Van broeikasgasmetingen tot gegevens over hiv: belangrijke Amerikaanse onderzoeksdata zijn verdwenen of dreigen in rook op te gaan. Het beleid van de regering-Trump heeft negatieve gevolgen voor Nederlandse wetenschappers. Terwijl instellingen afwachten, helpt een kleine ICT-organisatie onderzoekers waardevolle data veilig te stellen.
De openstaande toegangspoorten van de grijze toren op het Amsterdam Science Park geven niet prijs dat hierbinnen 24 uur per dag supercomputers staan te draaien om belangrijke data te verwerken. Maar na een uitvoerige identiteitscontrole, vele beveiligde deuren en ontbrekende wateraansluitingen wordt dat al duidelijker.
Een tocht door vele gangen eindigt in een opvallend warme kamer. Hier staat geen supercomputer. Je komt in een tl-verlichte ruimte die doet denken aan een meterslange archiefkast. Daarin beweegt een robot heen en weer: zijn mechanische arm struint langs blauwe, groene en gele cassettes.
"Hier staan alle data veilig opgeborgen", zegt innovatiemanager Magchiel Bijsterbosch van SURF. Om wat voor data het precies gaat, hangt hij niet aan de grote klok. "We willen Trump niet op ideeën brengen."
Sinds de Amerikaanse president Donald Trump openlijk de aanval op wetenschappelijke organisaties heeft geopend, draaien de Nederlandse cassettes op volle toeren. Want als het bestand te groot is om bij een universiteit op te slaan, komt het bij SURF terecht.
In totaal is er bij SURF zo'n 100 terabyte aan data binnengehaald, vergelijkbaar met tientallen harde schijven van een moderne computer. Dat klinkt weinig, maar data in getallen en tekst nemen weinig ruimte in beslag. Bijsterbosch: "Ik sla liever te veel op dan te weinig."
Voor Bijsterbosch is data opslaan niet nieuw, maar hij heeft het wel een stuk drukker sinds Trump weer in het Witte Huis zit. De president bezuinigt fors op vrijwel alle wetenschappelijke organisaties in de VS, die juist altijd koplopers zijn geweest. Wetenschappers over de hele wereld maken gebruik van onderzoeksdata uit het land.
Ook in Nederland werken onderzoekers uit allerlei hoeken veel met Amerikaanse data. Dat varieert van sterrenkunde en de medische wereld tot weersvoorspellingen en communicatiewetenschap. Sinds het aantreden van Trump zijn er steeds meer voorbeelden van belangrijke datasets die niet meer bijgewerkt worden of zelfs verdwijnen. Bij universiteiten of de overheid zijn er vooralsnog geen concrete acties op touw gezet om data op grote schaal veilig te stellen. Lees er meer over in ons onderzoek.
SURF is op dit moment de enige die in dat gat springt en wetenschappers weten de organisatie dan ook te vinden. Omdat de situatie onvoorspelbaar is - laatst dreigde een dataset binnen één dag op zwart te gaan - zet Bijsterbosch er vaart achter. Normaal gesproken duurt het enkele weken om een aanvraag goed te keuren, maar nu heeft hij een spoedprocedure opgezet. "Nu kan het binnen 24 uur", zegt Bijsterbosch.
Een goed initiatief, vindt directeur Marileen Dogterom van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Al zou zij liever zien dat het op Europees niveau wordt opgepakt: "Anders zit je straks met allemaal dezelfde kopieën en vergeten we iets anders." Maar Dogterom weet ook dat een Europese operatie in gang zetten geen eenvoudige klus is. Zo'n internationaal verband is er op dit moment nog niet, al zijn er in landen als Duitsland soortgelijke initiatieven.
De mechanische arm zet de informatie op een magnetische tape, rolt die op, schuift omhoog en plaatst de groene cassette op een plankje in de kast. Op die cassette staan nu belangrijke onderzoeksdata opgeslagen. "Een nieuwe techniek, maar eigenlijk heel ouderwets, want het werkt als een videoband", zegt Bijsterbosch.
Die techniek is veilig en bovendien een stuk goedkoper dan een supercomputer (kosten: 20 miljoen) die 24/7 stroom verbruikt en continu gekoeld moet worden. Maar er kleeft ook een nadeel aan de cassettes. Want als je later een keer bij de data op de band wil, moet die wel eerst worden teruggezet op een harde schijf.
SURF wil er vooral zijn om wetenschappers te ondersteunen en bemoeit zich verder niet met de inhoud van hun verzoeken. "Het is niet aan mij om te beslissen welke data de wetenschap nodig heeft", zegt Bijsterbosch. "Ik zit hier alleen klaar om te doen wat nodig is."
Source: Nu.nl algemeen