Joakim Medin, de Zweedse journalist die bijna twee maanden gevangen zat in Turkije, is vrijdag vrijgelaten en op weg naar Zweden. Hij haalde zich met zijn vele artikelen over de Koerdische kwestie de woede op de hals van de Turkse autoriteiten.
is correspondent in Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Hij woont in Stockholm.
‘Journalistiek is geen misdaad, in geen enkel land’, schrijft de Zweedse journalist Joakim Medin begin april vanuit een Turkse gevangenis op een briefje. Het is het eerste teken van leven van Medin (40), die op 27 maart op de luchthaven van Istanbul is aangehouden.
Medin is naar Turkije gegaan om verslag te doen van protesten na de arrestatie van de burgemeester van Istanbul, een van de belangrijkste politieke tegenstanders van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Nu wordt hij aangeklaagd voor belediging van de president en lidmaatschap van een terroristische organisatie. Het bewijs: zijn artikelen, foto’s en boeken.
De zaak zorgt voor veel woede en verontwaardiging in Europa. De Zweedse regering zegt alles te doen om Medin vrij te krijgen en ook het Europees Parlement verklaart zich solidair met de journalist. Vrijdagavond brengt de Zweedse premier Ulf Kristersson het verlossende woord: ‘Hard werken in relatieve stilte heeft zijn vruchten afgeworpen. Joakim Medin is onderweg van Turkije naar Zweden. Hij zal over een paar uur landen’, aldus Kristersson op X.
Medin staat in eigen land bekend als een gedegen onderzoeks- en buitenlandjournalist. Hij werkte als freelancer voor Zweedse kranten en voor buitenlandse media als BBC, Der Spiegel en Vice. De afgelopen tien jaar schreef hij voornamelijk voor de links georiënteerde krant Dagens ETC.
Een artikel in ETC vormt de basis voor de eerste aanklacht. De Turkse aanklager beweert dat Medin de Turkse president heeft beledigd met dat artikel over een anti-Erdoganprotest van een Koerdische actiegroep in Stockholm in 2023, waarbij een pop van Erdogan ondersteboven aan een brug werd gehangen. Medin was niet bij het protest, maar schreef er wel over. Reguliere journalistiek, maar niet volgens de Turkse rechter. Begin mei is Medin veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf van elf maanden.
Medin wordt daarnaast aangeklaagd voor deelname aan de Koerdische verzetsbeweging PKK, die door Turkije maar ook door de EU als een terroristische organisatie wordt gezien. De strijd tussen de Turkse staat en de PKK, die meer zelfbeschikking wil voor de Koerden, zorgt al ruim veertig jaar voor geweld en instabiliteit in Turkije. Opmerkelijk detail: deze week werd bekend dat de PKK zichzelf gaat opheffen.
Voor analisten is het gissen wat Turkije met de arrestatie wil bereiken. Twee jaar geleden onderhandelden Zweden en Turkije over het Zweedse Navo-lidmaatschap. Zweden deed toen vergaande concessies, zoals het intrekken van steun aan Koerdische groepen in Syrië. ‘Ik denk niet dat Turkije iets van Zweden nodig heeft’, zegt Medins hoofdredacteur Andreas Gustavsson. ‘Ik denk dat Turkije al langer geprovoceerd is door Joakims journalistiek. Het lijkt erop alsof ze hem al jaren volgen.’
Medin groeide op in Göteborg en ging studeren in Uppsala met het idee leraar te worden. Tijdens zijn studietijd zette hij zich in voor internationale solidariteit en mensenrechten. Hij voer mee op een schip met hulpgoederen voor Gaza en schreef opinieartikelen over de onderdrukking van de Koerden.
Als journalist is hij geen activist meer, zegt hij in 2015 tegen het mediablad Journalisten. ‘Mijn interesse in mensenrechtenkwesties is een drijfveer in mijn werk. Als het om de Koerden gaat, denk ik dat het journalistiek van belang is om de historische onderdrukking te beschrijven.’
Medin is een productieve journalist en schrijver, die zich sinds zijn eerste klus in Honduras in 2009 (staatsgreep), specialiseert op buitenlandsverslaggeving. Hij reist vaak naar Hongarije en is in de Oekraïense hoofdstad Kyiv als Rusland in 2022 het land binnenvalt. Hij schrijft boeken over uiteenlopende onderwerpen, zoals Zweedse sekstoeristen in Thailand en het effect van corona op kinderen.
In Syrië, dat vanaf 2012 door oorlog wordt verscheurd, richt Medin zich vooral op de Koerden en hun strijd tegen IS. Hij ziet hoe de stad Kobana door IS belegerd wordt en is erbij als Syrisch-Koerdische troepen de Jezidi’s bevrijden van seksuele slavernij. Medin bouwt goed contacten op met de Koerdische groepen. Als hij tijdens een van zijn bezoeken aan Syrië door het regime gevangen wordt gezet, kidnappen Koerdische strijders een Syrische legerofficier om onderhandelingen af te dwingen. Na 10 dagen in de cel, waar hij hoort hoe gevangenen worden gemarteld, komt hij vrij.
Terug in Zweden bijt hij zich vast in de Koerdische kwestie. Dat is ook voor Zweden relevant, omdat er relatief veel Koerdische vluchtelingen asiel aanvragen. Daarmee komt Turkije ook onder Medins vergrootglas te liggen. Zo schrijft hij in opdracht van een denktank een kritisch onderzoeksrapport over de vervolging van Turkse journalisten en activisten na de mislukte staatsgreep van 2016. De titel: Hoe Erdogan de democratie wurgt.
In 2021, nog voor Zweden bij de Navo wil, ontdekt Medin dat de Zweedse veiligheidsdienst Säpo een lijst bijhoudt met tientallen Koerden die als veiligheidsrisico worden bestempeld. De dienst houdt de redenen vaak geheim, wat het voor de betrokkenen onmogelijk maakte zichzelf te verdedigen. ‘Dit heeft ertoe geleid dat Koerden geen asiel kregen, het Zweedse staatsburgerschap misliepen of het land werden uitgezet’, schrijft Medin. Zijn boek over deze kwestie wordt in 2023 genomineerd voor een van de belangrijkste journalistieke prijzen in Zweden.
‘Misschien dat dit laatste onderzoek de druppel was voor de Turken’, zegt hoofdredacteur Gustavsson. ‘ Het kan ook een boodschap zijn voor andere journalisten die schrijven over de Turkse oppositie of de Koerden: pas op.’
Medin, een liefhebber van geschiedenis en in het bijzonder van de Vikingtijd, is getrouwd met collega Sofie Axelsson. Ze is zeven maanden zwanger van hun eerste kind. Volgens Gustavsson hield Medin zich tot het einde sterk. ‘We schreven brieven naar elkaar, dus ik was goed op de hoogte. Hij at goed, trainde en bereidde zich voor op zijn zaak. Maar natuurlijk wilde hij heel graag naar huis.’
3x Joakim Medin
Na twee weken in de gevangenis mocht Medin tien minuten met zijn vrouw bellen. ‘Hij was zoals altijd. Hij klonk vrolijk, kon lachen. En ik kon hem een beetje plagen’, aldus Axelsson in een interview met ETC.
Medin en Axelsson delen een liefde voor wandelen in de natuur. ‘Hij is zo’n nerd over alles’, aldus zijn vrouw. ‘Als het op wandelen aankomt, moet hij precies de juiste uitrusting hebben.’
Ook nadat hij in 2015 gevangen was genomen, ging hij terug naar Syrië. ‘Zoveel mensen hebben me gemaild om me te bedanken voor mijn verslaggeving. Het is een verantwoordelijkheid. Ik moet doorgaan’, aldus Medin.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant