Nu zijn hulporganisatie UNRWA niet in Gaza mag werken, vertelt directeur Sam Rose zoveel mogelijk mensen – politici, met name – over de gruwelijke realiteit van de Palestijnen in hongersnood. ‘Het is moeilijk te bevatten dat zoveel leed kan plaatsvinden zonder dat iemand iets doet.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël, het Midden-Oosten en België.
Het is ongemakkelijk, zegt Sam Rose (51) nadat hij een glas sodawater met gember en appel heeft besteld. Een paar weken geleden zat hij nog in het oorlogsgebied als UNRWA’s Gaza-directeur, en eigenlijk is Rose met zijn hoofd nog steeds daar.
‘Ik heb permanent contact met onze mensen en zie mijn Palestijnse collega’s met de dag magerder worden’, vertelt hij in een Haagse lunchroom. ‘Vanmorgen hoorde ik dat een lerares die voor ons werkt samen met drie van haar kinderen is gedood bij een bombardement. Daarmee omgaan, en tegelijkertijd naar een menukaart kijken en denken: goh, wat lekker allemaal, wat zal ik eens nemen? Dat voelt heel erg vreemd.’
Is het een schuldgevoel?
‘Nee, dat is het zeker niet. Maar het is bizar dat die twee totaal verschillende realiteiten tegelijkertijd kunnen bestaan.’ Rose wijst om zich heen, naar de gevulde tafels waar broodjes en sapjes worden neergezet. ‘Dit hier is echt. Wat er in Gaza gebeurt is echt. En bij mij lopen die twee dwars door elkaar heen.’
U heeft het grootste deel van de oorlog in Gaza doorgebracht – een gebied waar u al meer dan twintig jaar komt. De realiteit daar lijkt voor iedere buitenstaander volstrekt onwerkelijk.
‘Het is bizar welke dingen je dan normaal gaat vinden. Je gaat naar je werk en je ziet auto’s in vlammen opgaan en hoort de drones en bombardementen. Je ziet hoe mensen dode lichamen wegdragen in witte lakens, terwijl er een straat verderop kleine kinderen met jerrycans in de rij staan te wachten op water. Dat is daar allemaal heel gewoon.
‘Begrijp me niet verkeerd, het is natuurlijk niet normaal, maar het gaat deel uitmaken van je dagelijkse leven. Zo werkt het ook voor de inwoners: je moet proberen jezelf in die horror overeind te houden. Er kwam bijvoorbeeld iemand een paar uur te laat, die zei: ‘Sorry voor de vertraging, maar bij een bombardement zijn mijn zus en twee van haar kinderen omgekomen, dus ik was in het ziekenhuis en heb haar andere kinderen onder mijn hoede genomen.’ Zo’n man probeert, ondanks die slachting, dezelfde dag toch naar zijn werk te gaan om wanhopig iets van structuur te behouden.’
Hoezeer zijn hart ook bij Gaza ligt, Sam Rose kan niet meer terug naar het gebied. Eind januari werd een nieuwe Israëlische wet van kracht die bepaalt dat UNRWA, de VN-hulporganisatie voor Palestijnen, niet meer mag werken op terrein dat Israël als zijn eigen grondgebied beschouwt.
Daarnaast is elke vorm van contact tussen UNRWA en Israëlische instanties verboden, ook met bijvoorbeeld de soldaten die de grensovergang met Gaza beheren. Rose wist dus dat hij, zodra hij vertrok om zijn eigen gezin in Groot-Brittannië weer eens te zien, niet meer naar binnen zou mogen.
Het voelt machteloos, zegt hij, maar hij kan in elk geval zijn verhaal aan politici vertellen, in de hoop dat regeringen Israël onder druk zetten om weer hulpgoederen binnen te laten. ‘Mensen verhongeren, en aan de grens staan eindeloze rijen vrachtwagens vol voedsel.’
U kon uw verhaal echter niet kwijt in het Nederlandse parlement.
‘Ik was uitgenodigd om voor de parlementaire commissie Buitenlandse Zaken te spreken, maar daarover moest eerst worden gestemd door de commissieleden. Uiteindelijk waren er niet genoeg stemmen om het door te laten gaan.
‘Daar wil ik niet direct conclusies aan verbinden, want vorig jaar bijvoorbeeld heeft een collega van mij ook met uiterst rechtse Nederlandse politici gesproken. De kwestie ligt gevoelig, maar we worden dus niet per se geweerd. Bovendien spreek ik hier nog steeds verschillende parlementariërs op persoonlijke titel.’
Wat kunt u vertellen dat zij nog niet weten?
‘We moeten mensen die invloed uitoefenen, zoals politici, blijven vertellen wat we in Gaza zien. We moeten op de kwestie blijven hameren en regeringen eraan herinneren welk raamwerk er voorhanden is om actie te ondernemen. Het is moeilijk te bevatten dat zoveel leed kan plaatsvinden zonder dat iemand iets doet, en er kan alleen iets veranderen door druk van buitenaf – of door druk binnen Israël zelf natuurlijk.
‘We kunnen niet wachten op uitspraken van internationale gerechtshoven omdat die wielen ongelofelijk langzaam draaien. De Palestijnen die nu honger hebben en de Israëlische gijzelaars die nu vastzitten hebben geen tijd om daarop te wachten.’
De Israëlische president Isaac Herzog, binnen Israël een gematigde stem, noemde de hongersnood in Gaza tijdens zijn bezoek aan Duitsland ‘valse informatie en psychologische oorlogsvoering van Hamas’. Wat doet dat met u?
‘Dat is schokkend en pijnlijk. Elke hulporganisatie die in het gebied actief is, slaat alarm. Als Israël weigert om organisaties als de VN en het Internationale Rode Kruis te geloven, dan zouden ze journalisten moeten binnenlaten zodat deze kunnen onderzoeken of er nog voedsel is, en of er inderdaad nog hele voorraden in handen van Hamas zijn, zoals door de Israëlische regering wordt beweerd.
‘Wij, de hulporganisaties, hebben geen enkele eigen agenda en verwelkomen elke onafhankelijke ooggetuige. Maar ook journalisten worden door Israël geweerd.’
Dan is er het jongste Israëlische plan om de volledige bevolking van Gaza naar het zuiden van de Gazastrook te drijven, en hun daar, in nog te bouwen tentenkampen, elke week een voedselpakket te geven. Hulporganisaties, ook de VN, verzetten zich en weigeren mee te werken. Maar is het niet beter dan niets, wat nu het geval is?
‘Het is een onzalig plan dat ingaat tegen alle humanitaire basisprincipes: twee miljoen mensen worden gedwongen ontheemd, en vervolgens bepaalt één van de strijdende partijen wie van hen er voedsel krijgt, waardoor voedsel als drukmiddel kan worden gebruikt. Daar kunnen we niet aan meewerken.
‘De Amerikaanse bedrijven die met Israël zouden onderhandelen om de hulp te mogen distribueren, hebben al aangegeven de capaciteit te hebben om maximaal één miljoen mensen te voeden. Wij, UNRWA, hebben de infrastructuur om alle Gazanen te helpen. Laat ons dat doen. Laat voedselhulp toe.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant