Vladimir Medinski gaat in Istanbul – opnieuw – namens de Russen in gesprek met de Oekraïense delegatie. Deze ‘Oekraïner met een Sovjetpaspoort’ pakt de draad op waar hij die in 2022 achterliet: met eisen waar Kyiv nooit aan wil en kan voldoen.
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
De benoeming van Vladimir Medinski als hoofd van de Russische delegatie in Istanbul heeft zowel in Rusland als Oekraïne de hoop op succes in de beoogde Russisch-Oekraïense onderhandelingen danig getemperd. Met de aanstelling heeft het Kremlin het signaal ‘terug naar af’ afgegeven. Volgens Moskou moeten de onderhandelingen worden opgepakt waar ze in het voorjaar van 2022 zijn gebleven, maar dan wel met inachtneming van ‘de huidige realiteit’.
‘We maken ons op voor serieus en professioneel werk’, schreef Medinski meteen na aankomst in Turkije op zijn Telegramkanaal. ‘Het doel van de door Vladimir Poetin voorgestelde rechtstreekse onderhandelingen is een langdurige en duurzame vrede, waarbij de oorspronkelijke oorzaken van het conflict worden weggenomen.’
Daarmee geeft Medinski eens te meer aan dat de beoogde onderhandelingen geenszins ‘zonder voorwaarden’ zijn, zoals Poetin suggereerde in de nacht van zaterdag op zondag. Met die ‘oorspronkelijke oorzaken’ grijpt Moskou terug op de eisen die Poetin al bij de inval in 2022 formuleerde; demilitarisering en ‘denazificatie’ van Oekraïne, plus het definitief afzien van het Navo-lidmaatschap.
Nog een voorwaarde, die meteen na Poetins voorstel nog eens werd onderstreept door zijn adviseur Joeri Oesjakov, is dat in de onderhandelingen rekening wordt gehouden met de nieuwe realiteit: dat Rusland vier oostelijke provincies van Oekraïne heeft geannexeerd en daarover niet meer te praten valt.
De Russische delegatieleider Medinski kent Oekraïne goed: hij is er geboren. Reden voor hem om meermaals zijn ‘grote liefde’ voor Oekraïne te betuigen. ‘Oekraïne is een onlosmakelijk onderdeel van de ‘Russische wereld’’, aldus Medinski. De Russische inval van 2022 omschreef hij als een poging Oekraïne ‘te redden’. Hij noemt zichzelf ‘een Oekraïner met een Sovjetpaspoort’.
Als zoon van een legerarts kwam Medinski in 1970 ter wereld in het stadje Smila in de provincie Tsjerkasy. Later verhuisde hij met zijn ouders naar Moskou, waar hij ging studeren aan de diplomatenopleiding MGIMO. Medinski liep stage op de Sovjetambassade in Washington, juist op het moment dat de Sovjet-Unie ophield te bestaan.
Hij studeerde af als politicoloog. Volgens critici heeft hij zich daarbij schuldig gemaakt aan plagiaat. Medinski schreef ook een geschiedkundig proefschrift, dat door verschillende historici werd neergesabeld. Dat verhinderde hem niet snel naam te maken met boeken en televisieprogramma’s waarin hij ‘mythen over Rusland’ probeerde te ontkrachten.
Die bekendheid leidde tot zijn benoeming als minister van Cultuur (2012-2020). Daarna werd hij hij adviseur van Poetin, en sinds begin dit jaar is hij voorzitter van de Russische Schrijversbond.
In 2022 benoemde Poetin Medinski tot hoofd van de Russische onderhandelingsdelegatie, die eerst in Belarus en later in Turkije meermaals met de Oekraïners om de tafel zat. Die gesprekken begonnen al snel na het begin van de vijandelijkheden op 24 februari van dat jaar, terwijl Russische troepen al tot aan de poorten van Kyiv waren opgerukt.
Net als nu zei de Oekraïense president Volodymyr Zelensky dat hij bereid was tot directe gesprekken met Poetin. Die ging daar niet op in en stuurde net als nu een lage delegatie, geleid door zijn voormalig minister van Cultuur.
De onderhandelingen liepen nog datzelfde voorjaar dood. Volgens het Kremlin lag er een principeakkoord, waarbij Oekraïne onder meer beloofde neutraliteit te betrachten, met in ruil daarvoor veiligheidsgaranties van een reeks westerse landen en van Rusland.
Dat het akkoord er niet kwam, komt volgens de Russische lezing doordat de toenmalige Britse premier Boris Johnson zijn collega Zelensky maande door te vechten in plaats van te onderhandelen. Medinski sprak over ‘meesters in het Westen’ die de gesprekken beïnvloedden.
De werkelijkheid is genuanceerder. Het ‘akkoord’ waar Poetin meermaals naar heeft verwezen, was een Russische variant. Dat behelsde onder meer dat Rusland in feite vetorecht zou krijgen over het verlenen van militaire hulp aan Oekraïne door westerse landen.
De ontwerptekst van Medinski negeerde ook dat voor het bereiken van een neutrale status van Oekraïne een grondwetswijziging, en dus een referendum nodig is. Daarvoor moeten eerst de gevechten worden gestaakt. Daarvan was toen, net als nu, geen sprake.
Los van de realiteit aan de onderhandelingstafel, was er die in Oekraïne. De ontdekking van honderden gedode burgers in Boetsja en Irpin begin april 2022, na de terugtrekking van de Russische troepen, wierp een schaduw over het onderhandelingsproces. Medinski toonde zich van geen kwaad bewust, en schoof de beschuldigingen opzij: ‘De Russische soldaat is organisch, genetisch niet in staat tot datgene waarvan hij wordt beschuldigd. Ik ken de geschiedenis goed.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant