De wolf eet veel gevarieerder dan werd aangenomen, blijkt uit onderzoek door onder meer de Universiteit Leiden. Zo eten wolven minder schaap dan het lijkt, en verschalken ze opmerkelijk vaak jongen van grote grazers in natuurgebieden.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
De onderzoekers – naast die uit Leiden ook van Stichting Leo, de Universiteit Antwerpen en de Zoogdiervereniging – analyseerden in 2023 in totaal 735 uitwerpselen van wolven. Met microscopisch onderzoek en DNA-analyses van haren, botresten en andere prooiresten kon het menu worden vastgesteld.
De uitwerpselen werden in verschillende wolvengebieden verzameld, gedurende het hele jaar. Zo kwamen ook verschillen in de eetpatronen aan het licht per locatie en seizoen.
Doorgaans eet de wolf voornamelijk ree (aangetroffen in 59 procent van de verzamelde uitwerpselen), wild zwijn (37 procent) en edelhert (18 procent). Damhert werd slechts in 2 procent van de gevallen aangetroffen. Daarnaast voedt de wolf zich met rund (21 procent) en schaap (8 procent).
Vooral dat laatste is opvallend weinig, omdat het in de berichtgeving in de media vaak over schapen gaat. De onderzoekers merken daarover op dat vooral zwervende puberwolven meer schapen doden dan ze eten. Verstoring door de mens verhindert ze soms de dode dieren op te eten, terwijl de schapen door de onnatuurlijke situatie van gevangenschap niet in staat zijn te vluchten.
In de Veluwse territoria vormt schaap 5 procent van het dieet, in Drenthe is dat 10 procent, volgens de onderzoekers ‘een relatief klein percentage in vergelijking met het aandeel reeën en natuurrunderen’.
De wolf is een rasopportunist, een alleseter die zijn menu moeiteloos aanpast aan het aanbod. Naast rund en schaap voedt de wolf zich met (in afnemende volgorde) vogels (vooral grauwe gans en houtduif, maar ook zangvogels als de pimpelmees en de merel), haasachtigen, kleine zoogdieren, carnivoren en fruit.
In Drenthe, waar vrijwel alleen reeën in het wild voorkomen, voeden wolven zich naast reeën (aangetoond in 63 procent van de uitwerpselen) ook met natuurrunderen (43 procent) die ingezet worden voor natuurbeheer, en schapen.
Die ‘natuurrunderen’ zijn vooral Galloways, en minder de Sayaguesa-runderen, die met grote hoorns beter in staat zijn zich te verdedigen tegen de wolf. De onderzoekers kunnen met dit type onderzoek niet vaststellen of de wolf de runderen zelf doodde of alleen kadavers at.
Wel vonden de onderzoekers opvallende patronen in het wolvendieet. Op de Veluwe blijkt wild zwijn in de lente en winter meer in trek dan in de zomer en herfst. In Drenthe is er een duidelijke piek van schapen in het wolvendieet tijdens herfst en winter. Die laatste trend is er niet op de Veluwe.
Ook eten wolven in Drenthe in de herfst meer kleine zoogdieren dan in de rest van het jaar. Zowel in Drenthe als op de Veluwe vormen vogels in de lente en zomer een relatief groter aandeel van het menu dan in de rest van het jaar.
Volgens de onderzoekers is hun onderzoek de eerste meerjarige en feitelijke studie naar het voedingspatroon van wolven in Nederland. Komend jaar worden de resultaten van 2024 gepubliceerd. De bevindingen kunnen volgens de onderzoekers bijdragen aan het maatschappelijk debat over de wolf.
Kevin Groen, onderzoeker aan de Universiteit van Leiden, hoopt de komende jaren ook de voedingspatronen van individuele wolven te kunnen volgen. ‘Zo kunnen we zien of bijvoorbeeld sprake is van aangeleerd gedrag. Zeker nu de Utrechtse Heuvelrug ook wolvengebied is geworden, ben ik benieuwd of ook recreatiedruk van invloed is op het wolvendieet.’
Staatsbosbeheer, dat samen met Natuurmonumenten in onder meer Drenthe gebieden beheert waar grote grazers rondlopen, erkent het roofdiergedrag van wolven. De organisatie ziet kansen in het samenstellen van ‘sociale kuddes’ van grote grazers om de wolf te weren.
Zulke kuddes hebben een familieband, een natuurlijke leeftijdsopbouw en een gelijke verdeling tussen mannelijke en vrouwelijke dieren. ‘Deze kuddestructuur stelt hen in staat om bij elkaar te blijven en elkaar te beschermen in geval van dreiging, zoals bij wolvenaanvallen’, aldus Staatsbosbeheer. Die aanpak heeft tijd nodig, maar als die slaagt, zullen hekken en andere barrières niet nodig zijn, denkt de organisatie.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant