In januari kwam de commissie-Sorgdrager met een vernietigend rapport over het bombardement in het Iraakse Hawija. Maar tijdens het debat donderdag ging het vooral over wat daarin niet kon worden meegenomen: een video van de ravage die tóch niet kwijt bleek te zijn.
In 2015 deden Nederlandse F-16's mee aan een bombardement op een bommenfabriek van IS in het Iraakse Hawija. Maar de explosie die dat bombardement veroorzaakte was veel groter dan gedacht, met tientallen burgerdoden tot gevolg.
Tien jaar na dato probeert de Kamer nog steeds op te helderen wat er tijdens en vooral ná dat bombardement is gebeurd. De speciaal hiervoor ingestelde commissie-Sorgdrager kwam in januari met een flink kritisch rapport: Nederland nam bewust risico's bij het bombardement en de Kamer is jarenlang onjuist en onvolledig geïnformeerd.
Tijdens dat onderzoek kreeg de commissie niet de beelden te zien die de F-16's op de ochtend na het bombardement zouden hebben geschoten. Daarop was de door het bombardement aangerichte ravage goed te zien. Volgens Defensie bestonden die beelden niet meer, kreeg de commissie meermaals te horen.
Maar na media-aandacht en bemoeienis van minister Ruben Brekelmans bleken die beelden toch te bestaan. In onderstaande video kan je de beelden zien.
Nu is de vraag waarom die beelden eerst niet meer 'bestonden'. "Wat een klerezooi is hiervan gemaakt", zei een uiterst kritische Jimme Nordkamp (GL-PvdA). Hij doelde daarbij niet op het onderzoek van de commissie zelf, maar wees op alle fouten die zijn gemaakt rond het geven van informatie aan de Kamer. Volgens het Kamerlid is niet alleen de Kamer geschoffeerd maar ook het vertrouwen in de politieke leiding van defensie aangetast.
Wist de minister ervan, of heeft Defensie deze beelden bewust achtergehouden, vroeg Jimmy Dijk (SP) zich af. Als het aan hem ligt, komt er een speciaal onderzoek waarbij de betrokken personen onder ede worden gehoord. In dit geval moet het volgens de SP-leider wel gaan om een beknopte variant, waarbij de parlementaire enquête niet zo uitgebreid is als bijvoorbeeld die voor het toeslagenschandaal.
De coalitiepartijen zien vooralsnog niks in zo'n onderzoek. Er lopen nog door Brekelmans ingestelde onderzoeken naar die beelden en dat willen zij eerst afwachten. Olger van Dijk (NSC) wees er bijvoorbeeld op dat het onderzoek "eerst zijn beloop moet krijgen". Pas dan gaat NSC kijken "of andere stappen nodig zijn". Ook Brekelmans zelf benadrukte dat het "belangrijk is dat dit goed wordt uitgezocht".
De vraag is ook hoe het nu verder moet met Hawija zelf. De commissie concludeerde al dat Nederland de getroffen Irakezen te laat en te weinig heeft gecompenseerd. Tijdens een speciale vergadering in de Kamer laatst onderstreepten lokale hulporganisaties ook het belang van oprechte excuses vanuit Nederland.
Brekelmans bracht twee maanden geleden excuses over aan de burgemeester van Hawija. Hij gaf aan dat de aanval rechtmatig was, maar dat het "vreselijk" is dat hier "onbedoelde burgerslachtoffers zijn gevallen".
Maar de Kamer is het er nog niet over eens of dat voldoende is. Onder meer D66 roept Brekelmans op naar Irak te gaan om de mensen van Hawija persoonlijk excuses aan te bieden. Maar tegelijkertijd ligt het aanbieden van excuses ook ingewikkeld, omdat er nog een rechtszaak tegen de Staat loopt die nabestaanden en slachtoffers hebben aangespannen.
Sommige partijen, zoals SP en DENK, willen dat de nabestaanden en slachtoffers van het bombardement individueel gecompenseerd worden. Brekelmans had eerder al aangegeven dat dat lastig is om vast te stellen wie daar recht op zou hebben, mede doordat het bombardement al zó lang geleden is. Zij willen daarom liever geld geven aan projecten die Hawija als gemeenschap moeten steunen. Maar hoe dat er precies uit moet zien, is nu nog niet duidelijk.
Ook de coalitiepartijen zien heil in het plan van Brekelmans. Behalve PVV'er Joeri Pool, die de minister eraan herinnerde dat zijn kabinet "juist fors bezuinigt op ontwikkelingshulp". De VVD-minister moet de steun aan Hawija wat de PVV'er betreft daarom maar betalen "van zijn eigen riante salaris".
Source: Nu.nl algemeen