De militaire inlichtingendienst MIVD schorste een werknemer nadat haar man bij een Chinees bedrijf was gaan werken. Ook nu hij daar niet meer werkt, blijft haar schorsing in stand. Tijdens het door haar aangetekende beroep houdt ze een emotioneel betoog.
is onderzoeksjournalist bij de Volkskrant met als specialisatie cybersecurity en inlichtingendiensten.
Ze had een uitstekende staat van dienst. Ze was loyaal, betrokken en integer. Meer dan dertig jaar werkte ze voor Defensie, de laatste tijd als medewerker van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). En toch kreeg deze vrouw, wier naam uit privacy- en veiligheidsoverwegingen is weggelaten, in juli 2022 te horen dat haar Verklaring van geen bezwaar (VGB) – noodzakelijk voor het uitoefenen van een vertrouwensfunctie – was ingetrokken. Sindsdien, nu al bijna drie jaar, is ze niet meer welkom op de Frederikkazerne in Scheveningen, het hoofdkwartier van de MIVD.
In de rechtbank Den Haag, waar het beroep tegen de intrekking van haar VGB dient, houdt ze een kort en soms emotioneel betoog. Ze vraagt duidelijkheid van haar werkgever. Ze wil het liefst blijven. Gewoon verder als dat kan. ‘Ik heb hart voor de zaak’, benadrukt ze. En als ze niet terug mag, wil Defensie dan alsjeblieft geen andere banen blokkeren? Na bemiddeling van een arbeidsbureau kon ze misschien aan de slag bij de politie, maar daar stak Defensie een stokje voor. Die wilde niet dat ze werd gedetacheerd. De MIVD betaalt haar door. Ze doet nu vrijwilligerswerk, om iets omhanden te hebben.
De kale feiten komen kort ter sprake. Haar echtgenoot kreeg in 2020 een baan aangeboden bij de Europese tak van het Chinese videosurveillancebedrijf Hikvision. Een omstreden bedrijf vanwege de rol die Hikvision speelt bij de onderdrukking van Oeigoeren in China. In Nederland hangen Hikvisions camera’s overal, ook bij ministeries. De man werkte, net als zij, lang voor de MIVD, daarna in de private sector. Hij zou directeur cybersecurity worden bij Hikvision. Zij meldde dit naar eigen zeggen mondeling bij haar security-officier. ‘Als er problemen zijn met zijn benoeming, hoor ik dat graag.’ Haar man zou de baan in dat geval niet accepteren. Ze hoorde niets.
Ruim een maand later stuurde ze een mail waarin ze nogmaals melding deed van de baan van haar echtgenoot. Ze verzocht eventuele bezwaren kenbaar te maken. Er volgde niets. Haar echtgenoot begon bij het Chinese bedrijf. In juni 2022, meer dan twee jaar na haar meldingen, deelt Defensie haar mee dat haar VGB is ingetrokken. Er zijn ‘dusdanige risico’s’ op ongewenste beïnvloeding door de Chinese staat – in de woorden van de advocaat van Defensie – dat ze niet meer bij de MIVD kan werken. Haar echtgenoot stopt onmiddellijk bij Hikvision en stapt over naar een ander bedrijf. Maar dat kan de risico’s volgens Defensie niet meer wegnemen. De vrouw blijft geschorst – ook drie jaar later nog.
Ze zit vol vragen. Waar bestaat dat risico dan uit? Defensie schrijft dat er geen concrete pogingen tot beïnvloeding van haar zijn geconstateerd. Waarom denkt de MIVD dat zij gevaar loopt? Ze heeft nota bene via haar werkgever in het buitenland een training gevolgd om precies dit risico te onderkennen. Ze is gewend om nooit over geheimen te praten. Als er een risico was, dan toch zeker tijdens de twee jaar dat hij bij Hikvision werkte en zij bij de MIVD? Die situatie is nu al lang voorbij. Er zijn meer grieven. Defensie stelt in een conceptbesluit dat haar partner naar China reisde. Maar hij is nog nooit in China geweest. En waarom blijft het risico bestaan nu haar man al jaren bij een ander bedrijf werkt?
De advocaat van Defensie erkent dat het allemaal niet vlekkeloos is verlopen. Het veiligheidsonderzoek duurde ‘langer dan wenselijk’. Er moesten ‘disciplines’ bij elkaar worden gebracht. Er was een achterstand bij de afdeling veiligheidsonderzoeken. Aan de integriteit van de vrouw wordt niet getwijfeld, wil hij nog zeggen. Ook haar loyaliteit staat ‘niet ter discussie’. En toch: het risico op ongewenste Chinese beïnvloeding is dusdanig dat ook het vertrek van haar echtgenoot bij Hikvision geen verschil meer kan maken. De advocaat wil er verder weinig over zeggen, de informatie is gerubriceerd. Hij adviseert de rechter de intrekking van haar VGB in stand te houden.
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant