De beveiliging van belangrijke militaire objecten in Nederland schiet nog steeds schromelijk tekort. Dat constateert de Algemene Rekenkamer op Verantwoordingsdag. Bewakers zijn te goed van vertrouwen en wuiven wildvreemden soms gewoon naar binnen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Nederland herbergt een onbekend aantal militaire objecten die van cruciaal belang zijn voor de verdediging en veiligheid van het land. Het gaat onder andere om munitieopslagplaatsen, commandocentra en marineschepen. De Rekenkamer liet de kwaliteit van de beveiliging op deze locaties al eens testen in 2022. Daaruit bleek dat die beveiliging ondermaats was.
Toenmalig minister van Defensie, Kajsa Ollongren, beloofde in 2023 beterschap, maar haar verbeterplan leverde vorig jaar nog geen tastbare resultaten op. Dat concludeert de Rekenkamer na een aantal nieuwe praktijktests. De meeste veiligheidslekken zijn het gevolg van onoplettendheid en naïviteit van defensiemedewerkers.
Defensiepersoneel is ‘weinig oplettend bij verdachte situaties’, schrijft de Rekenkamer. Medewerkers zijn (te) hulpvaardig tegenover onbekenden en ‘te goed van vertrouwen’. Ze wijzen vreemden de weg naar het beveiligde object, of laten hen gewoon mee naar binnen lopen.
Alles over politiek vindt u hier.
Tijdens de tests konden onbevoegden daardoor toegang krijgen tot – in theorie – streng bewaakte militaire locaties. Op locaties met oudere bebouwing is de fysieke beveiliging (hekken, deuren, omheiningen) niet altijd in orde. Onbevoegden konden die locaties eenvoudig binnendringen.
De Rekenkamer neemt dit extra hoog op vanwege de huidige geopolitieke spanningen. Beveiliging zou voor Defensie nog meer prioriteit moeten krijgen dan een aantal jaar geleden. ‘Ondanks opleidingsprogramma’s is het belang van beveiliging in de huidige veiligheidssituatie blijkbaar onvoldoende doorgedrongen tot de werkvloer.’ De Rekenkamer noemt dit ‘zorgelijk’.
De Rekenkamer heeft defensieminister Ruben Brekelmans (VVD) een reprimande gegeven. Brekelmans heeft op 30 april een nieuw verbeterplan bij de Rekenkamer ingediend. Twee weken later kondigt hij in een Kamerbrief aan dat ‘defensiepersoneel wordt opgedragen extra waakzaam te zijn op verdachte situaties, personen, voertuigen en drones - en om deze te melden’.
Een nieuwe dreigingsanalyse van de militaire inlichtingendienst MIVD zou de aanleiding zijn voor deze maatregel. De schrobbering van de Rekenkamer vermeldt hij niet.
Falende beveiliging is niet het enige defensie-mankement waar de Rekenkamer de wenkbrauwen over fronst. Het controleorgaan bekritiseert ook de berekening van de defensie-uitgaven als percentage van het bruto binnenlands product (bbp), die Brekelmans en zijn partijgenoot minister Eelco Heinen van Financiën in hun financiële jaarverslagen presenteren.
Het kabinet had zich ten doel gesteld in 2024 minimaal de Navo-norm van 2 procent te halen. De Rekenkamer constateert dat dit niet gelukt is. De Nederlandse defensie-uitgaven bedroegen vorig jaar ‘slechts’ 1,79 procent van het bbp (inclusief de donaties aan Oekraïne). Het onderschrijden van de norm komt enerzijds doordat defensie een deel van de geplande uitgaven moest uitstellen, en anderzijds doordat het bbp harder groeide dan geraamd.
Maar Heinen en Brekelmans beweren in hun jaarverslagen dat het kabinet de Navo-norm wél heeft gehaald. Volgens hen kwamen de defensie-uitgaven in 2024 ‘volgens de Navo-berekening’ uit op 2,06 procent van het bbp. De Rekenkamer stelt vast dat het ministersduo naar dit politiek wenselijke resultaat heeft toegerekend door het begrote bedrag (dus inclusief de uitgestelde uitgaven) te delen door het bbp van 2021 – dat bijna 250 miljard euro lager is dan dat van 2024.
Heinen houdt tegenover de Rekenkamer vol dat de 2,06 procent conform de ‘berekeningswijze van de Navo’ is. Maar die berekeningswijze is in het Financiële Jaarverslag van het Rijk nooit eerder toegepast. De gebruikelijke berekeningswijze is die uit de defensiebegroting, en daarvan is de uitkomst 1,79 procent.
De Rekenkamer vindt het kwalijk dat Heinen en Brekelmans de Tweede Kamer om de tuin wilden leiden. Volgens Rekenkamer-president Duisenberg stond in eerste instantie alleen het percentage 2,06 in de jaarverslagen. Pas na aandringen van de Rekenkamer hebben ze het werkelijke, lagere percentage er alsnog in gezet.
Voor de twee VVD-ministers is het pijnlijk dat Nederland de 2-procent-norm in 2024 opnieuw niet gehaald heeft. Zeker nu Navo-secretaris-generaal Mark Rutte er mede namens de Amerikanen voor pleit de norm op te trekken naar 3,5 procent.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant