De eerste exitpolls in Roemenië wijzen Nicusor Dan aan als mogelijke winnaar van de presidentsverkiezingen. Hij krijgt ongeveer 54 procent van de stemmen. Roemenen gingen in groten getale naar de stembus.
is correspondent Centraal- en Oost-Europa van de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Simion kreeg 45 procent van de stemmen, een forse achterstand. Maar het blijft spannend en het is zondagavond nog te vroeg om definitieve uitspraken te doen. De exitpolls geven een indicatie van 19.00 Roemeense tijd, twee uur voor de stembussen sloten. Ook nemen ze de diaspora, goed voor 14 procent van de stemmen, niet mee.
Daarnaast kunnen exitpolls er naast zitten in Roemenië, bleek bij de eerste ronde op 4 mei en de verkiezingen daarvoor. In de nacht van zondag op maandag zal de uitslag beter in beeld raken. Desondanks zijn de exitpolls een flinke opsteker voor Dan, die in de eerste ronde 21 procent van de stemmen kreeg.
Wat wel duidelijk is: de opkomst is buitengewoon hoog. Twee weken geleden bracht iets meer dan de helft van de kiesgerechtigde Roemenen zijn stem uit, vergelijkbaar met eerdere verkiezingen. Nu is dat ongeveer 65 procent, de hoogste opkomst sinds 2000.
Ook de diaspora, zoals de omvangrijke Roemeense gemeenschap over de grens wordt aangeduid, ging massaal stemmen. Stembussen in het buitenland openden op vrijdag, zondagavond hadden daar 1,6 miljoen mensen gestemd: bijna een verdubbeling van de eerste ronde.
Analisten stellen dat een hogere opkomst in het voordeel van Dan kan werken, als teken dat gematigde kiezers zich mobiliseren om Simion buiten de deur van het presidentieel paleis in Boekarest te houden. Aanvankelijk had Simion een voorsprong in de peilingen, maar Dan liep op hem in. Afgelopen dagen suggereerde Simion – zonder enig bewijs – dat deze verkiezingen niet eerlijk zullen verlopen, een signaal dat hij mogelijk de uitslag in twijfel trekt als hij verliest.
De hoge opkomst toont het belang van deze verkiezingen voor de Roemenen. Het land staat op een kruispunt. Simion propageert een trumpistische agenda en een nationalistisch beleid dat Roemenië dreigt te isoleren van zijn internationale partners in de EU en de Navo. Dan bepleit een pro-Europese koers, waarbij het land sterk verankerd blijft in de internationale verbanden waarvan het deel uitmaakt.
De Roemeense president heeft een belangrijke rol in het defensie- en buitenlandbeleid. Ook voor buurland Oekraïne is de uitslag van belang: Simion wil de hulp aan het land in oorlog stopzetten.
Onder de bevolking is steun voor de EU en de Navo overigens onverminderd hoog in Roemenië. In essentie zijn deze presidentsverkiezingen vooral een afrekening met de politieke elite in het land, doordesemd van corruptieschandalen en niet in staat economische problemen het hoofd te bieden. Met name de steun voor de sociaaldemocratische PSD en liberale PNL, die vrijwel dertig jaar onafgebroken het politieke beeld van Roemenië bepaalden, brokkelde afgelopen maanden af.
Roemenië heeft een roerige periode achter de rug. De presidentsverkiezingen in november werden gewonnen door de ultranationalist Calin Georgescu. Nadien bleek dat hij een gemanipuleerde campagne voerde op sociale media als TikTok; de veiligheidsraad sprak vermoedens uit van Russische inmenging. Daarop werden de verkiezingen geannuleerd. Georgescu werd uitgesloten van deelname aan de nieuwe verkiezingen. Deze zondag maakten de Roemeense autoriteiten opnieuw melding van desinformatiecampagnes op het web, en wees daarbij naar Rusland.
Georgescu werpt, hoewel afwezig, een lange schaduw over deze verkiezingen. Simion kan rekenen op de steun van Roemenen die vinden dat ‘hun’ kandidaat is kaltgestellt door de gevestigde macht, en hij heeft gezworen Georgescu premier te zullen maken.
Behalve Simion is ook Dan een politiek buitenbeentje, een kandidaat die zich scherp uitspreekt over corruptie en het doormodderende establishment van het land. Hoe de afrekening met dit establishment gestalte krijgt en in welk politiek vaarwater Roemenië komende periode terechtkomt, zal echter afhangen van de definitieve uitslag op maandag.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant