Tijdens zijn eerste grote bezoek aan het Midden-Oosten slaat Trump Israël over. Bewust. De Amerikaanse president lijkt zijn geduld met president Netanyahu te hebben verloren. De vraag is wat dat betekent voor Gaza.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname.
Terwijl Donald Trump de komende dagen door het Midden-Oosten reist, van Riyadh naar Doha en Abu Dhabi, kijkt Benjamin Netanyahu vanaf de zijlijn toe. Het ontbreken van een tussenstop in Jeruzalem is geen toeval, maar een teken dat de belangen van Israël en de VS in de regio uiteen beginnen te lopen. Ook is het een waarschuwing dat het geduld van de Amerikaanse president inzake Gaza opraakt.
‘Zonder resultaten komt hij niet.’ Dat zouden Amerikaanse diplomaten volgens nieuwszender CNN hebben laten weten aan hun Israëlische collega’s die de opdracht hadden te onderzoeken onder welke voorwaarden Trump wel bereid was Netanyahu te vereren met een bezoek.
De anonieme Israëlische bron die met CNN sprak, concretiseerde niet welke resultaten werden bedoeld. Maar het ging ongetwijfeld over een deal die Trump als overwinning had kunnen presenteren: een vredesverdrag of een staakt-het-vuren. Maar misschien was een helder plan voor het toelaten van humanitaire hulp aan Gaza zelfs voldoende geweest. In plaats daarvan presenteerde Netanyahu eind vorige week plannen voor een nieuw offensief waarmee Israël nagenoeg heel Gaza zou willen inlijven en een einde aan de oorlog nog verder uit zicht zou raken.
De Amerikaanse verwijdering tekende zich al af in de weken voorafgaand aan wat Trump zijn ‘historische terugkeer naar het Midden-Oosten’ noemt, in de vorm van een serie voor Israël onaangename verrassingen. In plaats van gezamenlijk Irans kerncentrales uit te schakelen, waar Netanyahu Trump al maanden om vraagt, stuurden de Amerikanen onderhandelaars naar Teheran. Daar werd de mogelijkheid besproken het Iraanse kernwapenprogramma te beëindigen, maar wel nucleaire energie te blijven gebruiken voor civiele doeleinden – voor Israël absoluut onacceptabel.
Vervolgens sloot Trump volkomen onverwacht een deal met de Houthi’s waarin de door Iran gesteunde terreurgroep uit Jemen beloofde af te zien van aanvallen op Amerikaanse schepen in de Rode Zee, als de Amerikanen zouden stoppen met hun luchtaanvallen. Van het ophouden met raketten afschieten op Israëlische doelen was in de overeenkomst geen sprake.
En afgelopen zondag sloot Amerikaans onderhandelaar Adam Boehler buiten Israël om een deal met Hamas over de vrijlating van Edan Alexander, de laatste levende gijzelaar die behalve de Israëlische ook de Amerikaanse nationaliteit bezat. Hamas zag de vrijlating van Alexander als een geschikte mogelijkheid om de spanning tussen Israël en de VS op te voeren, zo blijkt uit een telefoongesprek dat de The New York Times voerde met Mahmoud Mardawi. Volgens het Hamas-kopstuk zouden de Amerikanen tegen hem hebben gezegd dat de oorlog ‘geen enkele rechtvaardiging meer heeft’.
Trumps verwijdering van Netanyahu en zijn beruchte onvoorspelbaarheid roepen vragen op over Gaza. De linkse Israëlische krant Haaretz schrijft op basis van verschillende anonieme bronnen dat Trump ook hier Netanyahu laat vallen. Volgens de krant zal hij donderdag in Doha een eenzijdig vredesvoorstel doen in de lijn van het plan dat hij in de eerste weken van zijn presidentschap presenteerde: vrijlating van alle nog overgebleven gijzelaars in ruil voor een einde aan de oorlog.
De vraag blijft waarom Netanyahu, die deze deal destijds categorisch afwees en geen enkele interesse lijkt te hebben in vrede, nu wel zou tekenen. Want niets wijst erop dat Trump gebruik wil maken van het enige middel dat de Israëlische regering zou kunnen dwingen tot het ondertekenen van een akkoord: dreigen met het stopzetten van de Amerikaanse militaire steun aan Israël.
Desalniettemin staat Netanyahu wezenlijk zwakker dan in januari, toen hij in het Witte Huis zat te knikken bij Trumps toespelingen op het verdrijven van de Palestijnen uit Gaza. ‘Je zegt dingen die anderen weigeren te zeggen’, glunderde de Israëlische president die werd bevestigd in zijn hoop dat zijn Amerikaanse bondgenoot hem een carte blanche gaf om in Gaza te doen wat hij wil.
Daarbij vergat Netanyahu dat bondgenootschappen in Trumps wereld alleen bestaan bij de gratie van tegenprestaties. En dat er voor Trump in Israël niets valt te halen, zolang er een oneindige oorlog woedt die dagelijks beelden van uitgehongerde kinderen uitspuugt en de Amerikaanse regering opzadelt met een groeiend pr-probleem.
In de rest van het Midden-Oosten valt des te meer te halen, bleek maandagmiddag bij de weelderige ontvangst in Riyadh, waar Trump al voor zijn eerste speech handelsdeals tekende ter waarde van honderden miljarden. Volgens CNN zijn de zakelijke belangen van de familie Trump in de regio drie keer zo groot als in zijn eerste termijn.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant