In Roemenië heeft een meerderheid van de kiezers zich achter de kalme wiskundige Nicusor Dan geschaard. Hij versloeg bij de presidentsverkiezingen de radicaal-rechtse George Simion. Voor de EU en Oekraïne is dat goed nieuws.
is correspondent Centraal- en Oost-Europa van de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
In de hemel boven Boekarest verscheen zondagavond, vlak voor het sluiten van de stembussen, een curcubeu: een prachtige regenboog na een heftige lentestorm. Sommige Roemenen zagen dat als een teken van boven, getuige berichten op sociale media waarin ze hun hoop uitspraken voor de gematigde presidentskandidaat Nicusor Dan.
Toch was het niet de Voorzienigheid maar de Roemeense bevolking zelf die deze cruciale presidentsverkiezingen Dan aan een klinkende overwinning hielp. Hij won met 53,6 procent van de stemmen en is de nieuwe president van Roemenië. Een meerderheid van de Roemenen koos deze rustige wiskundige en gematigde burgemeester van Boekarest als staatsman, maar even belangrijk: ze wezen het radicale nationalisme van George Simion af. Hij kreeg 46,4 procent van de kiezers achter zich.
Simion, leider van de radicaal-rechtse partij AUR, gold als goede kanshebber voor het hoogste ambt, nadat hij de eerste ronde met 41 procent van de stemmen had gewonnen. Dan kreeg toen 21 procent. In de luttele twee weken tussen de verkiezingsronden schaarde een meerderheid van de kiezers zich achter hem, uit overtuiging of uit angst voor uiterst rechts.
De uitslag in Roemenië laat ook zien dat de opkomst van radicaal-rechts in Europa geen onstuitbare homerun is. In Brussel en Kyiv haalt men opgelucht adem. Met Dan aan het roer is de pro-Europese en de pro-Oekraïense koers van Roemenië voorlopig zeker. Dans aanhangers gingen zondag met EU-vlaggen de straat op.
In de eerste interviews die hij gaf, toonde Dan zich bescheiden. ‘De kern van deze verkiezingen is dat niet ik heb gewonnen, het was een grote groep mensen die naar voren trad om een idee te uiten’, zei hij op televisiezender B1. ‘De strijd werd gestreden door tienduizenden mensen die hun mening op sociale media uitten, en dat was absoluut indrukwekkend.’
Dan wijst daarmee op de grote mobilisatie onder Roemeense kiezers. Hoewel de aanvankelijke wat kleurloze Dan sterk optrad in aanloop naar de tweede ronde, onder meer in een overtuigend televisiedebat, gaven de kiezers die koste wat het kost Simion buiten de deur wilden houden de doorslag. Bijna 65 procent van de Roemenen ging stemmen, 12 procent meer dan bij de eerste ronde en de hoogste opkomst sinds 2000. Van de Roemenen in het buitenland brachten 1,6 miljoen kiezers hun stem uit. Hoewel Simion daarbij won, kreeg hij naar verhouding minder stemmen dan in de eerste ronde.
Op zondagavond weigerde Simion de nederlaag toe te geven. Hij deed het tegenovergestelde en riep zichzelf tot winnaar uit. Toen de achterstand op Dan niet meer in te halen leek, riep zijn partij AUR zelfs leden op maandag te gaan demonstreren. Maar rond half twee ’s zondagnacht bond Simion alsnog in en feliciteerde hij Dan in een videobericht met de overwinning. ‘We stonden alleen tegenover een heel systeem, alleen tegenover iedereen’, zei hij over de ‘bittere smaak van de nederlaag’. Hij beloofde zijn strijd voort te zetten.
Dan positioneert zich als verbinder, een rol die hij als burgemeester van de Roemeense hoofdstad al speelde. ‘Het is onze taak om te vechten voor één Roemenië, niet voor twee Roemenië’s’, zei hij zondagavond tegen zijn aanhangers in Boekarest. Over de kiezers van Simion zei hij op televisie: ‘We moeten de manier waarop de Roemeense staat functioneert veranderen, zodat we hun vertrouwen kunnen terugwinnen.’
Behalve een nederlaag voor Simion waren deze verkiezingen een afstraffing van de gevestigde politiek in het land. Sinds de verkiezingen in november, die eerst werden gewonnen door ultranationalist Calin Georgescu en vervolgens geannuleerd wegens vermoedens van Russische inmenging, is een politieke revolte gaande in het land. Ook Dan is een politieke buitenstaander, die als burgemeester onder meer tegen corruptie streed.
Dan wacht nu de herculestaak om de Roemenen te verbinden en het land te hervormen. Als president heeft hij vooral bevoegdheden op gebied van defensie en buitenlandbeleid. Maar komende tijd zal hij ook een rol spelen bij het formeren van een nieuwe regeringscoalitie. Hij moet ook een nieuwe premier voordragen. Hij zal bondgenoten moeten vinden die even hervormingsgezind zijn als hij, wil Dan ook de woede van de miljoenen Simion-kiezers tot bedaren brengen.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant