dat veel taken die te maken hebben met de opvang en doorvoer van geallieerde militaire middelen en personeel ten tijde van oorlog nauwelijks in de berekeningen zijn meegenomen. Dat laat de deur open voor de 1,5 procent investeringen in ‘defensiegerelateerde uitgaven’ die Rutte en de Amerikanen aan de nieuwe norm willen vastplakken om op het door president Donald Trump gewenste niveau van 5 procent uit te komen.
De nationale capaciteitsdoelen worden op 5 juni bekrachtigd door de defensieministers van de alliantie. Deze doelen leggen een militair fundament onder politieke discussies binnen de alliantie over het gewenste niveau van de defensie-uitgaven, maar ze zijn tevens – zoals altijd – het resultaat van onderhandelingen tussen de Navo en de individuele lidstaten.
Tijdens de aankomende top in Den Haag willen de bondgenoten afspraken maken over een Defense Investment Pledge (DIP), een nieuwe ‘Navonorm’ ter vervanging van de afspraken van Wales uit 2014 (toen bondgenoten beloofden in tien jaar naar 2 procent te groeien). Brekelmans benadrukt dat dit ‘een politieke keuze is en een afspraak tussen 32 bondgenoten’. Hetzelfde geldt voor het tijdpad waarin dat uitgavenniveau moet worden bereikt. Daarover circuleren nu verschillende jaartallen, uiteenlopend van 2032 tot 2034.
Volgens defensiespecialist Dick Zandee van Instituut Clingendael zullen vooral de zuidelijke lidstaten pleiten voor een streefdatum die verder weg ligt, om meer tijd te hebben hun defensie-uitgaven op te krikken. Hij voorziet ook discussie over de door Trump gewenste norm van 5 procent. Deze ligt dankzij ‘een slimme truc van Rutte’ binnen bereik, door ‘defensiegerelateerde uitgaven’, onder andere voor infrastructuur en weerbaarheid, op te tellen bij de defensie-uitgaven. Omdat deze uitgaven nu al bij veel bondgenoten in de boeken staan, kunnen de bondgenoten met wat boekhoudkundig gegoochel op de 5 procent komen die Trump wil. Maar het is niet zeker dat alle bondgenoten hierin meegaan.
Voor Nederland, dat nog over de extra uitgaven moet besluiten, komt de norm van 3,5 procent waarschijnlijk neer op een structurele, jaarlijkse verhoging van de defensie-uitgaven van tussen de 2- en 3 miljard euro, totdat de 16- tot 19 miljard is bereikt. Zandee waarschuwt dat de huidige berekeningen uitgaan van het huidige niveau van Amerikaanse betrokkenheid bij de verdediging van Europa. Als deze afneemt en door de Europese bondgenoten moet worden vervangen, zal er opnieuw diep in de buidel getast moeten worden.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant