Na flinke vertraging komt het kabinet dan toch met een wet die de flexibilisering van de arbeidsmarkt moet beteugelen. Dat moet het startschot zijn van een hervorming van de arbeidsmarkt.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
Het wetsvoorstel dat maandag door minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum (NSC) naar de Tweede Kamer is gestuurd, moet flexwerkers meer zekerheid bieden over hun inkomen en werktijden. De minister zet daarmee de agenda van zijn voorganger Karien van Gennip (CDA) voort, die het pakket ruim twee jaar geleden presenteerde.
‘Voor sommige bedrijven en sectoren is onzekere arbeid een verdienmodel geworden’, aldus Van Hijum. ‘Met dit wetsvoorstel vergroten we direct de bestaanszekerheid van mensen. En maken we het ook weer moeilijker om mensen uit te buiten via draaideur- of uitzendconstructies.’
Dat wil het kabinet onder meer doen door zogenoemde nulurencontracten af te schaffen. Zulke contracten, waarbij de werkgevers personeel zeer flexibel kunnen oproepen voor de uren dat zij nodig zijn, leveren werknemers veel onzekerheid op. Zo staat hun maandelijks inkomen niet vast, omdat het aantal uren kan schommelen en het moeilijk kan zijn om grip te houden op werktijden.
Daarom moeten flexwerkers een ‘bandbreedtecontract’ krijgen, met daarin een minimum en een maximum aantal werkuren. Op die manier kunnen werknemers beter inschatten hoeveel ze verdienen en wordt het makkelijker om oproepdiensten te weigeren als het maximum aantal uren is bereikt. Werkt iemand toch structureel meer, dan moet de werkgever een contract aanbieden voor meer uren aanbieden.
Mensen met een tijdelijk contract moeten straks ook sneller een vaste baan krijgen, en daarmee meer zekerheid. Nu is het nog de regel dat een werkgever na drie tijdelijke contracten zes maanden lang geen nieuw tijdelijk contract mag geven. Die periode vindt het kabinet te kort, omdat werknemers in de praktijk geregeld weer een een tijdelijk contract krijgen na die periode. Door de wachttijd te verlengen naar minimaal vijf jaar, hoopt het kabinet dit soort praktijken te voorkomen.
Ook staat in het wetsvoorstel dat uitzendkrachten het recht krijgen op dezelfde arbeidsvoorwaarden als mensen die een regulier contract hebben. Cao’s schrijven dat vaak al voor, maar straks is dat dus ook wettelijk geregeld.
Tot slot verkort het kabinet de periode waarin uitzendkrachten in principe elke dag kunnen worden ontslagen, van anderhalf jaar naar één jaar. Dat laatste is met name bedoeld om de onzekerheid bij arbeidsmigranten te verbeteren. Zij werken voor het overgrote deel in uitzendconstructies.
De plannen zijn niet nieuw. Van Hijums voorganger Van Gennip deed de plannen al twee jaar geleden uit de doeken. Met een pakket aan maatregelen wilde ze de doorgeschoten flexibilisering van de arbeidsmarkt te lijf gaan.
Aanleiding daarvoor waren verschillende kritische rapporten. In 2020 kwam een commissie onder leiding van oud-topambtenaar Hans Borstlap met stevige conclusies. Die gingen gepaard met een trits aanbevelingen. De commissie-Borstlap achtte uiteindelijk een totale ‘hervorming’ van de arbeidsmarkt noodzakelijk om de kloof tussen flexibel en vast werk te dichten.
Het het duurde ruim drie jaar voordat het kabinet die aanbevelingen overnam en inmiddels zijn we in totaal zelfs vijf jaar verder. Aanvankelijk nam Van Gennip zich voor het wetsvoorstel dat nu voorligt al in 2025 in te voeren, maar na de val van het kabinet-Rutte IV ontstond flinke vertraging.
Nu pakt Van Hijum de handschoen weer op. Dat hij het werk van zijn voorganger voortzet, is afgesproken in het hoofdlijnenakkoord. De Tweede en Eerste Kamer moeten zich nu over het voorstel buigen. Als die instemmen, wordt de wet op z’n vroegst in 2027 van kracht, zeven jaar na de presentatie van de conclusies van de commissie-Borstlap.
De andere wetten die deel uitmaken van het pakket aan arbeidsmarkthervormingen moeten nog volgen. Zo komt Van Hijum naar verwachting dit jaar ook nog met het voorstel dat een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers moet regelen.
• Nulurencontracten zijn straks verleden tijd. In plaats daarvan kunnen flexwerkers een ‘bandbreedtecontract’ krijgen, met daarin een minimum- en maximumaantal werkuren. Daardoor krijgen ze meer zekerheid over hun salaris en kunnen ze hun werktijden beter kunnen.
• Bijbanen van jongeren, scholieren en studenten zijn uitgezonderd. Zij kunnen nog wel een oproepcontract krijgen.
• Draaideurconstructies worden aangepakt. Nu geldt dat werkgevers na drie tijdelijke contracten zes maanden moeten wachten voordat zij werknemers opnieuw een tijdelijk contract mogen aanbieden. Die wachttijd wordt opgehoogd naar vijf jaar.
• Uitzendkrachten krijgen minimaal dezelfde arbeidsvoorwaarden als werknemers met een regulier contract.
• De periode waarin uitzendkrachten in principe elke dag kunnen worden ontslagen wordt met een half jaar verkort naar één jaar.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant