is techredacteur van de Volkskrant, gespecialiseerd in de impact van kunstmatige intelligentie op de maatschappij.
Wie geregeld op sociale media als X verkeert, zal het zijn opgevallen: de grote hoeveelheid mensen die chatbots de rol van scheidsrechter geven in de strijd tussen waar en onwaar. Komen de kemphanen er niet uit? Vraag Grok (Musks eigen chatbot) of ChatGPT hoe het zit.
Die trend neemt zorgelijke proporties aan. Een illustratief voorbeeld is de foto van het uitgemergelde meisje in Gaza die prominent in de Volkskrant stond. De eerste aanval op de waarheid kwam van Telegraaf-columnist Leon de Winter, die de foto kwaadaardig en manipulatief vond. De beste reactie daarop kwam trouwens van De Betrouwbare Mannetjes, die de merkwaardige column van De Winter inzetten voor een denkbeeldige eindexamenopgave.
De tweede golf leek een stuk beter onderbouwd en daardoor lastiger te weerleggen. Komt deze baby wel uit Gaza, vroeg een gebruiker van X aan ChatGPT. De chatbot zou vervolgens hebben gezegd: ‘De foto die je hebt gedeeld toont een ernstig ondervoed kind in JEMEN.’
Het is de vraag of ChatGPT dit echt heeft gezegd, maar het zaadje van de twijfel was al zorgvuldig gezaaid. ‘Die Volkskrant nou toch weer’, luidde het belerende commentaar van de X’er met in zijn profiel de tekst: ‘Islam is nazisme en Israël de ultieme morele lakmoesproef. Mensen geloven wat ze willen, maar de waarheid is tenslotte nooit vrijblijvend.’
Frits Barend wist genoeg. ‘Kortom geen journalistiek maar propaganda’, vatte hij de tweet voor zijn ruim 28 duizend volgers samen. De schuldige was gevonden: de Volkskrant. Het bewijs: een raaskallende chatbot dan wel een liegende islamhater op X.
Twitter bericht wordt geladen...
Of de schuldige nou ChatGPT was of iemand die het antwoord verzon, doet er eigenlijk al niet meer toe. Veel mensen geloven chatbots blindelings. Ik schreef er al eerder over op deze plek. Chatbots brengen hun antwoorden zo overtuigend dat ze voor velen wel waar moeten zijn. Maar in de basis zijn het voorspellingsmachines, geen waarheidsvinders.
Dat veel mensen chatbots serieuzer nemen dan onafhankelijke en professionele journalisten is verontrustend. Misschien moeten media beter hun best doen met uitleggen hoe ze tot hun keuzen komen en waar ze hun informatie vandaan halen.
In het geval van het meisje was dat trouwens duidelijk. De foto van persbureau Getty kwam wel degelijk uit Gaza, legde Nieuwscheckers voor de zekerheid nog maar eens omstandig uit. Maar deze factcheck zal Frits Barend niet hebben bereikt. Of hij haalt zijn schouders erover op en mompelt dat de Volkskrant, Getty en Nieuwscheckers allemaal onder één perfide antisemitisch hoedje spelen.
De behoefte om naar chatbots te grijpen als alternatief voor de steeds meer door commercie verpeste rij linkjes van Google is overigens goed te begrijpen. Maar gebruik daarvoor dan liever een nieuwe zoekmachine als Perplexity. Ook die geeft AI-samenvattingen, maar wél met duidelijke bron.
En blijf kritisch nadenken. Geloof niemand blindelings. De Volkskrant niet, en chatbots al helemaal niet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant