De banden tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk werden maandag aangehaald op een gezamenlijke top in Londen. Het ‘nieuwe hoofdstuk’ in de Brits-Europese relatie wordt in de Britse media gemengd ontvangen.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
‘We all live in a Brexit tragedy.’ Het anti-Brexit nummer, op de melodie van Yellow Submarine van The Beatles, weerkaatst maandag rond het middaguur tegen de muren van de Stable Yard, de binnenplaats van Lancaster House. Het geluid is afkomstig uit de gettoblasters van een groep oer-remainers die naar deze locatie om de hoek van Buckingham Palace kwamen om de eerste top tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie muzikaal te begeleiden. Even leken de Brexit-jaren weer terug te zijn.
Lancaster House was de plek waar toenmalig premier Theresa May in 2017 haar visie op het land na het vertrek uit de EU uiteenzette, en zo inhoud poogde te geven aan haar slogan ‘Brexit means Brexit’. Die toespraak liep, behalve op haar ondergang, nergens op uit. Acht jaar later is het regeringsgebouw het decor van de ‘reset’ van haar verre opvolger Keir Starmer. Geflankeerd door António Costa, EU-president, en Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, kondigde de sociaaldemocraat een nieuw tijdperk aan in de door Brexit beschadigde verhoudingen tussen Londen en Brussel.
Kort voor de persconferentie hadden de twee partijen een deal gesloten. Kernpunt: Europese vissers kunnen tot 2038 blijven vissen in Britse wateren, terwijl de Britten hun dierlijke en plantaardige producten weer zonder veel bureaucratische rompslomp kunnen afzetten op het vasteland, en in Noord-Ierland. Vis voor vlees, zo werd dit in de Britse pers kort en krachtig samengevat. De Britten zullen ook gaan deelnemen aan het defensiepact, prijs nog onbekend, en ze zullen op termijn toegang krijgen tot de Europese energiemarkt.
De drie leiders kwamen synoniemen tekort om hun relatie te omschrijven: Vrienden. Partners. Bondgenoten. Goede buren. Met een glimlach richtte de gastheer zich tot zijn reislustige landgenoten, met de mededeling dat ze samen met EU-burgers op luchthavens weer gebruik kunnen maken van de elektronische poortjes, net zoals de Europeanen dat al jaren kunnen op Britse grond. In principe althans, want het is aan de individuele lidstaten om dit mogelijk te maken. Over het vrij verkeer voor jongeren onder de 30 moet nog worden onderhandeld.
Voor Starmer, die zichzelf profileert als de grote dealmaker, is hiermee een hattrick voltooid, na de handelsovereenkomsten met India en de Verenigde Staten die hij in de voorbij weken heeft gesloten. Die deals konden rekenen op steun in het land, maar de Brexit-gezinde pers is sceptisch over Starmers ‘reset’. ‘De premier is vastbesloten om onze Brexit-vrijheden te verkopen,’ kopte The Daily Express maandag op de voorpagina. The Daily Telegraph sprak over een ‘overgave-overeenkomst’.
Dat sentiment was merkbaar bij de vragen aan Starmer, een remainer die jarenlang heeft gepleit voor een tweede Brexit-referendum. Terwijl de Europese journalisten informeerden naar de details van het akkoord, zinspeelden Britse journalisten op de politieke gevolgen. Was hier sprake van verraad aan de Brexit-kiezers? De premier die in 2021 het oorspronkelijke akkoord had gesloten, Boris Johnson, sprak meteen over een ‘hopeloos eenzijdig akkoord’. Reform UK en de Tories hebben al beloofd de ‘reset’ ongedaan te maken.
Starmer gebruikte herhaaldelijk de woorden ‘praktisch’ en ‘pragmatisch’. Hij beloofde dat het akkoord zal leiden tot lagere energiekosten en lagere prijzen in de supermarkten. Bij het opgeven van de visserijrechten, onder druk van met name de Fransen en de Nederlanders, zal hij hebben gekeken naar het geringe belang van deze sector voor de Britse economie, rond de 0.02 procent. Dat vis tijdens de Brexit-strijd een sterke symbolische betekenis kreeg, met oer-brexiteer Nigel Farage als de ‘Fishermen’s Friend’, doet hem weinig.
Het akkoord betekent dat het Verenigd Koninkrijk wat de handel in levensmiddelen betreft is teruggekeerd naar de douane-unie en de Europese regels zal moeten volgen, wat een deal met de Amerikanen kan bemoeilijken.
Voor de brexiteers is ‘Brino’ nu een feit; Brexit In Name Only, wat ze zien als een tragedie. Voor de remainers, daarentegen, is dit een stap naar hun droom om zich ooit weer bij de Europese Unie aan te sluiten. Terwijl de leiders Lancaster House verlieten, galmde Beethovens’ Ode aan de Vreugde, het ‘Europese volkslied’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant