Nicusor Dan is de nieuwe president van Roemenië. Met bijna alle stemmen geteld staat hij op een voorsprong die niet meer valt in te halen. Hij kreeg bijna 54 procent van de stemmen, zoals de exitpolls voorspelden. Desondanks riep Simion zich eerder op de avond uit tot winnaar. De opkomst was bijzonder hoog.
is correspondent Centraal- en Oost-Europa van de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Simion staat op bijna 46 procent van de stemmen, een afstand die niet meer te overbruggen valt. Simion wint in de diaspora, die hem ook bij de eerste ronde in groten getale steunde. De laatste resultaten komen zondagavond laat binnen. Desondanks is Dan de duidelijke winnaar.
Het is een daverend succes voor de burgemeester van Boekarest, die meedeed als onafhankelijke kandidaat en een achtergrond heeft als wiskundige. In de eerste ronde kreeg hij 21 procent van de stemmen, tegenover 41 procent voor Simion. De hoge opkomst en vele stemmen voor Dan wijzen erop dat Roemeense kiezers zich massaal hebben gemobiliseerd om Simion uit het Cotroceni te houden, zoals het presidentieel paleis in Boekarest heet.
‘We leven in een tijd van hoop’, zei Dan zondagavond. ‘Vanaf morgen moeten we tezamen beginnen met de wederopbouw van Roemenië.’ Zijn aanhangers stroomden naar het hoofdkwartier van de kandidaat en scandeerden ‘Europa!’ Tegelijk riep Simion zichzelf zondagavond eerst nog uit tot president, ondanks zijn achterstand in de exitpolls: ‘Wij hebben gewonnen. We claimen de overwinning in naam van het Roemeense volk.’ Uren later gaf Simion zijn nederlaag toe en feliciteerde hij Dan met de overwinning.
De opkomst was bijzonder hoog. Ging in de eerste ronde nog 53 procent van de Roemenen stemmen, nu was dat bijna 65 procent. Het is de hoogste opkomst sinds 2000. Ook in de diaspora ging men massaal stemmen. Stembussen in het buitenland openden op vrijdag, zondagavond hadden daar 1,6 miljoen mensen gestemd: bijna een verdubbeling van de eerste ronde.
Analisten stelden van tevoren al dat een hogere opkomst in het voordeel van Dan kon werken, als teken dat gematigde kiezers zich mobiliseren om de extremistische Simion buiten de deur te houden. Aanvankelijk had Simion een voorsprong in de peilingen, maar Dan liep afgelopen dagen op hem in. Deze week suggereerde Simion – zonder enig bewijs – dat deze verkiezingen niet eerlijk zullen verlopen, een signaal dat hij de uitslag in twijfel trekt als hij verliest. Zijn stellige toespraak op zondagavond bevestigt dat vooralsnog.
Dit was voor veel Roemenen een cruciale verkiezing, zoals de opkomst laat zien. Het land staat op een kruispunt. Simion propageert een trumpistische agenda en een nationalistisch beleid dat Roemenië dreigt te isoleren van zijn internationale partners in de EU en de Navo. Dan bepleit een pro-Europese koers, waarbij het land sterk verankerd blijft in de internationale verbanden waarvan het deel uitmaakt.
De Roemeense president heeft een belangrijke rol in het defensie- en buitenlandbeleid. Ook voor buurland Oekraïne is de uitslag belangrijk: Simion wil de hulp aan het land in oorlog stopzetten.
Onder de bevolking is steun voor de EU en de Navo overigens onverminderd hoog. Deze presidentsverkiezingen zijn bovenal een afrekening met de politieke elite in Roemenië, die is doordesemd van corruptieschandalen en niet in staat blijkt economische problemen het hoofd te bieden. De steun voor de sociaaldemocratische PSD en liberale PNL, die vrijwel dertig jaar onafgebroken het politieke beeld van Roemenië bepaalden, brokkelde afgelopen maanden af. Ook Dan is een politiek buitenbeentje, die zich scherp uitspreekt over corruptie en de doormodderende politiek van het land.
Roemenië heeft een roerige periode achter de rug. De presidentsverkiezingen in november werden gewonnen door de ultranationalist Calin Georgescu. Nadien bleek dat hij een gemanipuleerde campagne voerde op sociale media als TikTok; de veiligheidsraad sprak vermoedens uit van Russische inmenging. Daarop werden de verkiezingen geannuleerd. Georgescu werd uitgesloten van deelname aan de nieuwe verkiezingen. Deze zondag maakten de Roemeense autoriteiten opnieuw melding van desinformatiecampagnes op het web, en wees daarbij naar Rusland.
Sinds de opkomst van Georgescu, die nog altijd een schaduw over het land werpt, is Roemenië een politieke snelkookpan. Het land raakte afgelopen periode politiek diep verdeeld en gepolariseerd. ‘Het is onze taak om te vechten voor één Roemenië, niet voor twee Roemenië’s’, zei Dan op zondagavond. Het is een belangrijke vraag of George Simion die opvatting deelt. Het lijkt er vooralsnog niet op. Zondagavond laat stuurde Simions partij AUR een oproep via de leden-app om te gaan protesteren ‘als ze proberen de overwinning van het Roemeense volk te stelen’.
Dit bericht is zondag 18 mei om 23:20 geactualiseerd met de voorlopige resultaten van de Roemeense presidentsverkiezingen.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant