Als de radicaal-rechtse George Simion zondag de Roemeense presidentsverkiezingen wint, breidt het populistische blok in de Europese Unie zich verder uit. Europa moet waakzaam blijven om de interne cohesie te bewaren.
Aankomende zondag dreigt het autoritair populistisch blok in de Europese Unie versterkt te worden, als George Simion de presidentsverkiezingen in Roemenië wint. In dat geval krijgen de Hongaarse premier Viktor Orbán en de Slowaakse premier Robert Fico gezelschap van een voormalige hooligan die tegen steun aan Oekraïne is en de Europese waarden als democratie en rechtsstaat op losse schroeven zet. Hopelijk zal de liberale burgemeester van Boekarest, Nicusor Dan, Simion de pas afsnijden.
In Polen wordt zondag de eerste ronde van de presidentsverkiezingen gehouden. Daar lijkt de burgemeester van Warschau Rafal Trzaskowski, partijgenoot van premier Donald Tusk, te gaan winnen – ook omdat Karol Nawrocki van de radicaal-rechtse partij PiS een slechte campagne voert. Hij raakte in opspraak omdat hij een appartement van een kwetsbare bejaarde leek zou hebben afgetroggeld.
Winst voor Trzaskowski zou de politieke slagkracht van de liberaal Tusk aanzienlijk vergroten, omdat de zittende, aan PiS gelieerde president Andrzej Duda zijn veto uitsprak over belangrijke wetsvoorstellen van de regering.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Toen Polen (2004) en Roemenië (2007) tot de Europese Unie toetraden, gingen de meeste mensen ervan uit dat beide landen zich automatisch zouden ontwikkelen tot liberale democratieën naar West-Europees model. Het liep echter heel anders.
Zowel in West- als in Oost-Europa staat de liberale democratie onder druk, mede door de emigratie van Oost-Europeanen naar het Westen. Veel kiezers in het Westen vinden dat er te veel immigranten zijn, terwijl het Oost-Europese platteland leegliep en relatief arm en zonder veel vooruitzichten achterbleef.
Opvallend bij de Roemeense verkiezingen is de grote steun voor Simion onder Roemeense werknemers in West-Europa. We willen niet langer de slaven van Europa zijn, zei een Roemeense arbeider in Nederland deze week in de Volkskrant. Simion belooft ze een welvarend Roemenië, waardoor ze niet meer in het buitenland hoeven te werken, vaak tegen een laag loon en onder slechte omstandigheden.
Met zijn Trump-achtige opschepperij zal Simion deze belofte niet kunnen waarmaken. Maar net als in andere Europese landen heeft een verlies aan vertrouwen in de gevestigde, pro-Europese orde geleid tot oplevend nationalisme.
Voor de EU zou winst van Simion een probleem zijn. Maar Roemenië heeft het geld van de EU hard nodig. Simion beseft dat en probeert zich nu voor te doen als een Roemeense variant van Giorgia Meloni, de Italiaanse premier die zich na een felle verkiezingscampagne ontpopte tot een constructieve en graag geziene gast in Brussel.
De EU moet echter waakzaam blijven. Politici als Orbán, Fico en Simion proberen van twee walletjes te eten: ze voeren hun eigen nationalistische koers, terwijl ze profiteren van de subsidies en de economische voordelen van de EU. De EU moet daar hard tegen optreden. Wie economisch wil profiteren van Europa, moet zich ook conformeren aan Europa als democratische waardengemeenschap.
Dat is een kwestie van eerlijkheid, maar ook van strategie. In een wereld waarin autocraten in opmars zijn, kan Europa alleen terugvechten als het zijn interne cohesie behoudt en de waarden van democratie en rechtsstaat verdedigt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant