De viering van vijftig jaar Centrum Informatie en Documentatie Israël (Cidi) viel samen met een massale demonstratie tegen het Israëlische optreden in Gaza en een kantelend sentiment over Israël – net als vijftig jaar geleden. ‘Het is belangrijk een tegengeluid te laten horen.’
is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over identiteit, polarisatie en extremisme.
Een man maakt een dansje op het ritme van de tekst die naar hem wordt gescandeerd: ‘Kin-der-moordenaars! Kindermoordenaars!’ Hij staat zondagochtend in de rij voor het symposium ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (Cidi). Enkele tientallen Pro-Palestina-activisten schreeuwen de bezoekers toe voor de deur van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam-Oost.
‘Vieze genocidale monsters, fuck you!’, roept een vrouw die zegt dat haar ‘actienaam’ Juanita is. Waarom staat ze hier? ‘Omdat het Cidi een propagandamachine is van Israël in Nederland. Het is ongehoord dat ze hier een feestje vieren terwijl Israël genocide pleegt.’
Ze vertelt dat de hele groep activisten straks naar het Malieveld in Den Haag gaat, waar mensen in rood gekleed een rode lijn vormen door de binnenstad, uit protest tegen het geweld in Gaza. Het zal een van de grootste demonstraties worden in Nederland van de laatste decennia.
Niet iedereen reageert zo luchtig als de dansende man op het protest. Een oudere man stormt boos op de demonstranten af als iemand hem voor ‘nazi’ uitscheldt, de politie trekt hem weg. ‘Het is belachelijk’, zegt bezoeker Maja Mischke over de demonstranten. ‘Het zijn net kinderen. Ze weten van niets. Het is massahysterie.’
De reden dat ze hier vandaag is? ‘Ik ben een zionist’, zegt Mischke met een ironische stem en aanhalingstekens in de lucht. ‘Nee hoor, ik kom vooral voor de sprekers Ayaan Hirsi Ali en Douglas Murray. Het is belangrijk om in deze tijd een tegengeluid te laten horen.’
Het is juist vanwege deze namen dat de tegendemonstranten zeggen dat de sprekers betrokken zijn ‘bij het goedpraten van apartheid en grootschalig geweld tegen het Palestijnse volk’. Zo juichte Murray, een Britse conservatieve publicist, onlangs het plan van Donald Trump toe om de Gazastrook om te bouwen tot de Rivièra van het Midden-Oosten en zo twee miljoen Palestijnen te verdrijven. Hij vindt dat de Palestijnen verantwoordelijk zijn voor de daden van Hamas.
Binnen zijn de megafoons van de activisten nog steeds te horen tijdens de eerste toespraken. ‘Buiten is het gezellig’, zegt Naomi Mestrum, directeur van het Cidi. ‘Waarschijnlijk zijn ze de overwinning van Israël op het Songfestival aan het vieren.’ De Israëlische zangeres Yuval Raphael kreeg een avond eerder de meeste punten via de publieksstemming en werd tweede.
Over het leed in Gaza zijn sprekers en bezoekers hier eensgezind: ja, dat is vreselijk, maar Hamas kan vandaag nog de oorlog beëindigen door de gijzelaars vrij te laten en de wapens neer te leggen.
Het jubileum van het Cidi werpt licht op een bijzondere historische parallel. De oprichters maakten zich in 1973 zorgen, omdat ze voelden dat de sfeer in Nederland jegens Israël was omgeslagen na de Jom Kipoeroorlog. Vijftig jaar later voltrekt zich weer zo’n kentering in de publieke opinie. Bijna zes op de tien Nederlanders vindt inmiddels dat de militaire reactie van Israël op de aanvallen van Hamas buitenproportioneel is, bleek uit een Ipsos-peiling in april.
Dat wil niet zeggen dat de lobby van het Cidi de afgelopen jaren vijftig jaar niet succesvol was. Dankzij met name nauwe contacten met de VVD is het Israëlisch geluid al decennialang zeer goed vertegenwoordigd in opeenvolgende Nederlandse kabinetten.
Ook vandaag zitten er meerdere politici en bewindslieden in de zaal, onder wie vicepremier Mona Keijzer (BBB). Met een videoboodschap trapt premier Dick Schoof het programma af. Hij roept Hamas daarin op de 58 overgebleven gijzelaars vrij te laten én zegt dat Israël de blokkade van hulpgoederen in Gaza moet opheffen.
Naast de lobbytak heeft het Cidi ook een andere belangrijke functie: het bestrijden en monitoren van antisemitisme in Nederland. ‘Die twee takken gaan niet altijd samen’, zegt Mestrum in haar openingswoordje.
Sinds het oplaaien van het oorlogsgeweld in Gaza ligt het Cidi geregeld onder vuur, omdat die twee functies met elkaar zouden bijten. Zo was er begin vorig jaar een rel op de Hogeschool Utrecht omdat het Cidi een collegereeks organiseerde over de Holocaust, waarbij ook een link werd gelegd met het actuele conflict. ‘Je laat Shell toch ook geen lezingen geven over klimaatverandering?’, zei een docent-onderzoeker toen in de Volkskrant.
Het sentiment in de zaal helt zondag ver naar rechts. De sprekers in het KIT benoemen vooral de gevaren van de radicale islam en het risico van een te tolerante houding daartegen. ‘Massa-moslimimmigratie heeft de steun voor Israël doen afbrokkelen’, zegt Hirsi Ali.
Tijdens haar geopolitieke verhaal lijkt de aandacht iets te verslappen, maar zij krijgt een daverend applaus als zij in het vragenrondje achteraf zegt: ‘Links heeft de vrouwenrechten in de steek gelaten, links heeft de vrijheid van meningsuiting in de steek gelaten en links heeft de Joden in de steek gelaten!’
Nog enthousiaster is het publiek na de toespraak van Loay Alshareef, een Saoedi-Arabische influencer en vredesactivist, die vertelt dat hij als kind werd geïndoctrineerd tot antisemiet. Na een verblijf bij een Joods gastgezin in Parijs beterde hij zijn leven. ‘Ik heb onwetendheid verslagen met feiten en de waarheid, en ik zal blijven strijden, wat er ook gebeurt.’
Alshareef waarschuwt dat migranten misbruikmaken van het liberale systeem in Nederland en zegt dat er in Verenigde Arabische Emiraten, waar hij woont, veel harder tegen extremisme en intimidatie wordt opgetreden. Hij krijgt de eerste staande ovatie van de dag.
Tijdens een lunch van wraps en couscous worden de sprekers nabesproken. ‘Ik vond het heel positief en verbindend’, zegt Annette de Bruijne. ‘En erg goed dat er meerdere niet-Joodse sprekers waren’, zegt Franca Klaus. ‘Het had een nuance die ik mis in het verharde debat.’
De Bruijne: ‘Hierbinnen is het veilig, maar buiten niet.’ Ze wijst op het speldje van de Israëlische vlag op haar revers. ‘Die doe ik straks af. Ik wil geen klap voor m’n kop krijgen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant